Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/3 tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn rằng ông không loại trừ khả năng triển khai quân đội Mỹ trên đất Iran nếu cần thiết, dù chiến dịch ban đầu tập trung vào không kích.
“Tôi không có cái cảm giác sợ sệt với chuyện bộ binh. Như mọi tổng thống khác nói là sẽ không đưa bộ binh vào, nhưng tôi không nói vậy… Tôi nói ‘có lẽ chúng ta không cần, hoặc nếu cần thì chúng ta sẽ làm’,” ông nói với báo Mỹ New York Post về khả năng đưa lính Mỹ vào lãnh thổ Iran.
Không lâu sau đó, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng khẳng định rằng việc gửi quân “chưa được quyết định”, nhưng phía Lầu Năm Góc không loại trừ phương án đó, The National Interest đưa tin. “Chúng tôi không định nói trước chuyện sẽ hay sẽ không... Chúng tôi sẽ tiến xa đến mức cần thiết để bảo vệ lợi ích Mỹ”, ông Hegseth tuyên bố trong buổi họp báo tại Lầu Năm Góc ngày 2/3.
Áp lực chính trị trong nước và tranh luận ở Quốc hội Mỹ
Giới chức an ninh quốc gia của Tổng thống Trump đã tiến hành các phiên họp kín với Quốc hội để biện minh cho chiến dịch tấn công Iran, gọi đó là “một phần của chiến dịch chung với Israel”. Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ đến từ cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đã bày tỏ lo ngại sâu sắc về việc bước vào một cuộc chiến bộ binh mới, đặc biệt là mà không có sự ủng hộ rõ ràng từ Quốc hội.
Nhóm nghị sĩ Dân chủ phản đối mạnh mẽ việc mở rộng chiến tranh, cảnh báo nguy cơ lặp lại những thất bại hậu chiến như ở Iraq hay Afghanistan kéo dài hàng năm trời.
Chủ tịch Ủy ban Quân lực Hạ viện Mỹ nói rằng, Mỹ đã chứng kiến những cái giá to lớn về sinh mạng và tài chính trong những cuộc xung đột trước đây, nên phải cân nhắc kỹ trước khi đưa quân vào một quốc gia lớn như Iran.
Thượng nghị sĩ Bill Cassidy cho biết, ông không nghĩ rằng Tổng thống Trump có kế hoạch triển khai quân đội trên bộ ở Iran, mặc dù ông nói rằng những người thuyết trình không loại trừ khả năng đó, Reuters đưa tin ngày 3/3.
“Tôi không nghĩ người dân Mỹ muốn thấy bộ binh của mình ở Iran”, Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa đến từ bang Louisiana nói với các phóng viên. “Họ để ngỏ khả năng đó. Nhưng dường như đó không phải là điều họ đang nhấn mạnh”, ông Cassidy nói.
Đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump kiểm soát đa số sít sao ở cả Thượng viện và Hạ viện và đã ủng hộ mạnh mẽ các sáng kiến chính sách của ông, như thường lệ khi Nhà Trắng và Quốc hội do cùng một đảng kiểm soát. Nhưng cuộc chiến ở Trung Đông đã khiến một vài thành viên trong đảng của ông cùng với đảng Dân chủ nói rằng, tổng thống không nên gửi quân đội ra nước ngoài chiến đấu mà không có sự chấp thuận của Quốc hội.
Đảng Dân chủ cho biết, các quan chức chính quyền đã không vạch ra chiến lược rút lui, và cáo buộc Tổng thống Trump bắt đầu một “cuộc chiến trường kỳ” khác giống như các cuộc xung đột kéo dài ở Iraq và Afghanistan bắt đầu dưới thời Tổng thống George W. Bush đến từ đảng Cộng hòa.
“Hãy xem cuộc chiến kéo dài được bao lâu”, bà Nancy Pelosi, nghị sĩ đảng Dân chủ bang California và cựu Chủ tịch Hạ viện, nói với các phóng viên. Bà và các thành viên đảng Dân chủ khác cũng lưu ý rằng, ông Bush và các phụ tá cấp cao đã có mặt trước Quốc hội Mỹ và Liên Hợp Quốc để biện minh cho cả hai cuộc chiến tranh và Quốc hội đã thông qua các nghị quyết cho phép sử dụng lực lượng quân sự, nhưng nhóm của ông Trump lại tổ chức rất ít cuộc họp báo hoặc điều trần trước công chúng.
