Những ngày gần đây, nhu cầu tiêm vắc xin phòng bệnh não mô cầu ghi nhận mức tăng đột biến tại nhiều địa phương, trong bối cảnh liên tiếp xuất hiện các ca bệnh và có trường hợp tử vong. Tâm lý lo ngại trước căn bệnh có diễn tiến nhanh, nguy cơ tử vong cao đã khiến nhiều gia đình chủ động đưa con em đi tiêm phòng, trong khi người trẻ cũng bắt đầu quan tâm hơn đến việc bảo vệ sức khỏe.
Ngày 28/3, thông tin từ Hệ thống Tiêm chủng VNVC, lượng người đến tiêm vắc xin não mô cầu trong hai tuần qua đã tăng khoảng 400% so với trước đó. Đại diện đơn vị này cho biết nguồn cung vắc xin vẫn được duy trì ổn định nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng, đồng thời khuyến khích người dân tiêm phòng sớm thay vì chờ khi dịch bùng phát.
Diễn biến trên xuất hiện sau khi nhiều địa phương như Lâm Đồng, Phú Quốc ghi nhận ca bệnh ở nhóm thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên. Tại TP.HCM, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) cũng thông tin về một trường hợp nam sinh viên 21 tuổi mắc bệnh nặng, phải điều trị tại hai bệnh viện tuyến cuối và chưa từng tiêm vắc xin phòng bệnh. Những người sống cùng nhà với bệnh nhân đã được chỉ định dùng thuốc dự phòng để hạn chế nguy cơ lây lan.
Theo các chuyên gia, não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn gây ra, có thể dẫn đến viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết. Điểm đáng lo ngại là bệnh có thể tiến triển rất nhanh, từ những triệu chứng ban đầu như sốt, đau đầu, buồn nôn đến tình trạng nguy kịch chỉ trong vài giờ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Không chỉ nguy hiểm ở tốc độ diễn tiến, nguồn lây của bệnh cũng khó kiểm soát. Bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết nhiều người có thể mang vi khuẩn ở vùng hầu họng trong thời gian dài mà không có biểu hiện bệnh, nhưng vẫn có khả năng lây cho người khác. Điều này khiến não mô cầu dễ âm thầm lan rộng trong cộng đồng, đặc biệt ở các môi trường đông người.
Số liệu từ Hội Y học dự phòng Việt Nam cho thấy khoảng 10–20% người khỏe mạnh có thể mang vi khuẩn não mô cầu mà không có triệu chứng. Tỷ lệ này tăng cao ở nhóm thanh thiếu niên, lên tới 25–32% và thậm chí có thể đạt 50% trong các đợt dịch. Thời gian mang vi khuẩn trung bình kéo dài nhiều tháng, làm gia tăng nguy cơ lây lan nếu không có biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Nhóm thanh thiếu niên và sinh viên được đánh giá có nguy cơ cao do thường xuyên sinh hoạt trong môi trường tập thể như ký túc xá, nhà trọ, trường học, đồng thời có thói quen sử dụng chung vật dụng cá nhân. Bên cạnh đó, các yếu tố như thức khuya, hút thuốc, uống rượu bia hoặc dinh dưỡng không đầy đủ cũng có thể làm suy giảm miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây bệnh.
Trước thực tế đó, nhiều người dân đã chủ động tìm đến vắc xin như một biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Không chỉ trẻ nhỏ, nhóm người lớn, đặc biệt là sinh viên và người lao động trẻ, cũng gia tăng tỷ lệ tiêm phòng trong thời gian gần đây.
Theo bác sĩ Bạch Thị Chính, vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau, trong đó phổ biến tại Việt Nam gồm A, B, C, Y và W. Mỗi loại vắc xin hiện nay chỉ phòng được một hoặc một số nhóm nhất định, do đó việc tiêm phối hợp các loại vắc xin phù hợp sẽ giúp tăng khả năng bảo vệ toàn diện.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên tiêm phòng sớm, đầy đủ và đúng lịch, không nên chờ đến khi có dịch mới tiêm, bởi cơ thể cần thời gian để hình thành miễn dịch. Đối với những người đã từng tiêm vắc xin trước đây, việc tiêm bổ sung theo tư vấn của bác sĩ cũng cần được cân nhắc nhằm mở rộng phạm vi bảo vệ trước các chủng vi khuẩn đa dạng.
Bên cạnh tiêm chủng, các biện pháp phòng ngừa khác như giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế dùng chung vật dụng, duy trì lối sống lành mạnh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ lây nhiễm. Đặc biệt, những người sống trong môi trường tập thể cần nâng cao ý thức phòng bệnh để tránh lây lan chéo.