TPO - Với người Mông, chọi bò hay còn gọi là “hội bò chận” không đơn thuần là cuộc tranh tài giữa những con vật khỏe mạnh. Đó là nét văn hóa truyền thống đã ăn sâu vào đời sống tinh thần qua nhiều thế hệ. Mỗi dịp Tết Nguyên đán, các bản làng lại tưng bừng tổ chức hội, thu hút đông đảo bà con và du khách đến xem, cổ vũ.
Độc đáo những màn chọi bò của đồng bào vùng cao xứ Nghệ khi Tết đến xuân về. Từ lâu, chọi bò đã trở thành nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong đời sống của đồng bào Mông ở Nghệ An. Mỗi dịp Tết Nguyên đán hay các ngày lễ quan trọng, người dân các bản làng lại tổ chức hội chọi bò, tạo nên không khí lễ hội rộn ràng khắp vùng cao. Tại các địa bàn có đông người Mông sinh sống như Na Ngoi, Mường Lống… hội chọi bò luôn được tổ chức như một ngày hội lớn của cộng đồng. Anh Xồng Bá Nênh (trú bản Buộc Mú, xã Na Ngoi, Nghệ An) chia sẻ những con bò tham gia chọi thường được chọn lựa kỹ lưỡng. Đó phải là những “đấu sĩ” khỏe mạnh, sung sức, sừng đẹp, thân hình vạm vỡ. Với đồng bào Mông, bò không chỉ là tài sản gắn với sinh kế mà còn là biểu tượng của sự no đủ, may mắn và niềm tự hào của gia đình.
Để có một con bò chận tốt, người nuôi phải bỏ nhiều công chăm sóc, rèn luyện. Hằng ngày, bò được dắt leo dốc, vượt đèo để tăng sức bền. Trước ngày hội, khẩu phần ăn cũng được tăng cường để tích trữ thêm năng lượng cho cuộc so tài. “Nuôi bò chận không chỉ vì thi đấu, mà còn là niềm vui, là danh dự của gia đình mình”, anh Nênh nói.
Ông Lầu Giống Bó (55 tuổi, trú bản Tồng Khư, xã Na Ngoi), hội chọi bò thường được tổ chức vào dịp Tết Nguyên đán, Quốc khánh 2/9, ngày Đại đoàn kết hoặc trong những sự kiện quan trọng của gia đình như lễ làm vía, đám cưới… Gia đình có việc vui sẽ đứng ra lo liệu ngày hội, gửi lời mời đến các chủ bò ở nhiều bản làng khác cùng tham gia.
Khi hội kết thúc, các chủ bò và bà con lại quây quần bên mâm cơm thân mật. “Ngày vui của gia đình mà có hội chọi bò thì bà con đến đông đủ, không khí mới thật sự rộn ràng”, ông Bó chia sẻ. Để bảo đảm an toàn, khu vực tổ chức thường được chọn ở những thung lũng bằng phẳng trên sườn núi, cách xa khu dân cư. Trai tráng trong bản cùng lực lượng chức năng túc trực, sẵn sàng khống chế những “đấu thủ” quá sung sức. Người xem cũng chủ động cầm theo roi để xua đuổi khi bò bất ngờ lao về phía đám đông. Từ sáng sớm, trẻ nhỏ đã háo hức theo chân cha mẹ lên núi. Tiếng cười nói rộn ràng hòa cùng tiếng gió núi tạo nên bức tranh xuân sống động. Với nhiều em, hội chọi bò là ký ức tuổi thơ không thể quên, là dịp được hòa mình vào niềm vui chung của bản làng.
Giải thưởng của hội không chỉ dừng lại ở thắng - thua. Ông Xồng Bá Nia (trú bản Buộc Mú, xã Na Ngoi) cho biết điều quý giá nhất là niềm vui và sự gắn kết cộng đồng. Những con bò thắng trận sẽ được “ghi danh”, giúp chủ nuôi thêm tự hào, đồng thời nâng cao giá trị khi mua bán, trao đổi.
Giữa nhịp sống hiện đại, hội chọi bò của người Mông vẫn giữ được nét mộc mạc, nguyên sơ. Đó không chỉ là sân chơi ngày xuân mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa vùng cao, để mỗi mùa Tết đến, tiếng gọi nhau lên núi xem hội lại vang vọng giữa đại ngàn.
