Một đời trả nợ đồng đội

Bán nhà dựng bảo tàng, giữ trọn lời thề đồng đội

Sinh ra trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, tháng 4/1965, ông Lâm Văn Bảng lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi của Tổ quốc. Ba năm sau, trong trận chiến ác liệt ngày 8/5/1968, ông bị thương nặng và rơi vào tay địch. Từ nhà lao Biên Hòa, đến tháng 5/1970, ông bị đưa ra nhà tù Phú Quốc.

Tại nơi được ví như "địa ngục trần gian" đó, người chiến sĩ trẻ bị tra tấn dã man, chịu nhiều vết thương. Nhưng bạo tàn và xiềng xích không khuất phục được ý chí. Trong bóng tối ngục tù, ông giữ vững khí tiết, được đồng đội tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ, trực tiếp lãnh đạo các phong trào đấu tranh của tù chính trị.

Tháng 2/1973, bên dòng sông Thạch Hãn, ông được trao trả tự do, trở về với thân thể không còn nguyên vẹn và lời thề sắt son với những đồng đội đã nằm lại.

Trở về đời thường, người thương binh Lâm Văn Bảng mang theo nỗi day dứt về những đồng đội “đã nhận cái chết về mình”.

Từ năm 1985, ông bắt đầu hành trình lặng lẽ xuyên Việt, tìm đến các nhà tù, nghĩa trang liệt sĩ để sưu tầm từng kỷ vật của cựu tù binh cách mạng.

Khi nguồn lực tài chính cạn kiệt, ông Lâm Văn Bảng đưa ra một quyết định khiến nhiều người sững sờ: bán ngôi nhà và mảnh đất thổ cư – tài sản tích cóp cả đời – để xây dựng bảo tàng tại quê nhà. Quyết định ấy vấp phải sự phản đối từ gia đình và không ít hoài nghi. Trước những lời dị nghị, ông chỉ lặng lẽ nói: “Đó không phải ma, mà là linh hồn anh em đồng chí. Họ hy sinh để mình có ngày hôm nay”.

Từ sự kiên định ấy, Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày dần hình thành. Trên diện tích hơn 2.000 m² đất gia đình, bảo tàng hiện lưu giữ hơn 5.000 hiện vật quý, trở thành bảo tàng tư nhân duy nhất trong cả nước về đề tài này.

Để lịch sử không bị lãng quên và niềm tin không bao giờ tắt

Năm 2011, Chi bộ Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày chính thức được thành lập. Ông Lâm Văn Bảng được tín nhiệm bầu làm Bí thư. Đây là một chi bộ đặc biệt, nơi sinh hoạt Đảng của những người lính từng trải qua nhà tù của địch, nay cùng đứng dưới lá cờ Đảng để thực hiện sứ mệnh giáo dục truyền thống trong thời bình.

Bí thư Lâm Văn Bảng tự hào khẳng định đây là một chi bộ "có một không hai" trên toàn quốc, bởi chi bộ có 7 đảng viên (4 đảng viên sinh hoạt chính thức và 3 đảng viên sinh hoạt hai chiều) đều là những chiến sĩ cách mạng từng trực tiếp đối mặt với kẻ thù nơi ngục tối.

Trên cương vị Bí thư, ông Bảng luôn quán triệt: "Người đảng viên phải nhiệt huyết tuyệt đối, trung thành vô hạn với Đảng. Chúng ta phải luôn gắn trách nhiệm của mình với vận mệnh của Đảng và đào tạo thế hệ kế cận".

Công tác Đảng tại bảo tàng không khô cứng, mà bám sát thực tiễn. Ông Bảng xây dựng chi bộ thành một tập thể đoàn kết, lấy phương châm “Đoàn kết, đổi mới, nghĩa tình, trách nhiệm” làm kim chỉ nam.

Các đảng viên trực tiếp làm thuyết minh viên, biến mỗi người thành một “chiến sĩ trên mặt trận văn hóa”. Những hiện vật như lá cờ Đảng nhuộm máu, cuốn Điều lệ Đảng chép tay trong tù được gìn giữ như báu vật, trở thành phương tiện giáo dục tư tưởng sinh động cho thế hệ trẻ.

Nhờ đó, bảo tàng không chỉ là không gian trưng bày, mà còn là địa chỉ đỏ, nơi thường xuyên diễn ra các buổi kể chuyện truyền thống, lễ kết nạp Đảng viên, Đoàn viên cho thanh niên ưu tú của xã Phú Xuyên.

Dù thừa nhận việc tạo nguồn kết nạp Đảng tại chỗ gặp khó khăn, Bí thư Lâm Văn Bảng vẫn kiên trì bồi dưỡng lớp kế cận. Ông phối hợp với Hội Cựu chiến binh đến các trường học, tổ chức các hoạt động truyền lửa cách mạng và tổ chức hội "Con em liệt sĩ" để khơi dậy niềm tự hào gia đình, giúp các em có khát vọng cống hiến cho đất nước.

Đặc biệt, bảo tàng duy trì nghi thức trao “chiếc bật lửa thắp sáng niềm tin” cho thanh niên trước ngày nhập ngũ. Mỗi năm, hàng nghìn chiếc bật lửa đã được trao đi, ông Bảng xúc động chia sẻ: "Ngọn lửa nhỏ để thắp thêm một niềm tin đối với thế hệ trẻ, đối với Đảng và Tổ quốc".