Đối mặt với những cuộc tấn công bằng drone cực kỳ lợi hại của Iran trên khắp Trung Đông, quân đội Mỹ đang gấp rút triển khai các hệ thống phòng thủ tới khu vực, tìm cách thích nghi với mối đe dọa đã trở thành yếu tố chi phối chiến trường hiện đại. Điều này gợi nhớ đến loại vũ khí từng ám ảnh binh sĩ Mỹ trong suốt 20 năm của cuộc chiến chống khủng bố.
Tại cuộc họp kín trong tháng này, tướng Dan Caine - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nói với các nghị sĩ Mỹ, rằng loại drone một chiều đang gây ra vấn đề lớn hơn dự kiến, và hệ thống phòng không của Mỹ không thể đánh chặn tất cả.
Những thương vong đầu tiên của quân đội Mỹ trong cuộc chiến với Iran là do drone gây ra, trong cuộc tấn công vào trung tâm tác chiến tạm thời, khiến 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.
Ông George Barros - Giám đốc đổi mới và nghiên cứu nguồn mở tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh, cho biết có một mức độ “sốc” nhất định trong cộng đồng an ninh quốc gia, khi Mỹ dường như chưa chuẩn bị đầy đủ cho mối đe dọa này, dù drone đã làm thay đổi chiến trường Ukraine.
“Chúng tôi thực sự kinh ngạc, bởi vì rõ ràng các nhà hoạch định Mỹ chưa thực sự áp dụng hoặc tiếp thu đầy đủ những bài học mà chúng tôi đã rút ra từ cuộc chiến ở Ukraine”, ông Barros nói.
Quân đội Mỹ đang củng cố các hệ thống phòng thủ mà họ triển khai trước chiến tranh, bao gồm các hệ thống phòng không truyền thống và hệ thống mới đã được chứng minh hiệu quả trên chiến trường châu Âu.
Theo một quan chức Mỹ, trong vài tháng gần đây, Lục quân Mỹ đã mua 10.000 hệ thống chống drone Merops, cùng với 13.000 hệ thống chống drone Bumblebee. Tuy nhiên, chưa rõ bao nhiêu trong số những hệ thống này đã được triển khai ở Trung Đông trước khi chiến dịch bắt đầu.
Vội vã thích nghi
Việc Mỹ rốt ráo tìm cách thích nghi với thực tế mới của chiến trường gợi nhớ đến mối đe dọa nghiêm trọng khác cách đây 2 thập kỷ: Thiết bị nổ tự chế (IED).
“Cả hai đều là những mối đe dọa mới mà Mỹ phải vội vã thích nghi và phát triển biện pháp đối phó, đồng thời sẵn sàng chi một khoản tiền lớn để làm điều đó”, ông Mark Cancian, đại tá Thủy quân Lục chiến đã nghỉ hưu và cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nói với CNN.
“IED là mối đe dọa mới, chúng ta đã không lường trước điều đó, nhưng chống drone là điều chúng ta đã nghĩ đến suốt một thập kỷ và bắt đầu quan tâm nghiêm túc, mạnh mẽ hơn kể từ khi cuộc chiến ở Ukraine bùng nổ”, ông cho biết.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell cho rằng chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden có lỗi vì đã phớt lờ “bằng chứng chiến trường” về drone, cho rằng họ “không tăng ngân sách đáng kể, không tổ chức lực lượng xoay quanh drone hoặc triển khai chúng”.
Theo ông, Bộ trưởng Hegseth “đã làm cả 3 điều đó”, yêu cầu thay đổi khẩn cấp khi phát động sáng kiến Drone Dominance vào tháng 7 năm ngoái và thiết lập lực lượng đặc nhiệm liên ngành vào tháng 8.
Người phát ngôn cho biết Mỹ đã mua “hơn 262 triệu USD thiết bị, bao gồm hàng nghìn thiết bị đánh chặn và cảm biến”.
Khi bắt đầu cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq và Afghanistan, mối đe dọa IED cũng hiện diện khắp nơi. Đến năm 2006, loại bom này gây ra một nửa số thương vong chiến đấu tại Iraq và khoảng 30% tại Afghanistan, báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ cho biết.
Thời điểm đó, quân đội Mỹ đã lập các lực lượng đặc nhiệm và tham vấn học giả, doanh nghiệp và chuyên gia để phát triển biện pháp đối phó khi lực lượng của họ thiếu thiết bị và huấn luyện cần thiết để đối phó.
Với chi phí thấp, IED có thể được sản xuất hàng loạt, trong khi các thiết bị chống IED, như xe bọc thép hạng nặng, lại rất đắt đỏ và mất nhiều năm để triển khai đầy đủ.
Những bài học và công nghệ phát triển từ thời đó vẫn tiếp tục định hình kế hoạch quân sự của Mỹ.
Tòa nhà bị tấn công khiến 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Kuwait vừa qua được bảo vệ bằng tường bê tông cao, vốn hiệu quả trong việc chống IED dưới mặt đất, nhưng lại gần như vô dụng trước các mối đe dọa từ trên không.
Kể từ khi chiến dịch tấn công Iran bắt đầu vào cuối tháng 2 vừa qua, khoảng 200 binh sĩ Mỹ đã bị thương, phần lớn sau đó đã quay lại làm nhiệm vụ, còn 8 người bị thương nặng. Tướng Caine cho biết phần lớn thương vong này là do các cuộc tấn công bằng drone Iran.
Một nguồn tin quen thuộc với hoạt động hiện tại của Mỹ tại Trung Đông cho biết, các nhà hoạch định quân sự đã theo dõi sát sao xung đột Nga - Ukraine, nhưng thừa nhận Mỹ “chưa chuẩn bị đầy đủ” cho mối đe dọa tương tự từ Iran.
Theo ông Cancian, giống như cách Mỹ thích nghi với IED, kỷ nguyên chống drone sẽ là một quá trình điều chỉnh liên tục, cả từ phía Mỹ lẫn những bên sử dụng drone chống lại lực lượng Mỹ.
“Iran và các quốc gia khác sẽ theo dõi những gì xảy ra và phát triển chiến thuật mới cũng như cách cải tiến drone. Chu trình này giống như những gì chúng ta từng thấy với IED”, ông nói.