TPO - Ở xóm nhỏ thuộc xã Hưng Mỹ (tỉnh Cà Mau), chuyện vần công (đổi công) gói bánh tét vẫn diễn ra đều đặn mỗi dịp Tết đến. Các gia đình trong xóm luân phiên qua nhà nhau hỗ trợ gói bánh, nếp sẻ chia, hỗ trợ nhau vẫn được lưu giữ bền bỉ giữa đời sống hiện đại.
Giữa cuộc sống hiện đại, nhiều gia đình ở Cà Mau vẫn giữ phong tục gói bánh tét để con cháu ăn và đãi khách trong những ngày Tết đến Xuân về, như nhắc những người con xa quê “Tết là trở về, là sum vầy bên nồi bánh ấm lửa tình thân”. Bà Nguyễn Thị Mỹ Ba (67 tuổi, ngụ xã Hưng Mỹ, tỉnh Cà Mau) cho biết, trước đó đã chuẩn bị sẵn nếp, luộc đậu, ướp chuối xiêm chín… để khi hàng xóm sang “vần công” thì bắt đầu gói bánh tét ăn Tết. Hơn 40 năm làm dâu, cũng chừng ấy năm bà Ba gắn bó với nồi bánh tét ngày Xuân. Bà kể, những ngày đầu về nhà chồng, chính mẹ chồng là người cầm tay chỉ từng nếp gấp lá, cách dàn nhân cho đều, buộc lạt sao cho chặt tay. Từ đó, việc gói bánh tét trở thành thông lệ mỗi dịp Tết của gia đình. “Nhà tôi gói để ăn suốt ba ngày Xuân, đồng thời truyền lại cho con cháu biết cách làm. Hôm nay hàng xóm sang phụ, mai tôi lại qua nhà họ gói để trả công”, bà Ba nói.
Khi những đòn bánh đã được buộc ngay ngắn, công đoạn luộc (nấu) bánh bắt đầu. Thợ gói bánh sẽ cho lá dứa vào nồi nấu đến khi nước sôi, rồi bỏ bánh tét vào luộc trong khoảng 4 giờ. Trong khoảng thời gian ấy, bếp lửa luôn phải giữ đều. Trẻ nhỏ trong nhà được giao nhiệm vụ canh lửa, thêm củi, tiếp nước. Đây được xem là một trải nghiệm mà nhiều người xem như ký ức tuổi thơ khó quên. Để gói một đòn bánh đẹp, người gói phải trải hai lớp lá chuối theo chiều dọc, múc một lớp nếp dàn đều, cho đậu xanh vào giữa, xếp chuối hoặc thịt mỡ rồi phủ thêm lớp nếp lên trên. Khi bánh chín, sẽ vớt ra, treo lên cây cho ráo nước rồi cắt thành từng khoanh nhỏ để vào dĩa và đem lên bàn thờ cúng gia tiên.
Đa phần bánh tét ở Cà Mau thường có nhân là chuối mỡ hoặc đậu mỡ. Bánh tét được gói thành những đòn dài, chắc tay… tượng trưng cho sự đủ đầy và viên mãn. Bếp lửa luộc bánh tét ngày Tết giúp tình cảm giữa các thành viên trong gia đình và tình nghĩa hàng xóm thêm thắt chặt.
