Như Tiền Phong đã phản ánh, những ngày qua có hơn 1.300 container, ghe thuyền chở nông sản tươi sống, thực phẩm tại nhiều cửa khẩu trên cả nước bị ách tắc do vướng quy định mới về kiểm tra an toàn thực phẩm. Riêng tại cửa khẩu Kim Thành (Lào Cai) có khoảng 300 xe chở nông sản tươi sống, rau củ quả và bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để thông quan, bị ùn ứ.
Theo khảo sát của PV Tiền Phong, tại cửa khẩu Kim Thành, số lượng xe container ở các bến bãi vẫn đông đúc, không khí giao nhận hàng vẫn diễn ra tấp nập. Tuy nhiên, các ngành hàng liên quan đến thực phẩm có phần trầm lắng hơn.
Ông Trần Anh Tú - Đội trưởng Đội Hải quan cửa khẩu Lào Cai, Chi cục Hải quan Khu vực VII - cho biết, ngày 26/1, Chính phủ ban hành Nghị định 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Nghị định này được xem là bước siết quản lý theo hướng quản lý rủi ro, tăng cường bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và tiệm cận thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai đồng loạt việc kiểm tra thực phẩm nhập khẩu tại cửa khẩu đã phát sinh nhiều vướng mắc.
“Do vướng mắc trong quá trình thực hiện nghị định mới, đơn vị kiểm dịch chưa thể cấp giấy tờ kiểm dịch cho hàng hóa. Sau khi có chỉ đạo khẩn từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Y tế, đơn vị kiểm dịch đã cấp giấy phép, phía Hải quan thực hiện thông quan cho doanh nghiệp”, ông Tú cho biết. Theo đó, đến chiều ngày 31/1, Đội Hải quan Cửa khẩu Lào Cai đã cơ bản giải quyết được việc ách tắc hàng nông sản tại Cửa khẩu Quốc tế Kim Thành.
Theo ông Tú, quy định chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu hoặc đang làm thủ tục trước thời điểm nghị định có hiệu lực chưa được làm rõ, gây khó khăn cho hoạt động thông quan. Bên cạnh đó, việc áp dụng phương thức kiểm tra mới với thời gian trả kết quả từ 5-7 ngày tạo áp lực lớn cho cơ quan kiểm tra, hệ thống kiểm nghiệm và doanh nghiệp, đặc biệt với nhóm hàng tươi sống, dễ hư hỏng, chi phí lưu bãi cao.
“Hàng hóa bị ùn ứ chủ yếu là nông sản tươi, sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn; ngoài ra còn có một số mặt hàng nông sản đã qua chế biến, đóng gói sẵn. Nguyên nhân chính là Nghị định 46 có hiệu lực ngay, trong khi chưa kịp ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về phương thức kiểm tra, trình tự lấy mẫu và thời gian kiểm nghiệm”, ông Tú nói.
Anh T. - đại diện một doanh nghiệp có hai xe chở nho nhập khẩu bị ùn ứ tại cửa khẩu Kim Thành ngày 30/1 - cho biết, Nghị định 46 mới ban hành yêu cầu bổ sung một số giấy tờ liên quan đến an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn trong nước, trong khi doanh nghiệp chưa kịp chuẩn bị. “Hai container hàng đã đưa vào khu vực cửa khẩu, chúng tôi không thể bổ sung kịp các giấy tờ, thủ tục từ phía đối tác Trung Quốc”, anh T. nói.
Theo anh T., đến chiều 31/1, hai container đã được thông quan. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn lúng túng trong việc thực hiện Nghị định mới nên chưa dám nhập thêm hàng. “Chúng tôi đang rà soát lại toàn bộ hồ sơ để xem còn thiếu, cần bổ sung những gì. Mỗi xe trị giá từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng, nên doanh nghiệp phải chờ hướng dẫn cụ thể từ cơ quan chức năng để thực hiện, tránh rủi ro”, anh T. chia sẻ.
Theo ghi nhận, một số doanh nghiệp nhập khẩu cũng hoạt động ở mức cầm chừng, chờ đợi hướng dẫn từ lực lượng chức năng. Các doanh nghiệp cho rằng, đây là cao điểm kinh doanh dịp Tết nên rất muốn vấn đề được nhanh chóng giải quyết.
