Tại cuộc họp báo kinh tế - xã hội chiều 26/3, phóng viên Tiền Phong đã đặt câu hỏi: Trước các biến động địa chính trị ngày càng phức tạp, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, kinh tế - xã hội TP.HCM đang chịu tác động ra sao, từ đơn hàng doanh nghiệp, việc làm, xuất nhập khẩu đến chi phí sinh hoạt và thị trường? Đồng thời, thành phố đã chuẩn bị những kịch bản gì để ứng phó nếu biến động toàn cầu tiếp tục kéo dài?
Trả lời câu hỏi này, ông Nguyễn Hoàng Anh, Phó trưởng Phòng Chính sách Tổng hợp, Sở Tài chính cho biết, với độ mở kinh tế lên đến 160%, TP.HCM khó tránh khỏi những tác động trực tiếp từ các cú sốc bên ngoài. Những căng thẳng địa chính trị trong quý I/2026 đã ảnh hưởng rõ nét đến một số lĩnh vực trọng yếu, đặc biệt là xuất nhập khẩu và logistics.
Theo số liệu thống kê, kim ngạch xuất khẩu quý I của thành phố ước đạt 22,06 tỷ USD, chỉ tăng 1,12% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí vận tải quốc tế tăng cao và thời gian giao hàng kéo dài do hạn chế không phận khu vực Trung Đông. Điều này không chỉ làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa mà còn gia tăng rủi ro hư hỏng, nhất là với nhóm thực phẩm tươi sống và đông lạnh.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt 23,91 tỷ USD, tăng 4,2%, phản ánh sức ép từ chi phí đầu vào và tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng. “Nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, tìm kiếm nguồn cung thay thế để thích ứng với biến động giá năng lượng và logistics”, đại diện Sở Tài chính cho hay.
Không chỉ dừng lại ở thương mại, những biến động này còn tác động dây chuyền đến hoạt động sản xuất, việc làm và chi phí sinh hoạt của người dân. Tuy nhiên, trong bức tranh nhiều gam màu xám, kinh tế TP.HCM vẫn ghi nhận những điểm sáng đáng chú ý.
Vai trò quan trọng của thị trường nội địa
Một trong những trụ cột giúp thành phố duy trì ổn định chính là thị trường nội địa. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý I ước đạt 476.269 tỷ đồng, tăng 13,7% so với cùng kỳ. Ngành du lịch tiếp tục phục hồi mạnh, với tổng thu đạt khoảng 150.000 tỷ đồng, tương đương 45,4% kế hoạch năm.
Theo ông Nguyễn Hoàng Anh, đây chính là những yếu tố thể hiện “sức đề kháng” của nền kinh tế trong bối cảnh chịu nhiều áp lực từ bên ngoài. “Dù xuất khẩu gặp khó, các động lực nội tại vẫn giữ được đà tăng trưởng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô” – ông Hoàng Anh nói.
Đáng chú ý, dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục đổ vào mạnh mẽ. Trong quý I, TP.HCM thu hút gần 2,9 tỷ USD vốn FDI, tăng tới 219% so với cùng kỳ năm 2025. Số doanh nghiệp thành lập mới cũng tăng 47%, với tổng vốn đăng ký và bổ sung đạt gần 254.000 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, hệ thống tài chính – tín dụng tiếp tục đóng vai trò “bệ đỡ” khi huy động vốn tăng 13,9% và dư nợ tín dụng tăng 16,3%, bảo đảm nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh. Thành phố cũng đã tháo gỡ vướng mắc cho 738/838 dự án, với tổng mức đầu tư hơn 166.000 tỷ đồng được “khơi thông”, tạo lực đẩy quan trọng cho nền kinh tế.
Về các kịch bản ứng phó trong trường hợp biến động toàn cầu kéo dài, đại diện Sở Tài chính cho biết TP.HCM đã chủ động xây dựng nhiều nhóm giải pháp đồng bộ nhằm tăng khả năng chống chịu và thích ứng.
Trong đó, đầu tư công được xác định là động lực dẫn dắt, với mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn khoảng 148.000 tỷ đồng, tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược như metro số 2, Vành đai 3 và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Đây được xem là “đòn bẩy” quan trọng để kích hoạt dòng vốn xã hội và tạo dư địa tăng trưởng mới.
Cùng với đó, thành phố chú trọng bảo đảm an ninh năng lượng, duy trì nguồn cung điện, xăng dầu và khí đốt ổn định cho sản xuất. Các giải pháp cải cách thể chế cũng được đẩy mạnh, trong đó tận dụng các cơ chế đặc thù để rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư, giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Một gói tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp với mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% đang được triển khai, đi kèm kiểm soát lạm phát dưới 4,5%. Ở thị trường nội địa, các chương trình kích cầu tiêu dùng quy mô lớn như “Shopping Season” với mức giảm giá lên đến 50% tiếp tục được duy trì nhằm giữ vững sức cầu.
Ngoài ra, TP.HCM đặt mục tiêu thu hút khoảng 11 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài trong năm 2026, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu và logistics, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng và giảm phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.
Trước những thách thức từ bối cảnh quốc tế, TP.HCM vẫn kiên định mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong năm 2026, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Thành phố cũng cam kết chuyển mạnh từ “phản ứng tình huống” sang “điều hành chủ động”, tập trung tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn để khơi thông nguồn lực.