Lễ trao giải thưởng văn học năm 2025 là dịp Hội Nhà văn Việt Nam tôn vinh những tác phẩm văn học có giá trị nổi bật được xuất bản trong năm qua và những cá nhân đóng góp nổi bật cho cộng đồng.
Phát biểu mở đầu lễ trao giải thưởng, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nói về sự sáng tạo văn chương, việc tiếp nhận tác phẩm và vị trí quan trọng của bạn đọc. Nhắc lại những niềm vui và sự tiếc nuối xung quanh các tác giả, tác phẩm đoạt giải năm nay, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nói về một trường hợp khiến ông giận, buồn và rất tiếc. Đó là trường hợp tác giả Lâu Văn Mua bị thu hồi giải thưởng vì vi phạm quy chế.
"Tôi yêu quý những trang viết của Lâu Văn Mua, nhưng có những điều đã xảy ra rất đáng tiếc. Sự việc có một phần nhỏ thất bại của Hội Nhà văn, nhưng sự thất bại lớn hơn thuộc về Lâu Văn Mua vì không có đủ bản lĩnh đi qua cám dỗ và thất bại. Anh đáng trách, bị mạng xã hội lên án và sẽ phải suy nghĩ rất nhiều, nhưng mong Lâu Văn Mua trở lại văn chương với một tư cách khác", ông Nguyễn Quang Thiều nói.
Năm nay, giải thưởng thơ và giải trẻ đều được trao cho các nhà thơ. Đại diện ban tổ chức nhận định nhà thơ nữ là những người trung thực nhất với nỗi buồn, nỗi đau và khát vọng của mình. Giải thưởng năm nay có thể không phải là mùa giải nổi trội hơn các năm khác, nhưng ở đó có những vẻ đẹp của sáng tạo và những con đường riêng.
Ở hạng mục văn xuôi, tiểu thuyết Miền đất hứa của nhà văn Lê Thanh Kỳ (Nhà xuất bản Văn học) được trao giải. Tác phẩm gây chú ý bởi cách tiếp cận đời sống xã hội và con người đương đại với góc nhìn giàu suy tư, phản ánh những chuyển động của đời sống qua số phận nhân vật và những câu chuyện mang nhiều tầng ý nghĩa.
Hạng mục thơ, có hai tác phẩm được vinh danh là tập thơ Thơm từ nỗi đau của nhà thơ Hoàng Thụy Anh và tập thơ Trên con đường tóc của nhà thơ Trang Thanh. Hai tập thơ mang phong cách riêng nhưng cùng thể hiện sự tìm tòi trong ngôn ngữ và cảm xúc.
Ở lĩnh vực lý luận phê bình, giải thưởng được trao cho công trình Văn học như một diễn ngôn của nhà lý luận phê bình Trần Văn Toàn. Công trình tiếp cận văn học dưới góc nhìn lý thuyết hiện đại, đặt văn học trong mối quan hệ với diễn ngôn văn hóa, xã hội.
Trong lĩnh vực văn học dịch, Hội Nhà văn Việt Nam trao giải cho hai bản dịch tiêu biểu, gồm tác phẩm Hạc trắng xòe cánh của nhà văn Tawada Yoko do dịch giả An Nhiên chuyển ngữ và Bài ca Solomon của nhà văn Mỹ Toni Morrison.
Giải thưởng Văn học thiếu nhi được trao cho tiểu thuyết Miền thảo nguyên Panduranga của nhà văn Lê Đức Dương. Tác phẩm khai thác không gian văn hóa đặc sắc của vùng đất Panduranga, kết hợp yếu tố phiêu lưu, khám phá với những câu chuyện giàu trí tưởng tượng.
Hội Nhà văn Việt Nam cũng trao Giải thưởng Tác giả trẻ năm 2025 cho Nguyễn Thị Kim Nhung với tập thơ Dần sáng và tác giả Cao Việt Quỳnh với tiểu thuyết Lục địa rồng.
Lễ trao giải là dịp tôn vinh các tác giả, dịch giả có tác phẩm xuất sắc, đồng thời để giới văn chương gặp gỡ, chia sẻ và nhìn lại những thành tựu của văn học Việt Nam trong năm qua, qua đó tiếp tục khuyến khích những sáng tạo mới trong thời gian tới. Mỗi tác phẩm được xướng tên không chỉ là niềm vui của riêng tác giả, mà còn là kết quả của một hành trình lao động thầm lặng, bền bỉ của người cầm bút.
