Thử vượt cấp “săn” cơ hội thực tập đắt giá
22h, trong căn phòng nhỏ tại Hà Nội, Quách Khánh Đức vừa xì xụp bát mì gói, vừa xem dở video review phim sau một ngày học tập miệt mài. Một buổi tối tưởng như rất bình thường – cho đến khi email hiện lên.
Đó là thư báo trúng tuyển vị trí thực tập có hỗ trợ tài chính tại Centre de Physique des Particules de Marseille (CPPM), Pháp – nơi vốn chủ yếu dành cho sinh viên bậc Thạc sĩ.
“Lúc đó, mình không tin nổi”, Đức nhớ lại. Anh vốn gần như không đặt nhiều kỳ vọng vào cơ hội này. Việc tìm một vị trí thực tập có hỗ trợ tài chính cho bậc Cử nhân vốn đã khó, nên Đức quyết định “liều” nộp hồ sơ vào một đề tài dành cho bậc Thạc sĩ tại CPPM. Dù đã ứng tuyển vào nhiều trung tâm khác, đây lại là nơi Đức ít hy vọng nhất, bởi mức độ cạnh tranh với các ứng viên quốc tế là rất cao. Thậm chí, anh đã tự nhủ: "Nếu không được nhận, mình sẽ tạm gác kế hoạch ra nước ngoài để thực tập tại Việt Nam".
Vì thế, khi email xuất hiện, phản ứng đầu tiên không phải là vỡ òa, mà là hoài nghi. Đức đọc đi đọc lại nhiều lần, rồi nhờ một người anh khóa trên đang ở châu Âu kiểm tra giúp. Chỉ khi nhận được xác nhận chắc chắn, Đức mới dám báo tin cho gia đình. Và rồi, sau tất cả, Đức quay lại… ăn nốt bát mì đang dở.
"Thước phim quay chậm" về điểm khởi đầu
Hồi tưởng lại hành trình đã qua, Đức không khỏi bồi hồi. Niềm yêu thích vũ trụ đến với Đức từ sớm, qua những cuốn sách và video khoa học. Nhưng phải đến năm lớp 9, khi tham gia hỗ trợ một cuộc thi nhiếp ảnh thiên văn, Đức mới thực sự tìm thấy “điểm chạm”. Được gặp gỡ thầy cô và các anh chị trong ngành Khoa học Vũ trụ và Công nghệ Vệ tinh tại USTH, chứng kiến sự say mê và tận tâm của họ, Đức dần hình dung rõ hơn con đường mình muốn theo đuổi. Từ đó, Đức đưa ra một quyết định không dễ dàng: Rời TP. HCM, ra Hà Nội học tập, bắt đầu hành trình tự lập từ rất sớm.
Ngày đầu bước chân vào giảng đường USTH, Đức tự nhận, mình không phải là một “ngôi sao” nổi bật. Đức vào trường mà không có học bổng đầu vào. Nhưng chính sự “bình thường” ấy lại trở thành điểm khởi đầu cho một quá trình bền bỉ và kiên trì.
Trong ba năm học, Đức dần tích lũy cho mình những dấu ấn đáng kể: Hai lần đoạt giải Ba Olympic Vật lý Sinh viên toàn quốc (2023, 2024), liên tiếp nhận học bổng Khuyến khích học tập của USTH và học bổng Odon Vallet, tham gia trình bày poster nghiên cứu về neutrino tại hội nghị quốc tế “Particles, Gravitation and the Universe” (PGU-3), năm 2025. Nhưng phía sau những thành tích ấy không chỉ là nỗ lực cá nhân.
Hạnh phúc khi không bao giờ phải “đi một mình”
Những năm tháng ở Hà Nội, với Đức không chỉ xoay quanh bài vở. “Những ngày đầu còn bỡ ngỡ, chính các anh chị khóa trên đã dẫn dắt mình từ việc học đến cả chuyện… đi tìm quán ăn ngon”, Đức kể.
