Ngày 10/4, tại Tọa đàm “Cầm tay chỉ việc hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật thuế" do báo Pháp Luật TPHCM phối hợp cùng Thuế TPHCM tổ chức, bà Mai Thị Nghĩa Lê - Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác, Thuế TPHCM - cho biết, hộ kinh doanh (HKD) mở tài khoản ngân hàng phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh là quy định bắt buộc. Tài khoản này có thể đứng tên HKD hoặc cá nhân chủ hộ nhưng phải được đăng ký và thông báo chính thức với cơ quan thuế.
Theo bà Lê, HKD dưới 500 triệu đồng chỉ cần mở một sổ kế toán đơn giản theo mẫu S1 (Thông tư 132) để ghi nhận doanh thu và lưu trữ tại đơn vị. Đáng chú ý, HKD sử dụng phương pháp thu nhập tính thuế hiện nay bắt buộc phải thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân vào dịp cuối năm. Quá trình này có thể phát sinh số thuế nộp thừa và được hoàn lại.
Bà Lê cũng đưa ra cảnh báo về chế tài xử lý. Cụ thể: Nếu HKD gửi thông báo tài khoản trễ từ 5 ngày trở lên sẽ bị phạt tiền từ 2-6 triệu đồng theo Nghị định 125/2020. Nếu thông báo sai thông tin, mức phạt sẽ tăng lên từ 6 - 10 triệu đồng. Nghiêm trọng hơn, nếu HKD cố tình không cung cấp thông tin cho cơ quan thuế, mức phạt có thể vượt quá 10 triệu đồng.
Ông Lê Kiên Lương - Giám đốc Công ty Luật Thiên Hương - nhìn nhận, thuế giờ đây phải được nộp dựa trên "con số thực làm ra" chứ không phải con số áp đặt.
Ông Lương cũng chỉ ra 4 rủi ro pháp lý lớn mà các HKD rất dễ mắc phải. Trong đó, rủi ro lớn nhất và phổ biến nhất liên quan đến hóa đơn chứng từ. HKD thường có thói quen mua hàng hóa trôi nổi, không có hóa đơn đầu vào. Khi cơ quan thuế thực hiện hậu kiểm, nếu không chứng minh được nguồn gốc, HKD sẽ bị gạt bỏ toàn bộ chi phí này, đồng thời bị truy thu và phạt tiền từ 1 - 3 lần số thuế vi phạm.
Rủi ro thứ hai nằm ở việc kê khai doanh thu. Rất nhiều HKD lầm tưởng rằng chỉ cần doanh thu dưới ngưỡng 500 triệu đồng/năm là mặc định được miễn trừ mọi thủ tục. Thực tế, nếu doanh thu vượt ngưỡng mà HKD không tự giác lập tờ khai thuế, cơ quan quản lý sẽ lập tức dựa trên dữ liệu dòng tiền từ ngân hàng hoặc hóa đơn điện tử để ấn định số thuế phải nộp và áp dụng mức phạt chậm nộp.
Rủi ro tiếp theo xuất phát từ quy định BHXH. Các HKD cần rà soát lại toàn bộ danh sách lao động có hợp đồng từ một tháng trở lên để đăng ký kịp thời, tránh việc bị thanh tra lao động xử lý vi phạm.
Cuối cùng là sự lẫn lộn tài sản. LS Lương đặc biệt lưu ý về trách nhiệm vô hạn của chủ hộ. Nếu phát sinh nợ thuế, toàn bộ tài sản cá nhân đều có nguy cơ bị cơ quan chức năng phong tỏa.
Theo các chuyên gia, giải pháp duy nhất là HKD phải mở tài khoản ngân hàng riêng biệt, tuyệt đối không dùng chung với tài khoản cá nhân. Việc tách bạch này sẽ minh bạch hóa dòng tiền, chứng minh rõ ràng các khoản "thu hộ chi hộ", tránh bị quy kết là hành vi giấu doanh thu.
Ông Nguyễn Văn Thành - Phó trưởng Thuế TPHCM - khẳng định, chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai là xu thế tất yếu. Bước tiến này giúp minh bạch tài chính, tạo nền tảng pháp lý an toàn để HKD vươn mình trong kỷ nguyên số.
Lãnh đạo Thuế TPHCM nhìn nhận, thói quen nhỏ lẻ khiến nhiều HKD e ngại chi phí và công nghệ mới. Để tháo gỡ, ngành thuế cam kết duy trì phương châm "cầm tay chỉ việc", trực tiếp hướng dẫn cách ghi sổ, xuất hóa đơn chứng từ.