TPO - Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh (xã Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa) là quần thể kiến trúc lịch sử tiêu biểu gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và triều đại Hậu Lê. Nơi đây không chỉ giữ được những công trình độc đáo mà còn lưu giữ cả những câu chuyện truyền thuyết mang đầy màu sắc huyền bí.
Lam Kinh rộng khoảng 200 ha, là nơi anh hùng dân tộc Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa chống quân Minh xâm lược. Nơi đây còn là trung tâm thờ cúng tổ tiên, nơi an nghỉ của các vua và hoàng hậu triều Lê, với hệ thống điện miếu, lăng tẩm quy mô lớn. Trục chính dẫn vào hoàng thành băng qua sông Ngọc, con sông đào bắt nguồn từ Tây Hồ, uốn lượn trước thành và chính điện. Theo sách Hoàng Việt dư địa chí, nước sông trong vắt, đáy có nhiều sỏi tròn đẹp. Bắc qua sông Ngọc là Tiên Loan Kiều (còn gọi là Cầu Bạch), cây cầu đá hình cánh cung nằm trên trục thần đạo dẫn vào trung tâm chính điện. Lối vào bên trong chính điện Lam Kinh còn đi qua giếng ngọc. Theo các hướng dẫn viên tại đây, nước giếng ngọc trong xanh quanh năm không cạn, bờ Bắc lát bậc đá, xưa kia thả sen để giữ mát vào mùa hè và dùng để cung cấp nước cho điện Lam Kinh. Đây được xem là một trong những giếng cổ lớn nhất Việt Nam hiện nay.
Du khách tham quan muốn vào khu chính điện, phải đi qua Ngọ môn gồm ba gian với hệ thống cửa, nền và cột đá lớn, trong đó bốn cột trung tâm có đường kính chân cột lên tới 78 cm.
Bên phải sân rồng là cây đa thị hàng trăm năm tuổi, thân cây lớn đến mức cả chục người ôm mới xuể. Khu hoàng thành, cung điện và thái miếu của kinh thành Lam Kinh vẫn được giữ nguyên vẹn cho đến ngày nay, với cách bố trí hình bàn cờ gồm khu ngọ môn, sân rồng, chính điện, thái miếu… Sân rồng (sân chầu) trải rộng hơn 3.500 m², nối liền Ngọ môn với chính điện và hai dãy tả vu, hữu vu. Bên góc sân rồng là dòng chữ "Phát huy hào khí Lam Sơn, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam".
Chính điện Lam Kinh được bố trí theo hình chữ “công”, gồm ba tòa lớn: Quang Đức, Sùng Hiếu và Diên Khánh. Đây là công trình kiến trúc gỗ quy mô, được chạm trổ, điêu khắc tỉ mỉ, độc đáo.
Hệ thống cột cái dọc các tòa điện thờ ở đây có đường kính lên đến 62 cm tạo nên một Lam Kinh uy nghi.
Phía sau chính điện là Thái miếu Lam Kinh gồm 9 tòa thờ các vua và hoàng thái hậu nhà Lê, hiện mới có 5 tòa được phục dựng.
Bà Bùi Ánh Tuyết - Phó Giám đốc Di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh - cho biết mỗi năm di tích đón khoảng 300 ngàn lượt khách tham quan. Năm 1962, Lam Kinh được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia; đến năm 2012, tiếp tục được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt. Hằng năm, vào ngày 21 và 22 tháng 8 Âm lịch (giỗ Lê Lai và Lê Lợi), lễ hội Lam Kinh được tổ chức trọng thể, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người dân xứ Thanh.
Theo sử sách ghi chép, Lam Kinh là quê hương đất tổ nhà Lê, nơi sinh ra anh hùng dân tộc Lê Lợi, nơi phát tích cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thế kỷ 15. Sau khi cuộc chiến chống quân Minh ra khỏi bờ cõi thắng lợi, Lê Lợi lấy niên hiệu là Thuận Thiên, đặt tên nước là Đại Việt, mở ra thời kỳ độc lập tự chủ thịnh trị cho đất nước kéo dài gần 360 năm (1428-1789). Nhà vua đóng đô tại Thăng Long, đồng thời cho xây dựng tại quê hương Lam Sơn một kinh thành gọi là Lam Kinh, còn được biết đến với tên Tây Kinh để phân biệt với Đông Kinh (Thăng Long - Hà Nội).
![tp-19-5768.jpg](https://cdn.tienphong.vn/images/c9e1a632e192f2976444e41d484086ad82db41002516a7128e1c50a079f5c7d442b01ec7fe04d6636be5e7055a9b6cf3e1ea4bd39c695733b513a3985dfeb63f/tp-19-5768.jpg "Sân rồng (sân chầu) trải rộng hơn 3.500 m², nối liền Ngọ môn với chính điện và hai dãy tả vu, hữu vu. Bên góc sân rồng là dòng chữ "Phát huy hào khí Lam Sơn, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam".")
