Hỗ trợ tối đa 95%, cho vay tiền đóng phí
Ông Phạm Văn Đức, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), cho biết, bảo hiểm nông nghiệp (BHNN) được triển khai gần 40 năm nhưng vẫn còn khó khăn, vướng mắc.
Theo ông Đức, BHNN là loại hình bảo hiểm phức tạp, rủi ro cao do thiên tai, dịch bệnh biến động khó lường. Doanh nghiệp bảo hiểm phải có năng lực tài chính lớn, đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, phụ thuộc thị trường tái bảo hiểm quốc tế.
“Sự tham gia của người dân, tổ chức sản xuất nông nghiệp còn hạn chế. Chính sách hỗ trợ chủ yếu an sinh xã hội, chưa đa dạng hóa hình thức cho tổ chức sản xuất quy mô lớn. Công tác tuyên truyền, quản trị rủi ro và sự phối hợp triển khai tại một số địa phương còn lúng túng”, ông Đức đánh giá.
Từ thực tế trên, Bộ Tài chính đang xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 58/2018/NĐ-CP về BHNN. Bộ đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về đối tượng bảo hiểm được hỗ trợ theo hướng mở rộng phạm vi và tăng mức hỗ trợ. Cụ thể, cá nhân sản xuất nông nghiệp thuộc diện hộ nghèo sẽ được hỗ trợ tối đa 95% phí bảo hiểm nông nghiệp, tăng so với mức 90% hiện nay.
Đáng chú ý, cá nhân sản xuất nông nghiệp không thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo - nhóm trước đây chỉ được hỗ trợ 20% - sẽ được nâng mức hỗ trợ lên 50%. Các tổ chức sản xuất nông nghiệp được đề xuất hỗ trợ 30% phí bảo hiểm, tăng so với mức 20% hiện nay. Tổng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước ước tính khoảng 151,8 tỷ đồng/năm.
Nghị định sửa đổi đề xuất cho phép tổ chức tín dụng cung cấp khoản vay để các tổ chức, cá nhân sản xuất nông nghiệp đóng phần phí bảo hiểm ngoài phần được ngân sách hỗ trợ. Hợp đồng bảo hiểm có thể được coi là một phần tài sản bảo đảm cho khoản vay (nếu có).
Lãnh đạo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm phân tích, mục tiêu của đợt sửa đổi lần này thúc đẩy BHNN triển khai theo nguyên tắc tự nguyện thỏa thuận, không giới hạn tổ chức, cá nhân tham gia và phạm vi địa bàn, xây dựng chính sách hỗ trợ phí bảo hiểm phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và các chương trình mục tiêu phát triển nông nghiệp của Chính phủ trong từng thời kỳ.
Theo Bộ Tài chính, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều quốc gia có mức hỗ trợ phí bảo hiểm tương đương hoặc cao hơn Việt Nam. Tại Mỹ, Nhà nước hỗ trợ khoảng 69% phí; Canada 66%; Tây Ban Nha và Nhật Bản khoảng 50%... Không chỉ dừng ở hỗ trợ phí, chính phủ các nước còn triển khai nhiều chính sách đi kèm như hỗ trợ chi phí quản lý cho doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm, hoặc cung cấp miễn phí hợp đồng bảo hiểm năng suất cơ bản cho toàn bộ diện tích cây trồng gặp thiên tai.
Ðẩy mạnh liên kết “3 nhà”
Dự thảo đề xuất mở rộng đối tượng được bảo hiểm. Bên cạnh 3 nhóm hiện hành gồm cây trồng (lúa, cao su, hồ tiêu, điều, cà phê, cây ăn quả, rau), vật nuôi (trâu, bò, lợn, gia cầm) và nuôi trồng thủy sản (tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cá tra), Bộ Tài chính đề xuất bổ sung các loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản chủ lực của từng địa phương, giúp chính sách linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù sản xuất vùng miền.
Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng, không thể có một nền nông nghiệp hiện đại nếu thiếu vai trò của bảo hiểm. Ông Thịnh nêu, đợt bão hay hạn mặn tại miền Tây đã gây thiệt hại hàng chục nghìn tỷ đồng. Thay vì ngân sách Nhà nước luôn ở thế bị động, việc sử dụng công cụ tài chính bảo hiểm giúp người dân ổn định thu nhập và nhanh chóng tái sản xuất.
Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) cho biết, giai đoạn 2019-2024, có 4 địa phương triển khai chính sách hỗ trợ BHNN. Cụ thể, Nghệ An, Thái Bình hỗ trợ bảo hiểm đối với cây lúa; Hà Giang, Bình Định đối với trâu, bò. Tổng số hộ nông dân/tổ chức sản xuất tham gia bảo hiểm là hơn 20.000 hộ. Tổng giá trị được bảo hiểm là 217 tỷ đồng. Tổng số phí bảo hiểm gần 9,5 tỷ đồng (trong đó, ngân sách Nhà nước hỗ trợ là 8,02 tỷ đồng).
“BHNN không chỉ là một dịch vụ tài chính mà còn là giải pháp an sinh xã hội, giúp kết nối 3 nhà: Nhà nước - Doanh nghiệp - Nông dân trong một chuỗi giá trị bền vững. Nghị định sẽ được sửa đổi theo hướng thực tế và linh hoạt hơn”, ông Thịnh nói.
Ông Thịnh cho rằng, bảo hiểm phải đi đôi với việc tuân thủ quy trình canh tác và quy hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để đảm bảo tính khách quan và giảm thiểu rủi ro trục lợi.
Ông Thịnh đề xuất đưa hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp vào nhóm đối tượng được hỗ trợ phí bảo hiểm để thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi. Hệ thống dữ liệu liên thông giữa ngành nông nghiệp (mã số vùng trồng, vùng nuôi) với ngành tài chính cần được xây dựng để giúp các doanh nghiệp bảo hiểm có cơ sở tính toán mức phí phù hợp.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp, sản xuất nông nghiệp đứng trước nhiều rủi ro, việc nâng mức hỗ trợ BHNN được xem là giải pháp cần thiết để tạo đòn bẩy cho khu vực nông nghiệp - nông thôn.
Nếu được thông qua, các đề xuất mới không chỉ góp phần gia tăng tỷ lệ tham gia bảo hiểm, mà còn thể hiện rõ vai trò “bà đỡ” của Nhà nước trong việc bảo vệ sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân.