Quảng Ngãi:

'Đột nhập' lò bánh thuẫn trăm năm ngày áp Tết

Nguyễn Ngọc

22/01/2026 06:30

Những ngày cuối năm, khi không khí Tết lan tỏa khắp làng quê Quảng Ngãi, lò bánh thuẫn gia truyền hơn trăm năm tuổi của gia đình ông Bùi Đình Phùng, bà Võ Thị Ba ở xã Bình Sơn lại đỏ lửa suốt ngày đêm. Ba thế hệ trong gia đình miệt mài bên khuôn bánh, bếp than, giữ gìn một nghề truyền thống gắn liền với hương vị Tết cổ truyền của người dân xứ Quảng.

Lò bánh thuẫn trăm năm giữ hồn Tết xứ Quảng. Video: Nguyễn Ngọc.

Bánh thuẫn là loại bánh đặc sản không thể thiếu trên mâm cúng ngày Tết của người Quảng Ngãi. Từ lâu, hình ảnh những chiếc bánh thuẫn vàng ươm, nở bung như cánh hoa, thơm mùi trứng, đường và gừng đã trở thành ký ức thân thương của nhiều thế hệ người dân xứ Quảng.

Với gia đình ông Phùng, mỗi chiếc bánh ra lò không chỉ là sản phẩm mưu sinh, mà còn là kết tinh của trăm năm gìn giữ nghề tổ. Hơn 40 năm gắn bó với khuôn bánh, ông Phùng đã trải qua không ít thăng trầm.

Ông Phùng cho biết, ngày xưa ông cùng vợ phải lặn lội khắp chợ quê, phố huyện tìm mối bỏ sỉ, đến nay thương hiệu bánh thuẫn gia truyền của gia đình đã theo chân thương lái đi khắp các tỉnh, thành và cả ra nước ngoài, phục vụ người con xa xứ mỗi độ Tết về.

Để làm ra một chiếc bánh thuẫn vàng ươm, bung nở như cánh hoa, tỏa hương thơm dịu là cả một quy trình đầy công phu. Nguyên liệu làm bánh thuẫn nghe qua có vẻ đơn giản, gồm: bột mì, trứng gà, trứng vịt, đường và gừng, nhưng tỷ lệ pha trộn chính là bí quyết gia truyền. Trứng phải được pha trộn giữa trứng gà và trứng vịt.

Trứng gà giúp bánh xốp, nhưng nếu dùng hoàn toàn sẽ khiến bánh quá mềm, khó lấy khỏi khuôn; trứng vịt cho độ đứng bánh tốt nhưng dễ có mùi tanh. Việc phối trộn hai loại trứng theo tỷ lệ gia truyền giúp bánh vừa nở đều, vừa giữ được hương thơm thanh khiết.

Công đoạn vất vả nhất chính là đánh bột. Dù ngày nay đã có máy hỗ trợ, nhưng người thợ vẫn phải canh chừng sao cho bột nổi bọt thật đều, thật mịn. “Nếu bột không đủ độ nổi, bánh khi nướng sẽ bị lì, không nở hoa và còn mùi tanh của trứng. Sau khi hỗn hợp bột đã đạt, người thợ bắt lò than, đặt khuôn đồng lên cho nóng rồi dùng dầu phụng xoa một lớp mỏng để chống dính rồi mới đổ bột”, bà Võ Thị Ba chia sẻ.

Điểm đặc biệt làm nên “linh hồn” của bánh thuẫn truyền thống chính là cách nướng “hai lửa”. Ngoài than hồng phía dưới, người thợ còn đặt than củi đỏ rực trên nắp vung. Nhiệt tỏa đều từ hai phía giúp bánh chín từ trong ra ngoài, bung nở đẹp mắt.

Chỉ sau 7-10 phút, khi mở nắp khuôn, những chiếc bánh vàng ươm, xòe cánh như đóa hoa, tỏa hương thơm dịu đã sẵn sàng ra lò.

