Có quyền yêu cầu bồi thường
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Thanh Hải - Đoàn Luật sư TP. Hà Nội - cho rằng việc khởi tố lãnh đạo doanh nghiệp trong vụ patê cột đèn Hải Phòng thể hiện sự không khoan nhượng của pháp luật đối với các hành vi xâm phạm an toàn thực phẩm. Theo luật sư Hải, khi thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi, đối tượng buộc phải tiêu hủy nhưng vẫn bị thu gom, vận chuyển và đưa vào chế biến thực phẩm, hành vi này đã vượt qua ranh giới vi phạm hành chính thông thường.
Luật sư Hải phân tích: Theo quy định tại điều 317 Bộ luật Hình sự và tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả gây ra có thể bị xử phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc bị phạt tù từ 2 năm đến 20 năm. Tuy nhiên, luật sư Hải nhấn mạnh, xử lý hình sự mới chỉ là một nửa của câu chuyện; bên cạnh đó còn cần đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng.
Theo luật sư Nguyễn Thanh Hải, trong vụ patê Hải Phòng, người tiêu dùng có ít nhất ba nhóm quyền lợi cần được làm rõ và bảo vệ. Trước hết là quyền được thông tin đầy đủ, minh bạch. Người tiêu dùng có quyền biết rõ sản phẩm nào đã lưu thông, thời gian phân phối, phạm vi ảnh hưởng và biện pháp xử lý cụ thể. Việc công bố thông tin không chỉ để “trấn an dư luận” mà là nghĩa vụ pháp lý nhằm giúp người dân chủ động phòng tránh rủi ro, có cơ sở bảo vệ quyền lợi của mình.
Tiếp đó là quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại. Theo luật sư, nhiều người vẫn hiểu nhầm rằng chỉ khi bị ngộ độc, nhập viện mới có thể yêu cầu bồi thường. Trên thực tế, pháp luật cho phép người tiêu dùng yêu cầu bồi thường ngay cả khi chưa xảy ra hậu quả sức khỏe cụ thể, miễn là chứng minh được sản phẩm không bảo đảm an toàn, tiềm ẩn nguy cơ rõ ràng và gây tổn thất về tinh thần hoặc chi phí phát sinh như khám, kiểm tra sức khỏe.
“Không ai có nghĩa vụ phải đánh cược sức khỏe của mình để đổi lấy một quyền được bảo vệ”, luật sư Hải nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, luật sư Lê Thị Thanh Hà cho rằng vụ patê Hạ Long là ví dụ điển hình cho thấy sự cần thiết của các cơ chế bảo vệ người tiêu dùng trên diện rộng. Theo luật sư Hà, với những vụ việc liên quan đến số lượng lớn sản phẩm và người tiêu dùng, việc từng cá nhân tự khởi kiện là rất khó khả thi.
“Luật đã có cơ chế khởi kiện để bảo vệ lợi ích công cộng hoặc lợi ích nhóm người tiêu dùng. Vấn đề là phải có tổ chức đứng ra đại diện, nếu không quyền lợi rất dễ bị ‘lọt’ sau các bản án hình sự”, bà Hà nói.
Cục Chăn nuôi và Thú y - Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, hiện đơn vị đang phối hợp với Cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng trong quá trình điều tra vụ án.
Cơ quan công an đang mở rộng điều tra, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan trước khi có kết luận cuối cùng. Cục chờ kết luận điều tra đầy đủ, khách quan để thông tin rộng rãi hơn.
Nhiều lỗ hổng
Trước đó, trao đổi với PV Tiền Phong về công tác kiểm soát dịch tả lợn châu Phi trong dịp cuối năm, ông Phạm Kim Đăng - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y - thừa nhận có những lỗ hổng lớn trong quản lý, đặc biệt ở khâu giết mổ nhỏ lẻ và vận chuyển lợn qua địa bàn.
Theo ông Phạm Kim Đăng, dịp cuối năm là thời điểm nhu cầu tiêu thụ thịt lợn tăng mạnh, kéo theo nguy cơ lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi bị “tuồn” ra thị trường nếu không kiểm soát chặt. Thực tế cho thấy, ở nhiều địa phương, hoạt động giết mổ nhỏ lẻ vẫn diễn ra phổ biến gây khó khăn trong quản lý giám sát, việc kiểm soát thú y chưa đồng đều, trong khi một số đối tượng vì lợi nhuận đã cố tình che giấu dịch bệnh, thu gom lợn bệnh để tiêu thụ hoặc đưa vào chế biến gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình kiểm tra.
Ông Đăng cho rằng, nguyên tắc xuyên suốt là lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi phải được phát hiện sớm và tiêu hủy triệt để, không để “lọt” ra thị trường dưới bất kỳ hình thức nào.
Để khắc phục lỗ hổng, Cục Chăn nuôi và Thú y yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm soát vận chuyển, siết chặt quản lý giết mổ, đặc biệt là giết mổ nhỏ lẻ, đồng thời đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc và phối hợp liên ngành giữa thú y, công an, quản lý thị trường trong giai đoạn cao điểm cuối năm.
