Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị cho bệnh nhân nữ 61 tuổi (trú tại Lạng Sơn) mắc viêm màng não do nấm Cryptococcus – căn bệnh nguy hiểm thường gặp ở người suy giảm miễn dịch nhưng cũng có thể xuất hiện ở người hoàn toàn khỏe mạnh.
Theo thông tin từ bệnh viện, bệnh nhân làm nghề nông, sinh sống gần khu vực trồng nhiều cây bạch đàn. Trước khi nhập viện khoảng 10 ngày, người bệnh xuất hiện các triệu chứng đau đầu dữ dội, chóng mặt, buồn nôn và sốt cao từng cơn. Ban đầu, bà được chẩn đoán rối loạn tiền đình tại tuyến dưới, song điều trị không hiệu quả.
Đến ngày thứ 6, sau khi được chọc dịch não tủy, các bác sĩ phát hiện sự hiện diện của nấm Cryptococcus trong hệ thần kinh trung ương. Bệnh nhân nhanh chóng được chuyển lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng nặng.
Khi nhập viện, người bệnh sốt cao 39°C, đau đầu dữ dội, nôn nhiều, huyết áp tăng 140/100 mmHg. Xét nghiệm cho thấy chỉ số viêm CRP tăng, áp lực dịch não tủy cao và dương tính với nấm Cryptococcus. Đáng chú ý, bệnh nhân đối mặt nguy cơ biến chứng nguy hiểm như tắc nghẽn lưu thông dịch não tủy, gây phù não và chèn ép nhu mô não.
Trước diễn biến này, các bác sĩ đã tiến hành chọc tháo dịch não tủy nhằm giảm áp lực nội sọ, đồng thời sử dụng thuốc kháng nấm tích cực. Sau một tuần điều trị, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt: giảm đau đầu, giảm nôn và hạ sốt; các chỉ số viêm và tế bào trong dịch não tủy cũng giảm đáng kể. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần tiếp tục điều trị kéo dài và theo dõi chặt chẽ để phòng nguy cơ tái phát.
Các chuyên gia cho biết, viêm màng não do nấm Cryptococcus là bệnh nhiễm trùng cơ hội nghiêm trọng khi nấm xâm nhập vào não và tủy sống. Tác nhân thường gặp là Cryptococcus neoformans – loại nấm tồn tại phổ biến trong môi trường, đặc biệt ở phân chim (nhất là chim bồ câu) và các thân cây mục như bạch đàn.
Nấm xâm nhập chủ yếu qua đường hô hấp khi con người hít phải bào tử trong không khí, sau đó theo đường máu lan đến nhiều cơ quan. Trong đó, hệ thần kinh trung ương bị ảnh hưởng nhiều nhất, chiếm khoảng 85% trường hợp, gây viêm màng não với các biểu hiện như đau đầu kéo dài, nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức. Trường hợp nặng có thể dẫn tới liệt, hôn mê, thậm chí tử vong.
Dù thường gặp ở người suy giảm miễn dịch như bệnh nhân HIV/AIDS, người ghép tạng hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, song bệnh vẫn có thể xảy ra ở người khỏe mạnh, đặc biệt là những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường đất, bụi, phân chim hoặc khu vực trồng bạch đàn.
Các bác sĩ khuyến cáo, người dân cần giữ vệ sinh môi trường sống, đặc biệt tại khu vực nuôi chim; hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, nhiều bụi; đồng thời duy trì lối sống lành mạnh để tăng sức đề kháng.
Khi xuất hiện các triệu chứng như đau đầu kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đi khám sớm và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, trong đó có xét nghiệm dịch não tủy để phát hiện bệnh kịp thời. Việc tuân thủ phác đồ điều trị, không tự ý ngừng thuốc là yếu tố then chốt giúp hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ tái phát.
Đáng lưu ý, các biểu hiện ban đầu của bệnh rất dễ nhầm lẫn với cảm cúm hoặc rối loạn tiền đình. Đây được coi là “bẫy” chẩn đoán thường gặp, vì vậy người dân không nên chủ quan hoặc tự ý điều trị tại nhà khi có triệu chứng đau đầu kéo dài. Việc khai thác kỹ yếu tố dịch tễ như nghề nghiệp, môi trường sống có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.
