Hai tuần kể từ sau khi xung đột bùng phát, giá dầu và khí đốt trên toàn cầu vẫn đang ở mức cao khi Iran tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz, làm tắc nghẽn một phần đáng kể nguồn cung dầu thô của thế giới.
Ngày 16/3, hãng tin Axios dẫn lời một nguồn tin am hiểu tình hình cho biết, chừng nào lệnh phong tỏa còn hiệu lực và việc xuất khẩu dầu mỏ ở vùng Vịnh vẫn bị hạn chế, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ không thể chấm dứt giao tranh ngay cả khi ông muốn.
Trước đó trong một bài đăng trên Truth Social hôm 14/3, ông Trump tuyên bố Mỹ và một số quốc gia khác sẽ gửi tàu chiến đến vùng Vịnh để nối lại hoạt động vận chuyển thương mại, kêu gọi Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh hỗ trợ.
Ngày 15/3, ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một rằng ông "yêu cầu" các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và các quốc gia nhập khẩu dầu mỏ khác - bao gồm cả Trung Quốc - giúp Mỹ bảo đảm an ninh Eo biển Hormuz.
"Chúng tôi đang nói chuyện với các quốc gia khác về việc tuần tra eo biển. Sẽ rất tốt nếu có các quốc gia khác cùng tuần tra với chúng tôi. Chúng tôi sẽ giúp đỡ. Chúng tôi đang nhận được phản hồi tích cực”, ông Trump nói.
Tổng thống cho biết, Mỹ đang đàm phán với 7 quốc gia, và một số quốc gia đã từ chối. Ông nhấn mạnh rằng nhiệm vụ này "sẽ khá đơn giản” vì Iran "chỉ còn rất ít hỏa lực".
Ở hậu trường, Tổng thống Trump và các quan chức cấp cao trong chính quyền đã dành cả hai ngày cuối tuần để liên lạc qua điện thoại nhằm tập hợp liên minh đa quốc gia bảo vệ Eo biển Hormuz, một quan chức Mỹ cho biết.
Trong số những người đã nói chuyện với Tổng thống Trump có Thủ tướng Anh Keir Starmer. Đây là một sự thay đổi đáng chú ý, sau khi ông Trump nói vài ngày trước đó rằng đã "quá muộn" để Anh giúp đỡ.
"Đó là một cuối tuần bận rộn với các hoạt động ngoại giao giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, vùng Vịnh và châu Á”, một nguồn thạo tin cho biết. "Trọng tâm của chính quyền Mỹ là tìm kiếm cam kết chính trị từ các đồng minh cho một nhóm bảo vệ Eo biển Hormuz”.
Hiện chưa có quốc gia nào công khai cam kết, nhưng một quan chức cấp cao trong chính quyền cho biết, Tổng thống Trump hy vọng một số quốc gia sẽ tuyên bố ủng hộ trong tuần này, hình thành nên cái mà Nhà Trắng gọi là "Liên minh Hormuz".
Mục đích chính hiện tại là đảm bảo cam kết chính trị, một nguồn tin nắm rõ các cuộc đàm phán tiết lộ. Vấn đề “nước nào làm gì và khi nào" sẽ được thảo luận sau. Các quốc gia sẽ được yêu cầu đóng góp tàu chiến, hỗ trợ chỉ huy và kiểm soát, điều động máy bay không người lái và các khí tài quân sự khác.
"Phần lớn lượng dầu này không phải là dầu của Mỹ. Nó được chuyển đến các quốc gia khác. Vì vậy, nếu họ muốn giá dầu giảm xuống, họ cần phải giúp đỡ", một quan chức giấu tên nói.
Theo kế hoạch, Tổng thống Trump sẽ thảo luận về Iran và việc đảm bảo an toàn cho các tàu chở dầu với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, trong chuyến thăm chính thức đầu tiên của bà tới Nhà Trắng vào giữa tuần này.
Cùng lúc đó, ông Trump cũng đang gây áp lực lên Trung Quốc để cam kết tham gia liên minh trước khi ông đến Bắc Kinh gặp Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối tháng này. Tổng thống Mỹ nói với Financial Times, rằng ông có thể hoãn chuyến đi nếu Bắc Kinh không hợp tác.
Kế hoạch với đảo Kharg
Trong những ngày qua, Mỹ tiếp tục dội bom các mục tiêu của Iran trên khắp đất nước, đặc biệt tập trung vào bờ biển Vịnh Ba Tư và đảo Kharg - một cảng chiến lược cách bờ biển Iran 15 dặm, nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này.
Hôm 13/3, Tổng thống Trump tuyên bố rằng ông đã ra lệnh tấn công các cơ sở quân sự trên đảo Kharg, nhưng không tấn công các cơ sở dầu mỏ. Việc này khiến nhiều người đồn đoán về những bước đi tiếp theo của ông Trump đối với hòn đảo quan trọng này.
Theo một nguồn tin của Axios, ông Trump bị thu hút bởi ý tưởng kiểm soát đảo Kharg, vì điều đó sẽ tạo nên "một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế của Iran”.
Nhưng động thái này sẽ đòi hỏi phải đưa quân ra chiến trường, và có thể kích hoạt các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào các cơ sở dầu mỏ, đường ống dẫn dầu trên khắp các nước vùng Vịnh, đặc biệt là Ả-rập Xê-út.
Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (đảng Cộng hòa) đã hoan nghênh "quyết định đưa xung đột đến đảo Kharg”, và nói rằng nền kinh tế của Iran sẽ bị “phá hủy” nếu mất quyền kiểm soát trung tâm dầu mỏ này.
"Hiếm khi trong chiến tranh mà đối thủ lại cung cấp cho bạn một mục tiêu duy nhất như đảo Kharg, một mục tiêu có thể thay đổi đáng kể kết quả của cuộc xung đột”, ông viết trên X. "Ai kiểm soát đảo Kharg, người đó kiểm soát cuộc chiến này”.
Tuần trước, Axios đưa tin quân đội Mỹ đang xem xét việc kiểm soát đảo Kharg, đồng thời cử lực lượng đặc nhiệm đến bảo vệ các kho dự trữ uranium của Iran.
"Không ai nên suy diễn bất cứ điều gì ngoài những gì tổng thống đã tuyên bố", một quan chức cấp cao của Nhà Trắng nói, phản hồi về những tin đồn trên. "Tổng thống chưa đưa ra quyết định nào về đảo Kharg”.
Nhưng quan chức này cũng cho biết, "điều đó có thể thay đổi" nếu nỗ lực giải phóng Eo biển Hormuz kéo dài. "Tổng thống Trump sẽ không chờ đợi và để Iran quyết định tốc độ của cuộc xung đột”.
