Số hóa hơn 700.000 câu chuyện lịch sử, lan tỏa ký ức thời hoa lửa

Đưa những câu chuyện lịch sử đến gần giới trẻ bằng chuyển đổi số

Sáng 26/7, tại tỉnh Nghệ An, T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị sơ kết Đề án “Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tham gia lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử” chủ đề “Câu chuyện thời hoa lửa”. Hội nghị được tổ chức với điểm cầu trực tiếp tại tỉnh Nghệ An, kết nối tới điểm cầu của các tỉnh, thành đoàn, đoàn trực thuộc.

Chủ trì Hội nghị có anh Bùi Quang Huy - Ủy viên BCH T.Ư Đảng, Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn; anh Nguyễn Tường Lâm - Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra T.Ư Đoàn.

Đề án “Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tham gia lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử” với chủ đề “Câu chuyện thời hoa lửa” được T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phát động từ ngày 27/7/2025 nhân dịp kỷ niệm 78 năm Ngày thương binh - Liệt sĩ. Đề án hướng tới việc lưu giữ và phát huy những ký ức, câu chuyện của các nhân chứng lịch sử, góp phần tăng cường giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước.

Không chỉ nhằm hình thành một kho tư liệu lịch sử, mà quan trọng hơn Đề án tạo ra một phương thức giáo dục truyền thống trực quan, sinh động và giàu sức thuyết phục. Thông qua việc trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe, ghi chép, ghi âm, ghi hình và số hóa lời kể của các nhân chứng, đoàn viên, thanh thiếu nhi được tiếp cận lịch sử bằng những câu chuyện có thật, những con người cụ thể và những ký ức sống động.

Đề án vừa tạo ra sản phẩm lưu trữ, vừa là một hành trình tự giáo dục, giúp người trẻ hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, độc lập, tự do và trách nhiệm tiếp nối truyền thống các thế hệ cha anh.

Đồng thời, thể hiện sự đổi mới trong công tác giáo dục truyền thống của tổ chức Đoàn, kết hợp giữa các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”, hành trình về nguồn với ứng dụng công nghệ số; từng bước chuyển những câu chuyện lịch sử thành dữ liệu, học liệu và các sản phẩm truyền thông phù hợp với phương thức tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ.

Hội nghị sơ kết Đề án được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), nhằm đánh giá toàn diện kết quả sau một năm triển khai; nhận diện những khó khăn, hạn chế; trao đổi kinh nghiệm, giới thiệu các mô hình, cách làm hiệu quả; đồng thời xác định phương hướng, nhiệm vụ của giai đoạn tiếp theo.

Hơn 700 nghìn câu chuyện lịch sử được ghi nhận và lan tỏa

Sau một năm triển khai, Đề án đã tiếp nhận hơn 700.000 câu chuyện của hơn 100.000 nhân chứng lịch sử. Nhiều câu chuyện lần đầu tiên được ghi chép, ghi âm, ghi hình và số hóa; nhiều hình ảnh, thư từ, nhật ký, kỷ vật và tư liệu quý được sưu tầm, phục hồi, bổ sung vào kho dữ liệu lịch sử trên môi trường số.

Nội dung các câu chuyện phản ánh đa dạng những giai đoạn và sự kiện lịch sử của dân tộc; ký ức của người hoạt động cách mạng, Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng LLVTND, thương binh, bệnh binh, cựu chiến binh, cựu TNXP, cán bộ Đoàn từng tham gia kháng chiến, thân nhân liệt sĩ và người có công với cách mạng. Qua từng lời kể là những câu chuyện về chiến trường, hậu phương, tình đồng chí, đồng đội, lòng yêu nước, ý chí chiến đấu và những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước.

Các câu chuyện được chuyển hóa thành nhiều loại hình sản phẩm như bài viết, video, phóng sự, podcast, infographic, reels, shorts, triển lãm, bản tin gắn mã QR, sách và nội dung sinh hoạt Đoàn, Hội, Đội. Nhiều địa phương đã xây dựng “Trạm ký ức”, góc truyền thống, không gian trưng bày tại trường học, thư viện, bảo tàng, di tích, nhà văn hóa và các địa điểm sinh hoạt cộng đồng; tạo điều kiện để thanh thiếu nhi và Nhân dân tiếp cận lịch sử bằng những hình thức gần gũi, trực quan.

Chia sẻ kinh nghiệm, kết nối các thế hệ

Tại Hội nghị, các đại biểu theo dõi phóng sự khái quát kết quả một năm triển khai Đề án và nghe các tham luận trao đổi kinh nghiệm từ thực tiễn. Các tham luận tập trung làm rõ việc phát huy giá trị các địa chỉ đỏ và nhân chứng lịch sử; giải pháp xây dựng hệ sinh thái ký ức số, chuẩn hóa dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và lan tỏa đa nền tảng; kinh nghiệm huy động lực lượng, kiểm soát chất lượng nội dung từ cơ sở; giải pháp đổi mới cơ chế giao chỉ tiêu và số liệu hóa tiến độ triển khai Đề án.

Điểm nhấn của Hội nghị là chương trình giao lưu giữa các nhân chứng lịch sử với những người trẻ đang trực tiếp tham gia lưu giữ, phục dựng và lan tỏa ký ức. Những chia sẻ tại chương trình góp phần làm rõ giá trị của việc kết nối các thế hệ: Nhân chứng lịch sử là người trao truyền ký ức; những người làm báo, làm công nghệ và đoàn viên, thanh niên là lực lượng tiếp nhận, lưu giữ và kể lại những ký ức ấy bằng ngôn ngữ, phương tiện phù hợp với đời sống đương đại.

Trong khuôn khổ Hội nghị, Ban Bí thư T.Ư Đoàn tổ chức tri ân các nhân chứng, khách mời giao lưu và trao Bằng khen cho 6 tập thể có thành tích xuất sắc trong triển khai Đề án, gồm: Tỉnh Đoàn Hưng Yên, Vĩnh Long, Ninh Bình, Gia Lai, Hà Tĩnh và Báo Thanh Niên.

Phát biểu tổng kết hội nghị, anh Nguyễn Tường Lâm - Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra T.Ư Đoàn nhấn mạnh, việc lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử đang là cuộc chạy đua với thời gian khi nhân chứng ngày càng cao tuổi, nhiều tư liệu có nguy cơ mai một. Tuy nhiên, chạy đua với thời gian không đồng nghĩa chạy theo số lượng; khẩn trương nhưng phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, tuyệt đối không làm sai lệch lịch sử.

Theo anh Nguyễn Tường Lâm, giai đoạn tới Đề án cần tạo ba chuyển dịch quan trọng: từ triển khai theo đợt cao điểm sang nhiệm vụ thường xuyên; từ mở rộng số lượng sang nâng cao chất lượng, tính xác thực; từ lưu trữ dữ liệu sang khai thác dữ liệu phục vụ giáo dục truyền thống, tri ân và các nhiệm vụ thực tiễn.

Bí thư T.Ư Đoàn đề nghị các cấp bộ Đoàn tiếp tục xác định Đề án là nhiệm vụ lâu dài, gắn với Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; ưu tiên ghi lại lời kể của các nhân chứng cao tuổi, thu thập những tư liệu quý và chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng để cung cấp thông tin phục vụ công tác tìm kiếm liệt sĩ. Đồng thời, cần xây dựng quy trình thống nhất trong thu thập, kiểm chứng, biên tập và lưu trữ dữ liệu theo nguyên tắc “đúng”: Đúng nhân vật, đúng sự kiện, đúng nguồn.

Anh Nguyễn Tường Lâm cũng yêu cầu tiếp tục nâng cấp Cổng thông tin “Câu chuyện thời hoa lửa”, chuẩn hóa dữ liệu, tăng khả năng tìm kiếm, liên kết và quản trị kho dữ liệu hơn 700.000 câu chuyện. Quan trọng hơn, kho dữ liệu này phải thực sự “sống” thông qua việc chuyển hóa thành các sản phẩm giáo dục, truyền thông, tài liệu sinh hoạt Đoàn - Hội - Đội và các chương trình giao lưu với nhân chứng lịch sử.

Bên cạnh đó, các cấp bộ Đoàn cần đổi mới cách tổ chức thực hiện theo nhóm chuyên môn, bám sát tiến độ, địa bàn và chất lượng sản phẩm; hoàn thiện quy trình, tiêu chí chất lượng và cơ chế phối hợp để nâng cao hiệu quả Đề án.

Khẳng định hơn 700.000 câu chuyện mới chỉ là nền tảng ban đầu để xây dựng một kho ký ức số có chiều sâu, Bí thư T.Ư Đoàn Nguyễn Tường Lâm nhấn mạnh trách nhiệm của tuổi trẻ không chỉ là lưu giữ quá khứ mà còn làm cho lịch sử tiếp tục soi sáng hiện tại, bồi đắp lòng yêu nước, lý tưởng cách mạng và khát vọng cống hiến cho các thế hệ thanh niên Việt Nam.