Tiền thuê đất làm chi phí sản xuất điện tăng gần 1.000 tỷ đồng
Tổng Giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn cho biết thủ tục đất đai đang là nút thắt lớn, khiến chi phí hệ thống đội lên và làm chậm tiến độ nhiều dự án nguồn - lưới.
Theo lãnh đạo EVN, từ ngày 1/6/2022, đất phục vụ hệ thống lưới điện truyền tải và phân phối không còn được miễn tiền thuê đất như trước. Trong khi đó, lưới điện là lĩnh vực độc quyền tự nhiên, chi phí cố định rất lớn, đất sử dụng cho đường dây, trạm biến áp không mang tính thương mại. Việc áp cùng một cơ chế với đất kinh doanh thương mại khiến chi phí đầu vào của ngành điện tăng mạnh.
Ước tính của EVN cho thấy, riêng tiền thuê đất và tiền sử dụng đất đối với hệ thống đường dây truyền tải đã làm chi phí sản xuất điện tăng thêm khoảng 976 tỷ đồng mỗi năm, tương đương làm giá bán lẻ điện bình quân tăng khoảng 4,65 đồng/kWh. Khoản chi này tạo thêm áp lực tài chính cho doanh nghiệp, đồng thời gián tiếp tác động đến mặt bằng giá điện.
Từ thực tế đó, lãnh đạo EVN kiến nghị khôi phục cơ chế miễn tiền thuê đất đối với đất phục vụ lưới điện truyền tải - phân phối để giảm chi phí cố định của lĩnh vực độc quyền tự nhiên; cho phép tạm sử dụng đất rừng để thi công trong khi hoàn tất thủ tục giao - thuê đất, tránh tình trạng dự án “treo” nhiều năm chỉ vì chờ điều chỉnh cục bộ quy hoạch.
EVN cũng đề xuất tháo gỡ nút thắt về vốn bằng việc cho phép các DNNN quy mô lớn được sử dụng phần lợi nhuận còn lại phải nộp ngân sách để bổ sung vốn điều lệ đến hết năm 2030.
Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn cho biết, hiện nhiều dự án dầu khí, LNG và đặc biệt là điện gió ngoài khơi đang bị kìm hãm bởi sự chồng chéo giữa pháp luật đất đai, tài nguyên và năng lượng, cùng với cơ chế phối hợp liên ngành thiếu đầu mối rõ ràng. Thực tế này khiến không ít dự án dù đã có chủ trương, quy hoạch, thậm chí đối tác, vẫn loay hoay ở khâu thủ tục.
Petrovietnam kiến nghị giao Bộ Công Thương làm đầu mối rà soát, hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực năng lượng, bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật về tài nguyên với các quy định điều tra cơ bản, thăm dò, khai thác, chế biến và phát triển các lĩnh vực năng lượng mới như LNG, điện gió ngoài khơi.
Một điểm nghẽn khác đang ảnh hưởng tới "sức khỏe" của DNNN là cơ chế vốn và tài sản. Nhiều tài sản hình thành từ các dự án lớn sau khi hết khấu hao vẫn còn giá trị sử dụng tốt, nhưng theo cơ chế kế toán - tài chính hiện hành, nguồn lực này “đứng yên” trên sổ sách, không chuyển hóa thành năng lực vốn cho chu kỳ đầu tư mới.
Lãnh đạo Petrovietnam đề xuất cho phép đánh giá lại các tài sản đã hết khấu hao nhưng còn giá trị sử dụng, coi đây là nguồn lực thực chất để tăng vốn chủ sở hữu, qua đó nâng năng lực huy động vốn cho các dự án chiến lược dài hạn của ngành năng lượng.
Cần có quỹ đầu tư mạo hiểm
Với các tổng công ty lương thực, cà phê và doanh nghiệp lâm nghiệp, điểm nghẽn lớn không nằm ở thiếu dự án, mà ở quỹ đất, vùng nguyên liệu và cơ chế khai thác tài sản. Các doanh nghiệp kiến nghị sớm rà soát, chuẩn hóa pháp lý quỹ đất để đủ điều kiện liên doanh, liên kết, góp vốn bằng quyền sử dụng đất vào các dự án chế biến sâu, logistics nông sản.
Ở lĩnh vực kinh tế số, Chủ tịch HĐTV VNPT Tô Dũng Thái nhìn nhận Nghị quyết 79 là “bệ phóng thể chế” để doanh nghiệp chuyển mình từ viễn thông truyền thống sang tập đoàn công nghệ làm chủ hạ tầng số quốc gia. Tuy nhiên, đầu tư vào công nghệ lõi, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, 5G/6G và điện toán đám mây là lĩnh vực có độ rủi ro cao, chu kỳ thu hồi vốn dài, khó đo lường hiệu quả theo cách tiếp cận dự án xây dựng cơ bản.
Doanh nghiệp đề xuất hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm nội bộ; tách bạch hạch toán giữa nhiệm vụ chính trị và hoạt động kinh doanh; tăng tỷ lệ lợi nhuận để lại cho nghiên cứu - phát triển; đồng thời thiết kế cơ chế Nhà nước đặt hàng sản phẩm công nghệ do doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, chế tạo.