Israel chuẩn bị cho chiến dịch kéo dài nhiều tuần
Ngày 3/3, Reuters dẫn tuyên bố của người phát ngôn quân đội Israel cho biết Israel đã chuẩn bị cho một chiến dịch kéo dài nhiều tuần đối với Iran, nhưng “hiện tại không có kế hoạch để triển khai lực lượng bộ binh trên đất Iran”.
Israel đã triển khai bộ binh vào phía Nam Li-băng trong bối cảnh đối đầu với Hezbollah, một lực lượng được Iran hậu thuẫn, nhưng đó là chiến dịch tại biên giới Li-băng, không phải vào lãnh thổ Iran.
Rủi ro mở rộng chiến tranh và phản ứng từ Iran
Các chuyên gia quốc tế nhận định rằng việc đưa bộ binh vào Iran sẽ là bước leo thang cực kỳ rủi ro. Theo Atlantic Council, chiến dịch không kích có thể làm suy yếu hạ tầng quân sự Iran, nhưng “những chiến thắng trên không không đảm bảo cho việc ổn định tài chính và chính trị tại Iran nếu bộ binh bị triển khai hoặc xung đột kéo dài”.
Một nhà phân tích chiến lược quốc tế bình luận: “Iran là một quốc gia có quy mô, dân số lớn và hệ thống phòng thủ phức tạp. Lực lượng bộ binh từ nước ngoài sẽ phải đối mặt với chiến tranh du kích, xung đột nội địa và thách thức hậu cần chưa từng có”.
Giới chức Iran tuyên bố rằng họ sẽ đáp trả bất kỳ hành động xâm phạm chủ quyền nào bằng “biện pháp toàn diện”, và đã cho thấy phản ứng mạnh mẽ bằng các cuộc tấn công tên lửa, máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ Mỹ và đồng minh ở Trung Đông.
Trong nước Iran, giới lãnh đạo hứng chịu các đợt không kích làm rung chuyển các thành phố lớn. Điều này làm gia tăng nguy cơ loạn lạc dân sự và bạo lực không chỉ trong giới quân đội mà còn ở các khu vực dân sự, khiến mọi kế hoạch can thiệp trên bộ trở nên khó dự đoán, The Guardian nhận định.
Hơn 1.000 người thiệt mạng ở Iran?
Một cuộc chiến bộ binh trực tiếp sẽ không chỉ là vấn đề quân sự. Theo Liên minh Nhân đạo quốc tế, khoảng 700-1.500 dân thường đã thiệt mạng kể từ khi xung đột giữa Iran và Mỹ cùng Israel bùng nổ hôm 28/2, với nhiều trẻ em và gia đình bị mắc kẹt trong xung đột. Báo Mỹ The Wall Street Journal ngày 4/3 đưa tin, theo một nhóm nhân quyền, hơn 1.000 thường dân đã thiệt mạng ở Iran từ khi xung đột bắt đầu. Con số được Hrana, hãng tin của các nhà hoạt động nhân quyền có trụ sở tại Mỹ, đưa ra.
Hiện tại, Mỹ và Israel vẫn chưa đưa lính bộ binh vào Iran, và cả hai chính quyền đều nhấn mạnh ưu tiên không kích, tấn công từ xa. Tuy nhiên, những phát ngôn gần đây của Tổng thống Mỹ và Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ cho thấy không có lằn ranh cứng giữa việc chỉ oanh kích và triển khai lực lượng trên bộ nếu bối cảnh chiến sự tiếp tục xấu đi.
Các nhà phân tích cảnh báo rằng một chiến dịch bộ binh trực tiếp vào Iran sẽ tác động mạnh mẽ đến cấu trúc an ninh vùng, quan hệ quốc tế, và có thể kéo dài xung đột sang cả những nước khác trong khu vực.
Dù mục tiêu là vô hiệu hóa chương trình hạt nhân và lực lượng vũ trang của Iran, hậu quả nhân đạo và chính trị khó lường có thể khiến cuộc chiến này kéo dài hơn nhiều so với dự báo ban đầu.