Hơn nửa thế kỷ sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, những câu chuyện về cuộc đời, tư tưởng và phong cách của Người vẫn tiếp tục được khám phá, diễn giải và soi chiếu từ nhiều góc độ khác nhau. Mỗi thế hệ lại tìm thấy trong di sản ấy những câu trả lời mới cho những câu hỏi của thời đại mình.
Trong dòng chảy ấy, cuốn sách Chuyện với Thanh của tác giả Nguyễn Thành Nam mang đến cách tiếp cận khá đặc biệt. Tác phẩm nhìn lại cuộc đời và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh bên cạnh một đề tài lịch sử lớn, khơi dậy nguồn cảm hứng tư duy cho con người trong thời đại hội nhập, sáng tạo và khởi nghiệp.
Đây là cuốn sách được hình thành từ nhiều lớp trải nghiệm của một nhà khoa học, doanh nhân, người thầy đứng lớp. Tác giả Nguyễn Thành Nam được biết đến nhiều hơn với tư cách một trong những sáng lập viên chủ chốt của FPT.
Xuất thân là nhà toán học, từng bảo vệ luận án tiến sĩ tại Matxcơva, tác giả bước vào lĩnh vực kinh doanh công nghệ với phong cách tư duy được nhiều người gọi là “ngược dòng”. Ông thích đặt lại câu hỏi, tìm cách nhìn khác cho những vấn đề tưởng như đã quen thuộc. Cuốn sách Chuyện với Thanh cũng ra đời từ quá trình suy ngẫm như vậy. Theo chia sẻ của tác giả, bước ngoặt đến vào đầu những năm 2000, khi ông sang Mỹ tìm kiếm cơ hội cho việc kinh doanh. Trong bối cảnh bế tắc, ông tình cờ tìm đọc cuốn tiểu sử nổi tiếng Ho Chi Minh: A Life của nhà sử học Mỹ William J. Duiker.
Cuốn sách hơn 600 trang này là kết quả của gần ba thập niên nghiên cứu của Duiker, với hệ thống tư liệu phong phú được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau. "Khi các sự kiện lịch sử được đặt cạnh nhau trong một mạch logic, cảm giác như Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí của Người sống lại để truyền cho chúng ta những bài học vượt khó”, tác giả nói.
Chuyện với Thanh chia thành 5 phần, tương ứng 5 chủ đề lớn xoay quanh tư tưởng và hành động của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phần thứ nhất đặt vấn đề về bản sắc lịch sử của dân tộc Việt Nam. Phần thứ hai tập trung vào giai đoạn Nguyễn Tất Thành bôn ba khắp thế giới, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa, nhiều phong trào chính trị khác nhau. Theo tác giả, chính trải nghiệm rộng lớn ấy đã giúp Người hình thành một tầm nhìn vượt ra ngoài khuôn khổ của thời đại.
Phần thứ ba phân tích cách Hồ Chí Minh xác định mục tiêu chiến lược và ứng xử linh hoạt trước những biến động phức tạp của lịch sử, đặc biệt trong giai đoạn trước và sau Cách mạng Tháng Tám 1945. Phần thứ tư gợi lại những bài học về chiến lược và thời cơ trong bối cảnh chiến tranh, khi Việt Nam phải đối diện với những đối thủ có tiềm lực mạnh hơn nhiều lần. Và cuối cùng, phần thứ năm đặt ra những suy nghĩ về con đường phát triển của đất nước trong thời bình, khi di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh được tiếp tục diễn giải trong bối cảnh hội nhập và phát triển.
Điểm đặc biệt của tác phẩm nằm ở hình thức kể chuyện. Thay vì trình bày theo lối biên niên sử, cuốn sách như cuộc đối thoại giữa Thanh - một sinh viên chưa thật sự yêu thích môn lịch sử - và người thầy của mình. Từ những câu hỏi tưởng như giản dị của Thanh, câu chuyện dần mở rộng ra những vấn đề lớn của lịch sử và xã hội.
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, những suy ngẫm về tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn mang ý nghĩa thời sự. "Sau mỗi chương sách, người đọc có thể dừng lại vài phút để suy ngẫm và đối chiếu với cuộc sống của mình. Những câu hỏi về lịch sử, nếu được suy nghĩ một cách nghiêm túc, đôi khi sẽ mở ra những câu trả lời cho những vấn đề của hiện tại", ông Nguyễn Thành Nam nói.