Nhiều khả năng Mỹ sẽ thực hiện kế hoạch này thông qua các thỏa thuận mua bán với đối tác, song song với việc thành lập kho dự trữ chiến lược với mức đầu tư 12 tỷ USD.
Phó Tổng thống JD Vance có bài phát biểu chính tại hội nghị do Ngoại trưởng Marco Rubio chủ trì ngày 4/2, với sự tham dự của quan chức từ vài chục quốc gia châu Âu, châu Á và châu Phi.
Mỹ dự kiến sẽ ký nhiều thỏa thuận về logistics chuỗi cung ứng trong dịp này, dù chi tiết chưa được công bố.
Ngày 3/2, Ngoại trưởng Rubio đã gặp người đồng cấp Hàn Quốc và Ấn Độ để thảo luận về khai thác và chế biến khoáng sản thiết yếu.
Hội nghị diễn ra chỉ 2 ngày sau khi Tổng thống Donald Trump công bố “Project Vault”, một sáng kiến về lập kho dự trữ khoáng sản thiết yếu sử dụng khoản vay 10 tỷ USD từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ và gần 1,67 tỷ USD vốn tư nhân.
Những bước đi mạnh mẽ này diễn ra sau khi Trung Quốc - kiểm soát khoảng 70% hoạt động khai thác đất hiếm toàn cầu và 90% khâu chế biến - siết chặt nguồn cung để đáp trả cuộc chiến thuế quan của Tổng thống Trump. Hai siêu cường đang trong giai đoạn đình chiến 1 năm, sau khi Tổng thống Mỹ Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau vào tháng 10/2025 và nhất trí hạ nhiệt thuế quan.
Tuy nhiên, các hạn chế của Trung Quốc về xuất khẩu đất hiếm hiện vẫn nghiêm ngặt hơn so với trước khi ông Trump nhậm chức.
“Chúng tôi không bao giờ muốn phải trải qua những gì đã xảy ra cách đây 1 năm”, ông Trump phát biểu ngày 2/2, nhân dịp công bố "Project Vault".
Theo ông Pini Althaus, nhà sáng lập công ty khai thác đất hiếm USA Rare Earth tại Oklahoma, các quốc gia khác có thể sẽ cùng chính quyền Tổng thống Trump mua khoáng sản thiết yếu và thực hiện các bước thúc đẩy phát triển ngành này, sau khi cuộc chiến thương mại cho thấy mức độ dễ tổn thương của các nước phương Tây trước Trung Quốc.
“Họ đang xem xét việc lập ra một kiểu ‘câu lạc bộ người mua'. Các nhà sản xuất và người mua khoáng sản thiết yếu sẽ cùng nhau bàn về cấu trúc giá, mức giá sàn và những vấn đề khác", ông Althaus nói. Ông Althaus hiện là CEO của Cove Capital - hãng đang phát triển các mỏ mới tại Kazakhstan và Uzbekistan.
Tuần trước, Chính phủ Mỹ quyết định cấp 1,6 tỷ USD cho USA Rare Earth, một hãng chế biến khoáng sản thiết yếu trong nước, để đổi lấy cổ phần và thỏa thuận hoàn trả.
Trong tuần này, hội đồng quản trị Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ phê duyệt khoản vay 10 tỷ USD - lớn nhất trong lịch sử ngân hàng - để hỗ trợ tài chính cho kế hoạch thiết lập Kho Dự trữ chiến lược khoáng sản thiết yếu của Mỹ.
Nhiệm vụ của kho dự trữ này là bảo đảm khả năng tiếp cận khoáng sản thiết yếu và các sản phẩm liên quan cho các nhà sản xuất, bao gồm hãng pin Clarios, hãng sản xuất thiết bị năng lượng GE Vernova, công ty lưu trữ dữ liệu Western Digital và tập đoàn Boeing.
Nỗ lực dài hạn
Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc ngân hàng John Jovanovic nói với CNBC, rằng dự án sử dụng mô hình hợp tác công - tư “đặc biệt phù hợp và giúp nước Mỹ thể hiện tốt nhất năng lực của mình”.
Theo ông Jovanovic, các nhà sản xuất - những bên hưởng lợi nhiều nhất từ kho dự trữ - cam kết tài chính dài hạn, còn khoản vay của chính phủ kích thích đầu tư tư nhân.
Lầu Năm Góc đã chi gần 5 tỷ USD trong năm qua để bảo đảm khả năng tiếp cận đất hiếm, sau khi cuộc chiến thương mại cho thấy mức độ phụ thuộc của Mỹ vào Trung Quốc.
Tháng trước, một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng đề xuất thành lập một cơ quan mới, với ngân sách 2,5 tỷ USD, nhằm thúc đẩy sản xuất đất hiếm và các khoáng sản thiết yếu khác, đồng thời hoan nghênh những bước đi của chính quyền Tổng thống Trump.
“Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy có sự ủng hộ lưỡng đảng đối với việc bảo đảm nguồn cung khoáng sản thiết yếu vững mạnh trong nước, vừa giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, vừa ổn định thị trường”, Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen của đảng Dân chủ và Todd Young của đảng Cộng hòa cho biết trong tuyên bố chung ngày 3/2.
Theo ông David Abraham, người đã theo dõi ngành đất hiếm nhiều thập kỷ và là tác giả cuốn sách The Elements of Power, việc xây dựng kho dự trữ sẽ giúp các công ty Mỹ chống chọi tốt hơn với những gián đoạn nguồn cung đất hiếm trong tương lai. Tuy nhiên, đây có thể là nỗ lực dài hạn, bởi các vật liệu này hiện vẫn khan hiếm do Trung Quốc hạn chế.
