Điều khiến nhiều nghị sĩ Cộng hòa nổi giận là quỹ “chống vũ khí hoá” có thể được dùng để hỗ trợ cả những người từng tham gia vụ bạo loạn ở Đồi Capitol ngày 6/1/2021 và tấn công cảnh sát.
Không dừng ở đó, Tổng thống Trump còn công khai ủng hộ chính trị gia Ken Paxton trong cuộc đua vào Thượng viện bang Texas, thay vì đứng về phía thượng nghị sĩ đương nhiệm của đảng Cộng hòa. Điều này khiến nhiều người trong đảng lo ngại ông Trump đang ưu tiên trả thù cá nhân hơn bảo vệ lợi ích chung của đảng trước cuộc bầu cử quan trọng sắp tới.
Tuần qua, nhiều thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa đã chỉ trích kế hoạch của ông Trump bằng những từ ngữ hiếm thấy như “không thể chấp nhận” hay “sai trái về mặt đạo đức”. Kết quả là dự luật nhập cư do ông Trump thúc đẩy đang rơi vào bế tắc, khi phe Cộng hòa ở Thượng viện không muốn tiếp tục bỏ phiếu cho đến khi vấn đề này được giải quyết.
Ngay cả lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune cũng thừa nhận quan hệ giữa Nhà Trắng và phe Cộng hòa tại Quốc hội đang rạn nứt nghiêm trọng.
Trong nhiều năm qua, giới quan sát ở Washington luôn tin rằng cuối cùng phe Cộng hòa sẽ phải nhượng bộ ông Trump. Nhưng lần này tình hình có vẻ khác. Một phần vì ông Trump đang mất dần sự ủng hộ của dư luận, một phần vì nhiều nghị sĩ Cộng hòa giờ đây không còn quá phụ thuộc vào ông nữa.
Hiện, đảng Cộng hòa có 53 ghế tại Thượng viện, nhưng không phải ai cũng sẵn sàng nghe theo Nhà Trắng. Những nghị sĩ ôn hòa như Lisa Murkowski hay Susan Collins từ lâu đã giữ khoảng cách với ông Trump. Ngoài ra còn có những người sắp nghỉ hưu hoặc không tái tranh cử như Mitch McConnell hay Thom Tillis, nên họ cũng không còn quá lo sợ áp lực chính trị từ ông Trump.
Việc Tổng thống Trump liên tục “trừng phạt” những người không trung thành có thể phản tác dụng. Chẳng hạn, sau khi ông Trump tìm cách loại ông Bill Cassidy khỏi cuộc bầu cử sơ bộ, vị thượng nghị sĩ này giờ không còn áp lực tái tranh cử nên có thể thoải mái chống lại Nhà Trắng hơn trước.
Nỗi lo lớn nhất của phe Cộng hòa lúc này là ông Trump có thể kéo cả đảng vào thế khó trước cuộc bầu cử giữa kỳ. Với các nghị sĩ, điều đáng sợ nhất luôn là mất ghế. Và họ bắt đầu nhận ra rằng việc gắn chặt với những quyết định gây tranh cãi của ông Trump có thể khiến họ phải trả giá chính trị.
Tình trạng rạn nứt này cũng có nguy cơ làm đình trệ hàng loạt vấn đề lớn sắp tới ở Quốc hội: từ dự luật nhập cư, ngân sách cho dự án của ông Trump cho đến việc gia hạn các chương trình giám sát an ninh quốc gia hay phê chuẩn nhân sự cấp cao.
Thậm chí, nếu xuất hiện ghế trống tại Tòa án Tối cao Mỹ trong thời gian tới, mối quan hệ căng thẳng giữa ông Trump và phe Cộng hòa ở Thượng viện có thể khiến quá trình bổ nhiệm thẩm phán trở nên khó khăn hơn nhiều.
Tất nhiên, không loại trừ khả năng cuối cùng phe Cộng hòa vẫn sẽ nhượng bộ như từng nhiều lần trước đây. Nhưng câu chuyện lần này cho thấy ngày càng nhiều nghị sĩ Cộng hòa tin rằng ông Trump đang đặt lợi ích và cảm xúc cá nhân lên trên tương lai chính trị của cả đảng.
