TAND TP Hà Nội vừa tuyên bị cáo Hoàng Quang Thịnh (Chủ tịch HĐQT, TGĐ Công ty Z Holding) tổng mức án 30 năm tù; La Khắc Minh (Phó TGĐ Công ty Z Holding) bị phạt 26 năm tù; Nguyễn Văn Minh (Phó TGĐ Công ty Z Holding) bị phạt 28 năm tù về 3 tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm; Rửa tiền”.
Các bị cáo khác bị tuyên phạt thấp nhất từ 15 tháng tù cho hưởng án treo, đến cao nhất là 9 năm tù.
Nhiều 'lỗ hổng' thể chế và công tác quản lý
Ngoài án phạt tù, HĐXX còn đưa ra nhiều kiến nghị với các cơ quan chức năng để có những giải pháp để khắc phục, phòng ngừa tội phạm; bịt “lỗ hổng” trong quản lý an toàn thực phẩm và kiểm soát chất lượng sản phẩm
Theo HĐXX, vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Rửa tiền” xảy ra tại Công ty Cổ phần Z Holding là vụ án đặc biệt nghiêm trọng, quy mô lớn, có tính chất phức tạp, kéo dài.
Bị cáo Hoàng Quang Thịnh cùng các đồng phạm đã tổ chức sản xuất và tiêu thụ hàng giả là thực phẩm dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung (sữa bột HIUP) với tổng doanh thu bất hợp pháp lên đến hơn 2.400 tỷ đồng, gây thiệt hại cho người tiêu dùng; dùng các thủ đoạn che giấu doanh thu của doanh nghiệp, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước số tiền đặc biệt lớn, làm giảm sút nghiêm trọng niềm tin xã hội đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm, sự công bằng trong kinh doanh, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội.
Thông qua việc xét xử vụ án, HĐXX nhận thấy nhiều "lỗ hổng" về thể chế và công tác quản lý hàng hóa, sản phẩm là thực phẩm, kế toán tài chính doanh nghiệp, quản lý dòng tiền, như:
1. Công tác quản lý chất lượng, cấp phép và hậu kiểm còn lỏng lẻo. Việc kiểm nghiệm, thẩm định, giám sát chất lượng thực phẩm chức năng chủ yếu dựa vào hồ sơ do doanh nghiệp cung cấp, thiếu cơ chế kiểm chứng độc lập và kiểm tra định kỳ.
2. Thiếu phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan thuế, quản lý thị trường, y tế, công thương và công an, chưa có cơ chế chia sẻ dữ liệu đồng bộ, dẫn đến việc phát hiện sai phạm chậm trễ, khi hậu quả đã nghiêm trọng.
3. Cơ chế kiểm soát kế toán, tài chính doanh nghiệp còn nhiều bất cập, việc doanh nghiệp lập sổ sách kép, khai man doanh thu để trốn thuế với quy mô lớn cho thấy còn chưa thực hiện tốt việc kiểm tra, giám sát tài chính doanh nghiệp.
4. Công tác kiểm duyệt quảng cáo, truyền thông sản phẩm chưa chặt chẽ. Doanh nghiệp lợi dụng mạng xã hội, người nổi tiếng để quảng bá sản phẩm sai sự thật, trong khi cơ quan quản lý thiếu công cụ giám sát và chế tài đủ mạnh.
5. Hệ thống pháp luật về phòng, chống rửa tiền chưa được cụ thể hóa. Các dòng tiền từ hoạt động phi pháp được hợp thức hóa qua nhiều tài khoản và doanh nghiệp “vỏ bọc”, trong khi cơ chế giám sát giao dịch đáng ngờ còn chưa thực chất.
Ban hành quy định cụ thể về trách nhiệm pháp lý của người quảng cáo, KOLs
HĐXX đã kiến nghị về chính sách pháp luật: Cơ quan nhà nước có thẩm quyền nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật về quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm; Rà soát, sửa đổi Luật An toàn thực phẩm năm 2010; Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 của Chính phủ theo hướng kiểm soát chặt chẽ tất cả các sản phẩm là thực phẩm, thuốc phòng bệnh, chữa bệnh ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.
Siết chặt công tác quản lý, quy trình cấp phép cho các đơn vị kiểm định, xây dựng các tiêu chuẩn, tiêu chí cụ thể về trình độ chuyên môn nhân sự và yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị kiểm nghiệm. Yêu cầu bắt buộc kiểm nghiệm độc lập, công khai kết quả kiểm nghiệm. Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về các đơn vị kiểm nghiệm được cấp phép gắn với hoạt động thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất các đơn vị kiểm nghiệm.
Cần tăng cường hậu kiểm, kiểm soát định kỳ đối với các sản phẩm do doanh nghiệp tự công bố, xây dựng quy trình bắt buộc lấy mẫu theo từng lô hàng.
Tăng cường kiểm tra, giám sát hàng hóa lưu thông trên thị trường, đặc biệt là thực phẩm, gắn với việc kiểm soát hàng hóa giả, hàng kém chất lượng; xây dựng cơ sở dữ liệu về hàng hóa, làm cơ sở cho việc truy xuất nguồn gốc, chống buôn lậu, chống hàng giả, hàng kém chất lượng.
Tăng cường quy định về kiểm tra, giám sát tài chính, kế toán doanh nghiệp đảm bảo phát hiện các hành vi vi phạm nhanh chóng, kịp thời, có chế tài nghiêm khắc với hành vi lập sổ sách kép, trốn thuế, gian lận kế toán. Định kỳ đối soát dữ liệu doanh thu, sản lượng, cấp phép để phát hiện dấu hiệu bất thường.
Kiểm soát chặt chẽ hoạt động quảng cáo, thương mại điện tử: Ban hành quy định cụ thể về trách nhiệm pháp lý của người quảng cáo, KOLs, nền tảng mạng xã hội khi quảng bá sản phẩm có yếu tố sức khỏe. Bắt buộc xác thực sản phẩm qua mã định danh, tem điện tử hoặc truy xuất nguồn gốc trực tuyến.
Hoàn thiện cơ chế kiểm soát rửa tiền và giao dịch đáng ngờ: Rà soát, bổ sung các quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền để mở rộng đối tượng báo cáo bắt buộc đối với doanh nghiệp. Quy định nghĩa vụ xác minh nguồn gốc vốn và báo cáo giao dịch bất thường đối với doanh nghiệp có quy mô doanh thu lớn hoặc tăng trưởng đột biến.
Về hoạt động quản lý: Các Cơ quan nhà nước có thẩm quyền tăng cường quản lý, giám sát chặt chẽ việc sản xuất, buôn bán hàng hóa là lương thực, thực phẩm, ngăn chặn kịp thời, không để xảy ra các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này, ảnh hưởng đến kinh tế, sức khoẻ và quyền lợi người tiêu dùng.
Đồng thời, HĐXX kiến nghị các cơ quan thuế trong việc tăng cường quản lý việc lập hồ sơ, kê khai thuế của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp kinh doanh theo hình thức thương mại điện tử, kiểm soát chặt chẽ hành vi lập nhiều sổ sách kế toán, kê khai thuế không đúng quy định của pháp luật.
Về các nội dung khác, HĐXX đề nghị Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát tiếp tục quyết liệt đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi phạm tội.
