TPO - Qua bàn tay điệu nghệ của ông Nguyễn Tuấn Quyết (SN 1974, phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh), những hòn than kíp lê thô ráp được tạc khắc, thổi hồn thành linh vật ngựa trước thềm Tết Nguyên đán Bính Ngọ.
Những ngày giáp Tết, xưởng điêu khắc than đá của gia đình ông Quyết luôn vang tiếng đục, mài.
Trong không gian phủ một lớp bụi đen quen thuộc, thợ trong xưởng miệt mài hoàn thiện các tác phẩm linh vật phục vụ thị trường đầu năm.
Gắn bó với nghề điêu khắc than đá hơn 40 năm, ông Nguyễn Tuấn Quyết là một trong số ít người còn giữ được sự tinh xảo và chiều sâu nghệ thuật của nghề thủ công đặc trưng vùng mỏ Quảng Ninh.
Từ những khối than thô, dưới bàn tay điêu luyện, hình khối dần hiện ra sống động, vừa mang hơi thở văn hóa, vừa gợi tinh thần bền bỉ của người thợ mỏ.
Dịp Tết Bính Ngọ năm nay, ông Quyết cùng vợ là bà Nguyễn Thanh Bình (SN 1978) dành trọn 3 tháng để hoàn thiện tác phẩm “Chiến mã”. Bức tượng cao hơn 40 cm, tạo hình ngựa trong tư thế mạnh mẽ, đầu ngẩng cao, bờm tung bay, gợi khí chất kiên cường, dẻo dai và khát vọng vươn lên.
Theo ông Quyết, tác phẩm được tạc từ 2 viên than kíp lê cỡ lớn, một viên tạo hình ngựa, một viên tạc chiến xa, sau đó ghép lại thành tổng thể. Điểm nhấn của “Chiến mã” nằm ở độ tương phản bề mặt, phần thân được đánh bóng kỹ, bờm và đuôi để thô vừa đủ nhằm tạo nhịp điệu thị giác, làm rõ chất “mỏ” của vật liệu. “Tác phẩm hoàn thành cận Tết nên nhiều người hỏi mua với giá cao, nhưng tôi chưa bán”, ông Quyết nói. Nghệ nhân vùng mỏ cho biết, điêu khắc than đá đòi hỏi kiên nhẫn tuyệt đối, bởi than vừa cứng vừa giòn, chỉ một sơ suất nhỏ có thể làm hỏng cả khối nguyên liệu.
Ngoài các tác phẩm lớn, xưởng còn làm nhiều mẫu ngựa mini với dáng đứng, dáng chạy khác nhau, phục vụ nhu cầu quà tặng, đồ lưu niệm. Những sản phẩm nhỏ được ưa chuộng vì vừa mang ý nghĩa phong thủy ngày đầu năm, vừa là món quà đậm chất văn hóa vùng mỏ.
Người tiếp nối nghề trong gia đình là con rể ông Quyết, anh Nguyễn Phạm Trung Thanh (27 tuổi). Gắn bó khoảng 5 năm, anh Thanh dần nắm các công đoạn từ chọn than, tạo hình thô đến hoàn thiện chi tiết. “Ban đầu tôi thấy rất khó vì than đá không giống các chất liệu khác. Nhưng được bố vợ chỉ bảo nên ngày càng yêu và muốn gắn bó lâu dài với nghề”, anh Thanh chia sẻ. Trong bối cảnh nhiều nghề truyền thống mai một, việc gia đình ông Quyết bền bỉ giữ lửa điêu khắc than đá là một hình ảnh đẹp. Những “chiến mã” hoàn thiện đúng dịp Tết không chỉ có giá trị thẩm mỹ, mà còn là kết tinh của tâm huyết, kinh nghiệm và niềm tin về sự tiếp nối nghề thủ công vùng mỏ Quảng Ninh.