Bánh sau khi lấy khỏi khuôn được đưa vào sấy khô để giữ độ giòn, bảo quản tự nhiên mà không cần dùng chất bảo quản.

“Chúng tôi từng thử thay thế một số công đoạn bằng máy móc, nhưng bánh không đạt độ nở và mùi vị như nướng than thủ công. Bánh thuẫn phải làm tay, nướng bằng than củi mới giữ được cái hồn”, ông Phùng khẳng định.

Lò bánh của gia đình đỏ lửa quanh năm, nhưng nhộn nhịp nhất là từ tháng 11 âm lịch đến áp Tết. Từ 2h sáng, gia đình ông Phùng đã thức dậy chuẩn bị nguyên liệu, 6h bắt đầu nhóm lò, đổ bánh liên tục đến chiều muộn.

Theo bà Ba, ngày thường, lò của gia đình sản xuất khoảng 4.000 - 5.000 chiếc; cao điểm cận Tết, sản lượng tăng gấp đôi, đạt 8.000 - 10.000 chiếc mỗi ngày để kịp giao cho thương lái ở Quảng Ngãi, Đà Nẵng, Gia Lai và cả thị trường ngoài nước.

Nhớ lại thời xưa, bà Ba cho biết cả thôn Đông Thuận từng có hàng chục hộ làm bánh thuẫn. Tết đến, người dân quây quần đánh trứng bằng tay suốt ngày, kiên nhẫn giữ nghề dù vất vả. Tuy nhiên, trước sự cạnh tranh của bánh công nghiệp, bao bì sặc sỡ, nhiều hộ dần bỏ nghề. Đến nay, chỉ còn gia đình bà bền bỉ giữ lò bánh đỏ lửa.

Dẫu thị trường ngày càng đa dạng, bánh thuẫn vẫn giữ vị trí đặc biệt trong lòng người Quảng Ngãi. Mỗi độ xuân về, trên mâm cúng tổ tiên của nhiều gia đình, những chiếc bánh thuẫn vàng ươm vẫn hiện diện trang trọng.

#Nghề làm bánh truyền thống Quảng Ngãi #Quy trình làm bánh thuẫn gia truyền #Ẩm thực Tết xứ Quảng #Bánh thuẫn và ký ức văn hóa #Phối trộn trứng trong làm bánh #Nướng bánh bằng than củi #Thương hiệu bánh gia truyền #Thách thức cạnh tranh bánh công nghiệp #Giữ gìn nghề truyền thống #Sự đặc biệt của bánh thuẫn trong ngày Tết

Quảng Ngãi:

'Đột nhập' lò bánh thuẫn trăm năm ngày áp Tết

Về làng bánh nổ xứ Quảng, nghe mùa Tết 'gõ' nhịp búa gỗ

Xóm bánh ú lá tre nửa thế kỷ ở Sài Thành nhộn nhịp trước Tết Đoan Ngọ

Người Hà Nội xếp hàng từ 5h sáng mua bánh trôi, bánh chay ngày Tết Hàn thực

Cùng chuyên mục

VietinBank dành 60.000 tỷ đồng tín dụng để đồng hành phát triển hạ tầng điện, giao thông và công nghệ chiến lược

Giá vàng đột ngột giảm mạnh

'Xin chào FujiHOME, bật máy pha trà' - Cây nước biết nghe lời và lời tạm biệt bình 20 lít

Cửa ngõ Cát Lái sắp 'thay da đổi thịt' nhờ loạt dự án hạ tầng trọng điểm

Cá tra Việt Nam bán cho Trung Quốc nhiều nhất

Đào cổ thụ, bưởi Tết xuống phố

Nhộn nhịp thủ phủ cá chép đỏ cúng Tết ông Công, ông Táo

Bộ trưởng Tài chính: Quán triệt tư duy 'hạch toán kinh tế' trong từng dự án

Sau lập kỷ lục, động lực nào cho xuất khẩu tăng trưởng?

Quảng Ngãi:

'Đột nhập' lò bánh thuẫn trăm năm ngày áp Tết

Xem thêm