Ký ức của Đức là những đêm cả nhóm “cắm chốt” ở quán cà phê đến 2h – 3h sáng để kịp deadline, rồi lại rủ nhau đi ăn xôi vỉa hè khu Giảng Võ. Là những ngày tủ lạnh trống trơn, chưa kịp nhận đồ "tiếp tế" từ nhà, mọi người chia nhau từng gói mì tôm. Và cả những lần chơi game xuyên đêm, xuyên cả lục địa (với các đàn anh khóa trên đang du học châu Âu), rồi sáng hôm sau vẫn cùng nhau đến lớp.
Áp lực có, thiếu thốn có, nhưng đổi lại là một quãng thời gian đầy ắp tiếng cười. “Mình luôn cảm thấy mình được đối xử như một thành viên trong gia đình”, Đức nói. Và giờ đây, khi đã là sinh viên năm cuối, anh cũng muốn truyền lại tinh thần gắn kết ấy cho các đàn em.
Chính những người bạn, người anh em ấy tiếp tục trở thành điểm tựa cho Đức trong giai đoạn quan trọng nhất: Chuẩn bị hồ sơ thực tập.
Ngay sau khi kết thúc môn thi cuối cùng của năm ba, khi Đức vừa dự định bắt tay vào hoàn thiện hồ sơ, anh nhận được một cuộc gọi mà “cả đời này sẽ không thể quên” – ông nội qua đời.
Mọi thứ dường như chững lại. Đức lập tức bay về TP. HCM. Trong những ngày đó, anh gần như không thể làm gì. Chiếc máy tính vẫn mở, nhưng đôi tay run rẩy, không thể gõ nổi bàn phím. Thời gian trôi qua, deadline cận kề, nhưng cậu mắc kẹt trong chính cảm xúc của mình.
Trong lúc ấy, bạn bè và các người anh khóa trên đã ở bên. Họ giúp Đức lập danh sách chi tiết những việc cần làm, trực tiếp hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ và duy trì liên lạc với phía Viện.
“Có lẽ, hành trình của mình đặc biệt hơn một chút, vì mình không đi một mình”, Đức chia sẻ.
Cũng từ đó, chuyến đi này với cậu không chỉ là một cơ hội học tập, mà còn là một lời tri ân. “Mình muốn làm thật tốt để không phụ sự giúp đỡ của mọi người, và xem kỳ thực tập này như một món quà gửi tặng gia đình”, Đức nói.
Đi thật xa để nhớ về…
Hiện tại, Đức đã bắt đầu những ngày đầu tiên tại châu Âu. Tại CPPM, anh sẽ làm việc dưới sự hướng dẫn của thầy Mathieu Perrin Terrin, tham gia dự án nghiên cứu về neutrino – cũng là đề tài thực tập của Đức. Trong thời gian tới, anh dự kiến sẽ đến Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân châu Âu (CERN) tại Thụy Sĩ để tham gia các hoạt động học thuật liên quan.
Không dừng lại ở đó, mới đây, Đức liên tiếp nhận được tin vui trúng tuyển từ các trường đại học danh tiếng tại châu Âu, như Đại học Bologna (Ý) và Đại học Paris-Saclay (Pháp). Giữa những “lựa chọn” hấp dẫn đó, Đức quyết định chọn theo học chương trình Thạc sĩ tại Đại học Aix-Marseille (Pháp), với suất học bổng trị giá 10.000 EUR mỗi năm. Một cột mốc đến sớm hơn dự định, nhưng hoàn toàn xứng đáng cho một hành trình đủ dài để được ghi nhận.
Nhưng khi nhắc về những điều đáng nhớ nhất, Đức không nói nhiều về phòng thí nghiệm hay môi trường quốc tế. Anh nói về gia đình: “Gia đình mình không khá giả. Ba mẹ tảo tần để nuôi các con ăn học. Sang đây, mình rất nhớ quán cơm chay của gia đình, nhớ những bữa cơm và tiếng cười ở nhà”, Đức chia sẻ.
Với Đức, xuất phát điểm chưa bao giờ là điều khiến anh tự ti. Ngược lại, đó là động lực để anh cố gắng mỗi ngày. Một động lực đủ bền bỉ đưa Đức đi từ căn phòng nhỏ, với bát mì gói đêm muộn, đến gần hơn với giấc mơ của mình – giấc mơ chạm tới những vì sao.
