Phun thuốc hay đốt thực bì?
Những ngày qua, trên mạng xã hội xuất hiện đoạn clip phát trực tiếp ghi lại cảnh nhiều thửa ruộng ở xã Phú Trạch cháy vàng loang lổ. Hình ảnh này nhanh chóng lan truyền, kéo theo không ít lo lắng về khả năng người dân phun thuốc diệt cỏ tràn lan, gây tác động tiêu cực đến môi trường đồng ruộng cũng như sinh hoạt của người dân địa phương.
Ngay sau khi tiếp nhận phản ánh, phóng viên đã phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị và Phòng Kinh tế xã Phú Trạch trực tiếp kiểm tra thực tế tại cánh đồng thôn Hợp Trung.
Ghi nhận tại hiện trường cho thấy nhiều đường bờ và thửa ruộng cháy vàng kéo dài, xen lẫn dấu vết đốt thực bì. Một thửa ruộng khoảng 100 m² được xác định có sử dụng thuốc diệt cỏ. Tuy nhiên, ở nhiều khu vực khác, việc phân biệt phun thuốc hay đốt thực bì gặp khó khăn do không còn bao bì thuốc bảo vệ thực vật để đối chiếu.
Theo người dân địa phương, việc xử lý cỏ dại được thực hiện theo nhiều cách khác nhau. Bà Nguyễn Thị Cúc, thôn Hợp Trung, chia sẻ: “Ai có cỏ nhiều thì phun, còn nhà tôi có máy nên phay dập rồi đốt thôi”.
Quan sát cho thấy dấu hiệu đốt thực bì hiện rõ tại nhiều vị trí, song vẫn tồn tại những khu vực có khả năng bị tác động bởi thuốc cỏ.
Đại diện Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, loại thuốc cụ thể và việc sử dụng có đúng danh mục cho phép hay không hiện chưa thể xác minh do thiếu vỏ sản phẩm.
Trong khi đó, Phòng Kinh tế xã Phú Trạch thông tin: bà con có sử dụng thuốc diệt cỏ nhưng phần lớn diễn ra từ trước thời điểm kiểm tra, cộng thêm giai đoạn làm đất nên việc phát hiện càng khó khăn.
Chính quyền địa phương đã yêu cầu các thôn đưa nội dung hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật vào hương ước, tăng cường giám sát cộng đồng và tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh về việc chỉ dùng thuốc trong danh mục cho phép.
Nguy cơ ô nhiễm nguồn nước hồ Vực Tròn
Điều đáng quan tâm là khu vực ruộng xuất hiện hiện tượng cháy vàng nằm gần hồ Vực Tròn – nguồn cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho nhiều địa phương. Thuốc diệt cỏ nếu bị lạm dụng có thể tồn dư trong đất, theo dòng nước thấm xuống mạch ngầm hoặc chảy vào hồ, gây ô nhiễm nguồn nước.
Các chuyên gia cảnh báo, việc sử dụng hóa chất không đúng cách sẽ để lại hệ lụy lâu dài: suy giảm đa dạng sinh học, ảnh hưởng hệ vi sinh vật trong đất, làm thoái hóa đất canh tác và giảm năng suất cây trồng.
Đặc biệt, người trực tiếp phun thuốc nhưng không trang bị đầy đủ bảo hộ rất dễ phơi nhiễm, ảnh hưởng đường hô hấp, da và sức khỏe tổng thể.
Ông Bùi Phước Trang, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị cho biết, đơn vị đã khuyến cáo ngay từ đầu vụ sản xuất: người dân nên áp dụng các biện pháp canh tác thay thế như làm đất cơ giới, che phủ cỏ, trồng xen, luân canh để hạn chế sử dụng thuốc diệt cỏ. Trường hợp cố tình vi phạm các quy định về thuốc bảo vệ thực vật sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Thực tế, lạm dụng thuốc diệt cỏ phần nào xuất phát từ nhu cầu giảm công lao động, nhất là tại những diện tích nhiều cây bụi, thực bì dày. Tuy nhiên, tiện lợi trước mắt không thể đánh đổi bằng nguy cơ lâu dài đối với sức khỏe cộng đồng và môi trường. Khi hóa chất đã đi vào đất và nguồn nước, việc khắc phục không hề đơn giản và chi phí rất lớn.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu sản xuất nông nghiệp an toàn ngày càng cao, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần được kiểm soát chặt chẽ hơn bao giờ hết.
Mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, sử dụng đúng hướng dẫn, đúng danh mục cho phép; đồng thời ưu tiên các biện pháp sinh học, cơ giới và thân thiện với môi trường.
Chỉ khi đó, những cánh đồng mới thực sự “xanh” theo đúng nghĩa – vừa đảm bảo sinh kế, vừa gìn giữ môi trường sống an toàn cho hôm nay và mai sau.
