Talk show “Quảng Ninh khai phá bản sắc, bứt tốc công nghiệp văn hóa”, do Báo Tiền Phong phối hợp UBND tỉnh Quảng Ninh thực hiện, đã khắc họa bức tranh rõ nét về hành trình chuyển mình của vùng đất mỏ trong giai đoạn kiến tạo động lực tăng trưởng mới từ văn hóa.
Chương trình có sự tham dự của ông Lê Minh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), ông Nguyễn Việt Dũng - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh và PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội. Talk show mang đến góc nhìn chiến lược, pháp lý và thực tiễn nhằm mở khóa tiềm năng công nghiệp văn hóa tại địa phương.
Dư địa để công nghiệp văn hóa bứt phá
Để đặt nền móng cho talk show, ông Nguyễn Việt Dũng đã xác lập ba trụ cột quan trọng giúp Quảng Ninh có dư địa bứt phá công nghiệp văn hóa. Đó là định hướng phát triển du lịch - dịch vụ gắn với văn hóa, chính sách nền tảng từ Nghị quyết 17-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh (năm 2023) coi văn hóa và con người là nguồn lực nội sinh cho tăng trưởng bền vững, lợi thế hội tụ trong Đề án công nghiệp văn hóa quốc gia được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 10/2025.
Trong 10 ngành công nghiệp văn hóa được lựa chọn trong đề án cấp quốc gia, Quảng Ninh là địa phương sở hữu hệ tài nguyên đặc biệt phù hợp để triển khai đồng bộ từ du lịch văn hóa, âm nhạc, mỹ thuật, thủ công mỹ nghệ đến điện ảnh, quảng cáo và các sự kiện sáng tạo có quy mô lớn.
Di sản chính là nền móng độc bản cho chiến lược phát triển của tỉnh. Quảng Ninh là địa phương duy nhất tại Việt Nam có kỳ quan thiên nhiên Vịnh Hạ Long 3 lần được UNESCO ghi danh Di sản thiên nhiên thế giới, đồng thời sở hữu quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc vừa được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới. Tỉnh có hơn 600 di tích, trong đó 8 di tích quốc gia đặc biệt, 56 di tích quốc gia, 101 di tích cấp tỉnh, gần 400 di sản văn hóa phi vật thể và tổng cộng hơn 600 điểm di sản vật thể và phi vật thể, tạo thành một kho tư liệu hiếm có cho sáng tạo và tạo ra các sản phẩm văn hóa đa dạng.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh bản sắc Quảng Ninh không chỉ là câu chuyện di sản, mà là sự hòa quyện giữa thiên nhiên - văn hóa - con người - đời sống lao động, trong đó con người dám nghĩ, dám làm, năng động chính là hạt nhân dẫn dắt.
Điểm sáng thực tiễn được thảo luận sâu chính là mô hình Bảo tàng Quảng Ninh. Thiết chế văn hóa tiêu biểu của tỉnh chính là biểu tượng đổi mới thiết chế văn hóa đặt khán giả vào vị trí trung tâm. Năm 2025, bảo tàng đã đón một triệu khách, một cột mốc ấn tượng cho thấy sức hút mạnh mẽ khi công nghệ số được đưa vào phục vụ trải nghiệm.
Không chỉ thiết chế công, Quảng Ninh còn cho thấy tính tiên phong trong thí điểm các sản phẩm công nghiệp văn hóa đại chúng. Hai concert vào ngày 29/10 và 12/11/2025 thu hút gần 100.000 người tạo ra hệ sinh thái du lịch âm nhạc, kéo theo sự bùng nổ dịch vụ logistics, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí. Ông Nguyễn Việt Dũng - Giám đốc Sở VHTTDL - khẳng định đây không chỉ là sự kiện âm nhạc, mà là sản phẩm kích cầu tiêu dùng văn hóa, góp phần trực tiếp vào GRDP địa phương.
Chính sách thu hút doanh nghiệp lớn và giới sáng tạo
Nhìn ra các lợi thế để soi rõ nền tảng phát triển của Quảng Ninh, song điều quan trọng hơn là tìm ra các điểm nghẽn cần xử lý trong giai đoạn vàng 2026-2030. Ông Nguyễn Việt Dũng thẳng thắn nhìn nhận tỉnh gần như chưa có doanh nghiệp lớn đủ quy mô, chuyên môn sâu và đội ngũ đạo diễn - biên tập - sản xuất sự kiện tầm vóc, tạo ra khoảng trống trong năng lực vận hành chuỗi giá trị văn hóa.
Hạn chế nội tại cần giải pháp dài hơi, từ cơ chế ưu đãi thu hút doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ sản phẩm mới lạ phá bỏ thói quen cũ, đến việc hình thành làng văn hóa bản địa làm điểm tựa sáng tạo bền vững, kết nối cộng đồng dân tộc thiểu số, du lịch cộng đồng và các sản phẩm điện ảnh - nghệ thuật.
Bài toán bản quyền cũng là một trọng tâm mang tính quyết định. Ông Lê Minh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả - khẳng định phát triển công nghiệp văn hóa phải song hành với bảo hộ bản quyền và truy xuất nguồn gốc. Khi sản phẩm văn hóa bị sao chép, làm nhái hoặc phát tán tùy tiện trên nền tảng số, giá trị nguyên gốc bị bào mòn, triệt tiêu động lực tái đầu tư sáng tạo.
Quảng Ninh cần phối hợp chặt chẽ với Bộ VHTTDL xây dựng chiến lược bản quyền đồng bộ, kiểm tra - ngăn chặn xâm phạm cả trong không gian vật lý và môi trường số, tạo hành lang pháp lý đủ mạnh cho các chủ thể sáng tạo yên tâm đầu tư, thăng hoa và tái tạo sản phẩm mới.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh yếu tố hạ tầng thương hiệu: Quảng Ninh cần một hệ thống sân khấu, khán đài quy mô, thuận tiện giao thông, đủ điều kiện tổ chức sự kiện quốc tế lớn thay vì lệ thuộc Hà Nội như hiện nay. Bản đồ văn hóa - sáng tạo chỉ có thể cất cánh khi hạ tầng đủ mạnh, thiết chế nằm ở trung tâm.
Khép lại talk show, các diễn giả đều thống nhất Quảng Ninh đang sở hữu lợi thế độc bản hàng đầu quốc gia, thậm chí mang tầm quốc tế, để phát triển công nghiệp văn hóa dựa trên trụ cột thiên nhiên và di sản, kể câu chuyện bản sắc bằng nghệ thuật, công nghệ và trải nghiệm, từ đó hình thành chuỗi giá trị kinh tế - xã hội mới.
Những bước thí điểm hiệu quả từ concert, thiết chế số hóa, mô hình vé QR và hạ tầng nghệ thuật đã đặt nền móng vững chắc cho giai đoạn tăng tốc 2026-2030. Vấn đề còn lại là chính sách đủ thông thoáng, hạ tầng đủ mạnh, doanh nghiệp đủ tầm và bản quyền đủ được bảo vệ để công nghiệp văn hóa Quảng Ninh thực sự trở thành trụ cột tăng trưởng mới, bền vững, có sức lan tỏa và vị thế cạnh tranh trên bản đồ sáng tạo của quốc gia và khu vực.
