Từ dự án “rùa bò”
Theo Thông báo Kết luận kiểm tra, cuối tháng 12/2025 của Sở NN&MT Ninh Bình, Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy chế biến khoáng sản Gia Thanh được UBND tỉnh Ninh Bình chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2006. Ban đầu, dự án do Công ty TNHH Phúc Lộc làm chủ đầu tư, sau đó được chuyển giao cho Công ty Cổ phần - Tổng Công ty Xây dựng và Lắp máy Việt Nam tiếp tục thực hiện.
Theo Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, dự án có tổng diện tích sử dụng đất hơn 71.800 m², thời hạn hoạt động đến năm 2056, tiến độ hoàn thành vào tháng 12/2020. Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế vào tháng 11/2025, Sở NN&MT xác định dự án chưa hoàn thành đầy đủ các hạng mục theo nội dung đã được phê duyệt, dù đã quá thời hạn cam kết hơn 4 năm.
Cụ thể, trong khu đất đã được Nhà nước cho thuê, Công ty Cổ phần - Tổng Công ty Xây dựng và Lắp máy Việt Nam đã xây dựng nhiều công trình phục vụ hoạt động sản xuất như, nhà điều hành, xưởng sản xuất gạch và bột đá, kho vật tư, trạm biến áp, hồ điều hòa cùng các hạng mục phụ trợ khác. Tuy nhiên, 2 kho vôi thành phẩm với tổng diện tích khoảng 2.000 m² vẫn chưa được xây dựng.
Với việc không hoàn thành toàn bộ hạng mục theo tiến độ đã đăng ký, cơ quan kiểm tra xác định dự án thuộc trường hợp chậm tiến độ sử dụng đất trên 24 tháng, thuộc diện phải xem xét xử lý theo khoản 8 Điều 81 Luật Đất đai năm 2024 và các nghị định hướng dẫn thi hành.
Đến xây lò nung vôi trên 12.800 m² đất lúa
Đáng chú ý, kết quả kiểm tra còn làm rõ hành vi sử dụng đất lúa trái quy định trong quá trình triển khai dự án. Theo báo cáo giải trình của Công ty Cổ phần - Tổng Công ty Xây dựng và Lắp máy Việt Nam, giai đoạn 2008 – 2009 đã nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trồng lúa một vụ của 14 hộ dân với diện tích 8.820 m². Đồng thời, doanh nghiệp thỏa thuận với Công ty TNHH Thành Thắng để nhận lại quyền chuyển nhượng đất lúa của 16 hộ dân khác, diện tích 4.047 m². Tổng diện tích đất lúa mà doanh nghiệp nhận chuyển nhượng là 12.867 m²
Trên phần diện tích này, doanh nghiệp đã san lấp mặt bằng và xây dựng hệ thống lò nung vôi liên hoàn, trong khi chưa được UBND tỉnh Ninh Bình cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, chưa được Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất theo đúng quy định pháp luật. Đây là hành vi sử dụng đất khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, được chính doanh nghiệp thừa nhận trong báo cáo giải trình gửi đoàn kiểm tra.
Kết luận kiểm tra cho biết, đối với hơn 46.600 m² đất đã được Nhà nước cho thuê, doanh nghiệp đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, gồm tiền thuê đất và thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.
Tuy nhiên, với phần diện tích đất chưa được giao, chưa được cho thuê, chưa được phép chuyển mục đích sử dụng, Sở NN&MT yêu cầu doanh nghiệp khẩn trương hoàn thiện hồ sơ pháp lý, trình cấp có thẩm quyền xem xét theo quy định.
Trên cơ sở kết quả kiểm tra, Sở NN&MT kiến nghị xem xét gia hạn tiến độ sử dụng đất đối với diện tích đã được cho thuê, với thời hạn tối đa 24 tháng theo quy định của Luật Đất đai. Đồng thời, doanh nghiệp phải nộp bổ sung khoản tiền tương ứng với tiền thuê đất, tiền sử dụng đất trong thời gian được gia hạn (nếu được chấp thuận) và tập trung nguồn lực hoàn thiện các hạng mục còn thiếu của dự án.
Kết luận cũng nêu rõ, trường hợp doanh nghiệp không thực hiện thủ tục đề nghị gia hạn tiến độ trong thời hạn quy định, hoặc hết thời gian gia hạn mà không đưa đất vào sử dụng đúng mục đích, Nhà nước sẽ thu hồi đất mà không bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư còn lại, theo quy định của pháp luật.
