Những ngày đầu năm 2026, khi người dân nhiều xã ở Nghệ An chuẩn bị mùa vụ mới, không khó để bắt gặp những mảng bờ ruộng khô cháy, cỏ cây héo rũ loang lổ giữa đồng. Tình trạng trên không chỉ gây mất mỹ quan, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng lạm dụng thuốc diệt cỏ hóa học, ảnh hưởng đến môi trường.
Tại xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), những bờ vùng, bờ thửa ngả màu xám vàng do phun thuốc diệt cỏ hóa học xuất hiện ngày càng nhiều. Những mảng cỏ khô vàng, trơ gốc, xen kẽ giữa các thửa ruộng đang được cày ải, làm đất. Nhiều hộ dân địa phương cho biết, trong bối cảnh giá thuê nhân công ngày càng cao, phun thuốc diệt cỏ được xem là giải pháp “nhanh - gọn - rẻ”.
“Phát cỏ hay thuê máy cắt thì tốn vài trăm nghìn mỗi lần, mà trong vụ phải làm nhiều lần. Phun thuốc thì nhanh, đỡ công, bờ ruộng lại sạch”, bà Nguyễn Thị Tâm, người dân xóm Hồng Hà, xã Hưng Nguyên Nam chia sẻ.
Không chỉ ở Hưng Nguyên Nam, tình trạng phun thuốc diệt cỏ “cháy” trên bờ ruộng, bờ mương cũng được ghi nhận tại nhiều xã khác trên địa bàn tỉnh Nghệ An…
Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi và chi phí thấp là những hệ lụy đang dần hiện rõ. Việc phun thuốc diệt cỏ hóa học trên diện rộng không chỉ làm mất mỹ quan đồng ruộng mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến môi trường đất, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng. Hóa chất tồn dư sau phun có thể ngấm vào đất, theo dòng chảy thâm nhập vào ao hồ, sông suối, tác động tiêu cực đến các loài thủy sinh và hệ sinh thái đồng ruộng.
“Giờ ra đồng cứ thấy từng mảng cỏ chết cháy mà khiếp sợ. Cỏ sống dễ, sống dai thế còn chết thì ngấm vào sức khỏe con người không biết thế nào”, anh Trần Văn Tuấn (trú xã Hưng Nguyên Nam) chia sẻ.
Theo ngành chức năng, hiện nay Nhà nước đã nghiêm cấm sử dụng các loại thuốc trừ cỏ chứa những hoạt chất độc hại như Glyphosate, Paraquat, 2,4-D, 2,4,5-T. Việc buôn bán, sử dụng các loại thuốc có chứa các hoạt chất này là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý theo quy định. Tuy nhiên trên thực tế, hoạt động buôn bán và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở một số địa phương vẫn còn lỏng lẻo, tạo kẽ hở để thuốc cấm, thuốc ngoài danh mục len lỏi vào thị trường.
Trước thực trạng trên, chính quyền và ngành chức năng xã Hưng Nguyên Nam cũng như nhiều xã ở Nghệ An đã liên tục ra cảnh báo, vận động người dân hạn chế sử dụng thuốc diệt cỏ hóa học, nhất là các loại thuốc “cỏ cháy”. Thay vào đó, bà con được khuyến khích áp dụng các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường như phát quang, cắt cỏ thủ công hoặc bằng máy, lật đất sớm để phơi ải, vừa hạn chế cỏ dại vừa góp phần cải tạo đất.
Cùng với đó, người dân được nhắc nhở tuân thủ nghiêm nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật; chỉ mua và sử dụng các loại thuốc nằm trong danh mục được phép lưu hành; thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo hộ lao động khi phun thuốc; thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV đúng nơi quy định, tránh gây ô nhiễm môi trường.
Hiện nhiều xã trên địa bàn tỉnh Nghệ An cũng đã chia sẻ các thông tin trên mạng xã hội, loa phát thanh của xã để cảnh báo người dân về việc sử dụng thuốc diệt cỏ “cháy”, tránh ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe con người.