Kế hoạch này hướng tới việc giúp châu Âu tự đảm bảo an ninh bằng cách tận dụng cấu trúc quân sự sẵn có của NATO, đồng thời tăng cường vai trò chỉ huy và nguồn lực của các nước trong khu vực. Một số quan chức gọi đây là mô hình "NATO châu Âu".
Các cuộc thảo luận đang được tiến hành không chính thức bên lề cuộc họp của NATO, với mục tiêu duy trì khả năng răn đe, đảm bảo tính liên tục trong hoạt động quân sự ngay cả khi Washington rút quân hoặc từ chối bảo vệ châu Âu.
Các kế hoạch này được hình thành lần đầu tiên vào năm ngoái, cho thấy rõ mức độ lo ngại của châu Âu về độ tin cậy của Mỹ. Chúng được đẩy nhanh hơn sau khi Tổng thống Trump dọa sáp nhập Greenland và chỉ trích các đồng minh vì không giúp đỡ trong cuộc chiến nhằm vào Iran.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là rất lớn khi cấu trúc của NATO từ lâu phụ thuộc sâu sắc vào vai trò lãnh đạo của Mỹ, từ hậu cần, tình báo cho tới các vị trí chỉ huy quân sự cấp cao.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết liên minh sẽ cần “nhiều vai trò lãnh đạo hơn từ phía châu Âu”, phản ánh xu hướng chuyển dịch gánh nặng quốc phòng.
Trong khi đó, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb nhận định quá trình chuyển giao trách nhiệm từ Mỹ sang châu Âu là điều tất yếu, song cần được thực hiện một cách có kiểm soát để tránh những khoảng trống an ninh.
"Việc chuyển dịch trách nhiệm từ Mỹ sang châu Âu đang diễn ra và sẽ tiếp tục… như một phần của chiến lược quốc phòng và an ninh quốc gia... Điều quan trọng nhất là phải hiểu rằng nó đang diễn ra, phải thực hiện nó một cách có kế hoạch và kiểm soát chặt chẽ", ông nói.
Các quan chức châu Âu hiện đang xem xét hàng loạt vấn đề thực tiễn, bao gồm điều hành hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa của NATO, các hành lang tiếp viện vào Ba Lan và khu vực Baltic, cũng như năng lực hậu cần và tổ chức tập trận nếu thiếu sự tham gia của quân đội Mỹ.
Bên cạnh đó, việc khôi phục nghĩa vụ quân sự bắt buộc cũng được đưa ra như một giải pháp nhằm tăng cường năng lực phòng thủ và sự gắn kết xã hội ở một số quốc gia.
Song song với cải tổ cơ cấu, châu Âu cũng đặt mục tiêu đẩy nhanh sản xuất các năng lực quân sự còn thiếu, gồm tác chiến chống tàu ngầm, trinh sát không gian, tiếp nhiên liệu trên không và vận tải quân sự. Các sáng kiến hợp tác quốc phòng, bao gồm dự án phát triển tên lửa hành trình tàng hình và vũ khí siêu thanh giữa Đức và Anh cũng được xem là bước đi cụ thể theo hướng này.
