Bùng nổ tiêu dùng xanh

Sản phẩm xanh tăng trưởng mạnh

Không khó để nhận thấy sự thay đổi trong hành vi mua sắm tại các siêu thị, trung tâm thương mại ở TPHCM thời gian gần đây. Những khu vực trưng bày sản phẩm hữu cơ, gắn logo “tick xanh trách nhiệm” thường được bố trí ở nơi nổi bật và thu hút đông khách lựa chọn.

Các sản phẩm xanh không còn giới hạn ở nông sản hay thực phẩm mà đã mở rộng sang nhiều nhóm hàng thiết yếu như gạo, dầu ăn, trái cây, hóa mỹ phẩm và hàng tiêu dùng. Điểm chung của các sản phẩm này là thông tin minh bạch, có thể truy xuất nguồn gốc thông qua mã vạch giúp người mua dễ dàng kiểm chứng.

Là “tín đồ” của siêu thị, chị Hoài An (ngụ phường Thủ Đức, TPHCM) cho biết, xu hướng tiêu dùng của gia đình chị đã thay đổi rõ rệt trong vài năm gần đây. Thay vì lựa chọn các thương hiệu lớn hoặc sản phẩm giá rẻ, chị ưu tiên hàng Việt có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn an toàn và thân thiện môi trường.

“Tôi lựa chọn từ thực phẩm đến mỹ phẩm có chứng nhận nhãn xanh, vì ngoài tốt cho sức khỏe còn góp phần giảm tác động đến môi trường. Hiện nay, doanh nghiệp Việt có nhiều sản phẩm đáp ứng tiêu chí này nên tôi dễ dàng tìm được lựa chọn phù hợp” - chị An chia sẻ.

Chị Thu Minh (35 tuổi, ngụ xã Hưng Long) thời gian qua đã chuyển từ mua thực phẩm tại chợ sang siêu thị và cửa hàng chuyên biệt. Dù chi phí có cao hơn nhưng chị Minh cho rằng chất lượng và nguồn gốc sản phẩm là yếu tố quan trọng, đặc biệt khi lựa chọn thực phẩm cho trẻ nhỏ.

Ghi nhận từ các hệ thống bán lẻ cho thấy, lượng tiêu thụ sản phẩm xanh tại các chuỗi như Saigon Co.op, Satra, MM Mega Market, Go!… tăng từ 50–60% trong các chương trình tiêu dùng xanh. Đồng thời, các nhà bán lẻ cũng ưu tiên bố trí hàng Việt, sản phẩm đạt tiêu chuẩn xanh ở vị trí dễ tiếp cận nhằm gia tăng nhận diện.

Ở góc độ thị trường, xu hướng tiêu dùng hiện nay không chỉ dừng lại ở chất lượng sản phẩm mà còn mở rộng sang yếu tố bền vững. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến quy trình sản xuất, khả năng tái chế, tiết kiệm năng lượng và mức độ thân thiện với môi trường của sản phẩm.

Còn nhiều rào cản

Tại buổi chia sẻ các nội dung trọng tâm về Lễ công bố và trao chứng nhận Hàng Việt Nam chất lượng cao năm 2026; chuỗi hoạt động kỷ niệm 30 năm của Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (BSA), ông Nguyễn Văn Phượng, Trưởng ban Điều tra người tiêu dùng của BSA cho biết, người dân ngày càng chú trọng hơn về giá trị thực của sản phẩm, đặc biệt là các yếu tố an toàn, nguồn gốc rõ ràng và độ tin cậy của thương hiệu.

Với ngành thực phẩm, các tiêu chí như an toàn, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận chất lượng đang có ảnh hưởng lớn đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng. Trong khi đó, đối với nhóm hàng phi thực phẩm, người mua quan tâm nhiều hơn đến độ bền, công năng và tính an toàn khi sử dụng.

Kết quả khảo sát của BSA cho thấy, thị trường đang hình thành ba nhóm tiêu dùng chính. Nhóm “phòng thủ” chiếm khoảng 40%, vẫn nhạy cảm với giá và ưu tiên khuyến mãi. Nhóm “cân bằng” chiếm 45%, cân nhắc giữa giá và chất lượng. Trong khi đó, nhóm “nâng cấp” chiếm 15% sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm tốt cho sức khỏe và thân thiện môi trường.

“Người tiêu dùng hiện không còn đặt nặng yếu tố giá rẻ mà chuyển sang ưu tiên chất lượng, độ an toàn và giá trị thực của sản phẩm. Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang trưởng thành hơn. Tuy nhiên, hành vi tiêu dùng đang có sự dịch chuyển rõ rệt nhưng vẫn tồn tại nhiều rào cản” – ông Phượng nói.

Trong đó, khoảng cách giữa nhận thức và hành vi vẫn là vấn đề lớn. Khảo sát tại bốn thành phố lớn gồm Hà Nội, Đà Nẵng, TPHCM và Cần Thơ cho thấy, khoảng 80% người tiêu dùng hiểu rõ tiêu dùng xanh nhưng chỉ 20% duy trì thói quen sử dụng thường xuyên. Bên cạnh đó, sự thiếu thông tin minh bạch, giá thành cao và khó tiếp cận sản phẩm cũng là các rào cản chính khiến thị trường chưa bứt phá.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, bài toán chi phí sản xuất đang là áp lực lớn. Các tiêu chuẩn về môi trường, nguyên liệu sạch và quy trình bền vững khiến giá thành sản phẩm khó cạnh tranh với hàng thông thường. Điều này buộc doanh nghiệp phải tối ưu hóa sản xuất để thu hẹp khoảng cách giá.

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch BSA cho rằng, thị trường tiêu dùng xanh đang phát triển nhưng chưa đạt kỳ vọng do sức mua chung bị ảnh hưởng. “Trong bối cảnh người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, sản phẩm xanh gặp khó nếu giá cao và chưa có độ phủ rộng”, bà Hạnh nhận định.

Theo các chuyên gia, để mở rộng thị trường, doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở việc gắn nhãn “xanh” mà cần đầu tư vào chất lượng thực, minh bạch quy trình và truyền thông rõ ràng về giá trị sản phẩm. Đồng thời, việc đa dạng quy cách đóng gói, chia nhỏ sản phẩm để phù hợp túi tiền cũng được xem là giải pháp khả thi.