Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh đặc trưng bởi các tổn thương dạng phỏng nước tại niêm mạc miệng, lòng bàn tay, bàn chân, đôi khi lan ra mông hoặc đầu gối. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, mô hình bệnh hiện nay đang thay đổi, khiến việc nhận diện trở nên khó khăn hơn.
Ngày 26/3, BS-CK2 Dư Tuấn Quy – Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) cho biết, khoa hiện đang điều trị khoảng 30 trẻ mắc tay chân miệng, trong đó có 7 ca nặng. Đáng chú ý, nhiều bệnh nhi không còn xuất hiện ban rõ ở tay và chân như trước đây mà tổn thương lại nằm ở những vị trí kín đáo như vùng mông, quanh hậu môn hoặc chỉ lấm tấm ở rìa ngón tay, ngón chân.
“Đây là những vị trí rất dễ bị bỏ sót nếu phụ huynh không kiểm tra kỹ, đặc biệt khi tắm cho trẻ. Không ít trường hợp nhập viện muộn do gia đình không phát hiện sớm các dấu hiệu ban đầu” - BS Quy cảnh báo. Thực tế lâm sàng cho thấy, ngay cả khi chưa có ban rõ ràng, trẻ vẫn có thể biểu hiện bằng các triệu chứng như đau miệng, biếng ăn, chảy nước miệng hoặc quấy khóc kéo dài.
Diễn biến dịch tễ cũng đang cho thấy xu hướng đáng lo ngại. Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM, đến tuần 11 năm 2026, toàn thành phố đã ghi nhận 7.294 ca mắc tay chân miệng, tăng hơn 241% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, có 98 ca bệnh nặng từ độ 2b trở lên, tăng gấp 4,6 lần. Riêng tuần 11 ghi nhận 837 ca, tăng gần gấp đôi so với trung bình 4 tuần trước đó.
Tính từ đầu năm đến nay, TP.HCM đã phát hiện 288 ổ dịch, trong đó có 162 ổ tại trường học và 126 ổ tại cộng đồng. Những con số này cho thấy tốc độ lây lan nhanh và nguy cơ bùng phát dịch diện rộng nếu không được kiểm soát kịp thời.
Đặc biệt, qua giám sát tác nhân gây bệnh, ngành y tế ghi nhận sự xuất hiện của chủng EV71 trong khoảng 25% mẫu xét nghiệm. Đây là chủng virus có độc lực cao, dễ gây biến chứng thần kinh, suy hô hấp và có thể dẫn đến tử vong, nhất là ở trẻ nhỏ.
Trước tình hình trên, Sở Y tế TP.HCM đã khẩn trương triển khai các biện pháp phòng, chống dịch trên toàn địa bàn. Các trạm y tế được yêu cầu theo dõi sát diễn biến dịch, chủ động xử lý triệt để các ca bệnh và ổ dịch. Đồng thời, ngành giáo dục được đề nghị tăng cường điều kiện vệ sinh tại trường học, đặc biệt là hệ thống rửa tay và phối hợp chặt chẽ với ngành y tế trong phát hiện sớm ca bệnh.
Song song đó, các cơ sở khám chữa bệnh được chỉ đạo sẵn sàng thu dung, điều trị, đồng thời thực hiện lấy mẫu xét nghiệm đối với các ca nặng để xác định chính xác tác nhân gây bệnh. Công tác báo cáo ca bệnh cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm túc nhằm phục vụ hiệu quả cho hệ thống giám sát dịch.
Các chuyên gia nhấn mạnh, yếu tố then chốt trong kiểm soát tay chân miệng vẫn là phát hiện sớm và xử trí kịp thời. Phụ huynh cần kiểm tra toàn diện cơ thể trẻ, không chỉ ở tay, chân mà cả những vùng kín như mông, quanh hậu môn, khoang miệng và rìa ngón tay, ngón chân. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, kể cả ban đêm, nếu xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như sốt cao trên 39 độ C, giật mình chới với, đi đứng loạng choạng, run chi, đảo mắt, nôn ói nhiều, khó thở hoặc quấy khóc liên tục, co giật...
Ngành y tế khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm phương châm “3 sạch”: ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay – đồ chơi sạch. Trẻ cần được rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Đồ chơi, vật dụng sinh hoạt cần được vệ sinh định kỳ, môi trường sống phải đảm bảo sạch sẽ, thông thoáng.
