Trong hàng trăm kỷ vật đang lưu giữ tại Khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng tại xã Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, không khỏi xúc động khi chứng kiến chiếc cặp lồng bằng nhôm được Thủ tướng dùng đựng cơm mang theo mỗi khi đi công tác, là chiếc vali dùng tới 17 năm, là bộ ấm chén, chén ăn cơm, chiếc thìa nhôm sử dụng hơn chục năm...
Những ngày này, trên quê hương cố Thủ tướng đang diễn ra những hoạt động lớn kỷ niệm 120 năm ngày sinh của Người (1/3/1906-1/3/2026). Dòng người từ muôn phương đổ về Khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng tại quê hương ở xã Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi. Mỗi một kỷ vật nơi đây chất chứa bao câu chuyện xúc động. Được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia năm 2006, Khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng có quy mô gần 4,7 ha tại xóm Cây Gạo, thôn 2, xã Mộ Đức. Nơi đây lưu giữ gần như trọn vẹn dấu ấn cuộc đời và sự nghiệp của nhà lãnh đạo kiệt xuất, với 848 hiện vật, hơn 200 hình ảnh và gần 500 tư liệu quý. Ảnh: Anh Vũ.
Một trong những hình ảnh gây chú ý mạnh mẽ nhất đối với du khách là chiếc xe đạp nhãn hiệu Favorit do Tiệp Khắc sản xuất. Trong suốt thời gian đảm nhiệm cương vị người đứng đầu Chính phủ, dù được Nhà nước cấp ô tô riêng để phục vụ công tác, nhưng Thủ tướng luôn ưu tiên sử dụng chiếc xe đạp này, ngoài những lúc đi công tác xa hay có việc thực sự cần thiết. Ảnh: Anh Vũ.Chị Lê Hồng Minh Khuê (trong ảnh), thuyết minh viên đã có 12 năm nghiên cứu về cố Thủ tướng cho biết với Thủ tướng Phạm Văn Đồng, việc đi xe đạp không chỉ đơn thuần là tiết kiệm nhiên liệu mà còn là để rèn luyện sức khỏe. "Bác Đồng rất giống với Chủ tịch Hồ Chí Minh, thường xuyên sử dụng xe đạp để đi lại”, chị Khuê nói.
Theo chị Khuê, những đồ dùng sinh hoạt hàng ngày lúc sinh thời như chén đĩa, bộ ấm trà… cũng được Thủ tướng dùng rất cẩn thận, giữ gìn nên ít hư hỏng. Những vật dụng đó cũng là loại bình thường như người dân sử dụng chứ không phải hàng cao cấp hay hàng ngoại. Trong ảnh là chiếc chén ăn cơm và thìa nhôm Thủ tướng Phạm Văn Đồng sử dụng tại Văn phòng Chính phủ từ năm 1990-2000. Ảnh: Anh Vũ.
Và đặc biệt là chiếc cặp lồng đựng cơm Thủ tướng Phạm Văn Đồng thường mang theo mỗi khi đi công tác gây xúc động lớn cho người xem. Ảnh: Anh Vũ.
Bộ ấm chén Thủ tướng Phạm Văn Đồng sử dụng tại Văn phòng Chính phủ từ năm 1975 đến 1987. Ảnh: Anh Vũ.
Chiếc ấm nhôm được Thủ tướng dùng suốt 17 năm, từ 1970 đến 1987. Ảnh: Anh Vũ
Bộ bàn tròn ghế mây, vật dụng gắn liền với những giây phút làm việc và đàm đạo giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng Phạm Văn Đồng. “Kỷ vật duy nhất ông mang theo bên mình, bên cạnh những tài liệu quan trọng, chính là bộ bàn tròn - ghế mây này. Dù sau này, chiếc bàn mây được thay bằng bàn gỗ để đảm bảo độ bền, nhưng Thủ tướng vẫn sử dụng nó cho đến những ngày cuối đời. Với chú Tô, đó không chỉ là đồ dùng sinh hoạt mà là kỷ vật thiêng liêng”, chị Khuê cho biết. Ảnh: Anh Vũ.
Lúc sinh thời Bác Hồ và Thủ tướng Phạm Văn Đồng thường cùng nhau ngồi trên bộ bàn ghế mây này trong khuôn viên vườn hoa Phủ Chủ tịch, vừa uống trà, vừa bàn bạc việc quốc gia đại sự. Ảnh: Tư liệu.
Cũng theo chị Khuê, một trong những hình ảnh thân thuộc nhất tại khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng là chiếc vali đựng quần áo đã theo ông suốt 17 năm từ 1970 đến 1987 ở Văn phòng Chính phủ. Ảnh: Anh VũBên trong chiếc vali giản dị ấy chỉ có vài vật dụng quen thuộc như mũ nỉ, khăn len, bộ quần áo kaki… nhưng lại gắn liền với hình ảnh một vị Thủ tướng mộc mạc, từng cùng Bác Hồ đi qua nhiều vùng đất, nhiều chặng đường lịch sử của dân tộc. Ảnh: Anh Vũ.
Thủ tướng Phạm Văn Đồng là người học trò xuất sắc và gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người con ưu tú của quê hương Mộ Đức. Với 75 năm hoạt động cách mạng, trong đó có 35 năm là Ủy viên Bộ Chính trị, 32 năm là Thủ tướng Chính phủ, ông đã có nhiều cống hiến to lớn đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta.