HK01 đưa tin trong giai đoạn cao điểm du lịch nhân dịp Tết Dương lịch 2026 ở Trung Quốc, một số cư dân mạng đăng tải ảnh chụp tác phẩm điêu khắc Hán Vũ hùng phong trên vùng sa mạc Gobi ở Qua Châu, tỉnh Cam Túc.
Tác phẩm lấy Hán Vũ Đế làm chủ đề nhưng chỉ thể hiện phần đầu, với đôi mày cau lại và thần sắc nghiêm nghị.
Bức tượng sau đó gây ra tranh cãi dữ dội. Nhiều nhận xét cho rằng đường nét khuôn mặt của tượng Hán Vũ Đế không cát lợi. Bảy tảng đá được bày trước tượng còn bị cho là “trận Thất Tinh khóa hồn”, mang ý nghĩa khóa linh hồn, đoạn mạch, thể hiện sự ác ý trong thiết kế. Thậm chí, không ít người suy luận tác phẩm tượng trưng cho “đầu rơi xuống đất”, với con đường uốn cong bên cạnh giống như lưỡi đao cong chém đầu Hán Vũ Đế.
Nhiếp ảnh gia tên Trần Lâm mô tả cảm nhận khi lần đầu nhìn thấy tác phẩm là: “Giống như Hán Vũ Đế bị chôn sống”. Ông cho rằng nghệ sĩ cho quyền tự do biểu đạt nghệ thuật, nhưng vẫn cần tôn trọng văn hóa địa phương.
Cư dân mạng khác cũng cùng quan điểm: “Tác phẩm không toát lên khí phách của bậc đế vương hùng tài đại lược, mà mang cảm giác đè nén như bị chôn vùi trong đất”.
Chưa dừng lại ở đó, một bộ phận còn tấn công vào lý lịch của người tạo ra tác phẩm.
Theo Trung Tân Xã, Hán Vũ hùng phong sử dụng đá sa thạch đỏ làm chất liệu chính, có tổng chiều cao 15 m, tọa lạc tại Hành lang nghệ thuật điêu khắc quốc tế Gobi Qua Châu - nơi trưng bày nhiều tác phẩm điêu khắc quy mô lớn. Tác phẩm này lấy Con đường tơ lụa làm bối cảnh, do nhà điêu khắc trẻ người Mỹ gốc Hoa Trương Vạn Hưng sáng tác, nhằm thể hiện sự uy nghiêm của Hán Vũ Đế.
Thông tin công khai cho hay Trương Vạn Hưng tên thật là Trương Vạn Tân, tốt nghiệp Học viện Mỹ thuật Lỗ Tấn (tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc), ra nước ngoài năm 1996 và sau đó giảng dạy tại Mỹ.
Bối cảnh lưu trú và làm việc tại Mỹ của tác giả khiến nhiều cư dân mạng càng thêm nghi ngờ tác phẩm này có dụng ý xấu, kêu gọi ngành văn hóa - du lịch Cam Túc tháo dỡ.
Trước làn sóng phản đối, phía văn hóa - du lịch Cam Túc cho biết dự án không do chính phủ đầu tư, cũng không thuộc quản lý của đơn vị, mà là dự án sáng tác thực hành của Học viện Mỹ thuật, Đại học Thanh Hoa (Bắc Kinh, Trung Quốc).
Trước đó, vào tháng 11/2024, Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Cam Túc ra thông báo chính thức xếp hạng Hành lang nghệ thuật điêu khắc quốc tế Gobi Qua Châu là điểm du lịch cấp quốc gia 4A. Khu danh thắng này gồm các tác phẩm như Vô giới, Con thuyền Gobi, Hán Vũ hùng phong, Người thì thầm với gió, tạo thành một hành lang điêu khắc, là một phần của dự án “Nghệ thuật hoang dã” do giáo sư Đổng Thư Binh (Học viện Mỹ thuật, Đại học Thanh Hoa) khởi xướng.
Ngày 3/1, cựu tổng biên tập Hoàn Cầu Thời Báo Hồ Tích Tiến đăng bài lên mạng xã hội để giải quyết tranh cãi.
Ông Hồ thông tin bức tượng hoàn thành vào năm 2020, đến năm 2024, ngành văn hóa - du lịch Cam Túc từng đăng bài quảng bá về tác phẩm. Khi đó, cũng có người thắc mắc vì sao chỉ có đầu Hán Vũ Đế mà không có thân thể. Lời giải thích được đưa ra là toàn bộ vùng Hà Tây hành lang rộng lớn chính là thân thể của vị hoàng đế khai mở lãnh thổ.
Lúc bấy giờ, cách giải thích trên nhận được nhiều sự đồng tình. Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy hai năm, lối diễn giải mang màu sắc thuyết âm mưu lại bất ngờ chiếm ưu thế.
Ông Hồ đánh giá một trong những nguyên nhân của sự thay đổi này có thể là do dư luận mạng hiện nay khắt khe hơn trong việc soi xét các hiện tượng văn hóa nghệ thuật.
Nhà bình luận truyền thông kỳ cựu tuyên bố ủng hộ việc tôn trọng cách thức biểu đạt của nghệ sĩ. Theo ông, sáng tác nghệ thuật cần một không gian và bầu không khí bao dung, cởi mở hơn.
Đối với tranh cãi xoay quanh tác giả, Hồ Tích Tiến cho biết không tìm thấy báo cáo nào về khuynh hướng chính trị của Trương Vạn Hưng.
“Ông ta rốt cuộc là người như thế nào tôi không rõ. Nhưng đội ngũ Học viện Mỹ thuật Thanh Hoa hợp tác với ông ấy thì đáng để dành thêm niềm tin”, ông kết luận.
Hán Vũ Đế, tên húy Lưu Triệt, là vị hoàng đế thứ 7 của nhà Tây Hán, trị vì từ năm 141 đến 87 trước Công nguyên, lâu nhất lịch sử nhà Hán. Ông là một trong những hoàng đế quyền lực, tham vọng và có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử Trung Hoa.
