Hành khách và hãng bay "chia đôi" gánh nặng
Cục Hàng không Việt Nam (HKVN) vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng, đề xuất cho phép áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa hạng phổ thông cơ bản trong vòng 3 tháng, từ ngày 1/4-30/6 năm nay. Khoản phụ thu này sẽ được tính tách biệt, nằm ngoài mức giá vé tối đa hiện hành.
Theo đề án, mức giá dầu cơ sở được xác định là 90 USD/thùng. Cơ chế thu phụ phí sẽ chính thức được kích hoạt khi giá dầu chạm ngưỡng 100 USD/thùng trở lên, với mỗi bước giá triển khai là 10 USD/thùng. Cục HKVN xây dựng phương án tính toán dựa trên nguyên tắc chia sẻ khó khăn: Doanh nghiệp và người tiêu dùng sẽ cùng gánh chịu tỷ lệ 50-50 đối với phần chi phí phát sinh tăng thêm.
Cục HKVN dẫn chiếu chính sách tương tự tại Nhật Bản. Cụ thể, nếu giá dầu ở mức 180 USD/thùng, một chuyến bay nội địa từ Hà Nội đi TPHCM (tương đương 2 giờ bay) dự kiến sẽ thu phụ phí 311.000 đồng/khách; trong khi đó, với chặng bay có thời gian tương đương từ Nhật Bản đi Hàn Quốc, hành khách phải trả mức phụ thu chênh lệch lên tới 1,1 triệu đồng.
Áp lực tăng giá vé do khan hiếm nguồn cung
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc tăng giá vé máy bay là sự biến động của thị trường năng lượng. Theo báo cáo ngày 24/3 của nhà chức trách hàng không, giá nhiên liệu Jet A-1 đã đạt mốc 234,34 USD/thùng, mức phụ thu vật lý cũng tăng vọt lên 39,6 USD/thùng.
Do chi phí nhiên liệu thường chiếm từ 35-40% tổng chi phí khai thác, việc giá Jet A-1 tăng gấp đôi đã khiến tổng chi phí của các hãng bay bị đội lên khoảng 40%. Thực tế trên các đường bay quốc tế, hơn 60% hãng hàng không đã, đang hoặc dự kiến áp dụng tăng phụ thu nhiên liệu hoặc nâng giá vé từ trung tuần tháng 3. Trước sức ép quá lớn, các hãng hàng không Việt Nam cũng đều lên kế hoạch điều chỉnh tăng giá vé máy bay ngay trong giai đoạn tháng 4.
Khó khăn không dừng lại ở giá cả. Chuỗi cung ứng xăng dầu hàng không đang đối mặt với rủi ro đứt gãy nghiêm trọng do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Hiện tại, các nhà cung cấp chỉ dám cam kết bảo đảm nguồn hàng khai thác đến trung tuần tháng 4. Qua thời điểm này, các hãng bay đứng trước nguy cơ phải mua nhiên liệu giao ngay với mức giá đắt đỏ chưa từng có.
Để đối phó với cuộc khủng hoảng, các hãng bay buộc phải dùng đến biện pháp mạnh là cắt giảm sản lượng và thiết lập lại mạng đường bay từ tháng 4, chỉ ưu tiên giữ lại các trục chính như Hà Nội - Đà Nẵng - TPHCM. Những đường bay ngách, tỷ lệ lấp đầy thấp hoặc bay đêm đều bị xem xét dừng khai thác.
Chẳng hạn, Vietnam Airlines dự kiến hủy 10-20% số chuyến trong quý II; Vietjet lên kế hoạch cắt giảm 18% tổng sản lượng khai thác trong tháng 4. Chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, Bamboo Airways phải giảm hơn 50% tần suất, xuống chỉ còn khoảng 15-17 chuyến/ngày.
Ngoài việc phụ thu hành khách, Cục HKVN đang kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ nhiều giải pháp cấp bách khác như: Gia hạn thời gian áp dụng thuế nhập khẩu 0%, giảm thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu Jet A-1 từ 1.500 đồng xuống 1.000 đồng/lít, đồng thời giảm thuế giá trị gia tăng nhằm gỡ khó dòng tiền.
Cục HKVN đề nghị Bộ Công Thương và Tập đoàn Dầu khí quốc gia khẩn cấp chỉ đạo nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn tăng tối đa công suất, ưu tiên sản xuất nhiên liệu Jet A-1 để cung cấp cho thị trường nội địa.
