Hai ngày trước khi nhập viện, ông H.V.T. (71 tuổi, xã Bà Điểm, TPHCM) đang làm việc thì xuất hiện cảm giác cứng hàm, đau nhức hai chân, đi lại khó khăn. Các triệu chứng nhanh chóng tiến triển nặng, toàn thân ông T. gồng cứng, ưỡn người bật ngửa ra sau, kèm những cơn co giật dữ dội. Gia đình hoảng loạn, lo ngại ông T. bị đột quỵ nên lập tức đưa đến Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cấp cứu.
Ngày 4/2, thông tin từ bệnh viện cho biết, tại khoa cấp cứu bệnh nhân tỉnh táo, không sốt nhưng cứng hàm rõ, toàn thân gồng ưỡn như đòn gánh, vừa gồng vừa giật, đau cơ dữ dội, đặc biệt là ở các nhóm cơ đang co cứng. Các dấu hiệu này khiến bác sĩ nhanh chóng nghĩ đến uốn ván – một bệnh lý truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao nếu phát hiện muộn.
Khai thác bệnh sử cho thấy, công việc hằng ngày của ông T. là phụ việc tại xưởng cơ khí. Trong quá trình vận chuyển vật liệu, ông bị quẹt chân vào các thanh sắt, gây trầy xước nhiều vết thương nhỏ. Những vết thương này xuất hiện trước đó 3–4 ngày, không được xử trí y tế đúng cách. Đặc biệt, ông T. chưa từng tiêm vắc xin phòng uốn ván trong đời.
Ngay sau chẩn đoán bệnh nhân bị nhiễm uốn ván, các bác sĩ đã khẩn cấp điều trị theo phác đồ nhằm giành lại sự sống cho người bệnh.
BS Văn Thị Xuân Quỳnh, khoa Nội Tổng quát của bệnh viện cho biết, bệnh nhân được tiêm huyết thanh kháng độc tố uốn ván (SAT) liều cao theo khuyến cáo để trung hòa lượng độc tố còn lưu hành trong máu. Tuy nhiên, với độc tố đã gắn vào hệ thần kinh, việc điều trị chủ yếu là kiểm soát triệu chứng. Ông T. được dùng kháng sinh, thuốc an thần liều cao và thuốc giãn cơ nhằm khống chế các cơn co thắt dữ dội, hạn chế tình trạng gồng người kéo dài.
Sau 2 tuần điều trị tích cực, các cơn gồng giật giảm dần, sức khỏe người bệnh bình phục khả quan. BS Xuân Quỳnh cho biết, biến chứng nguy hiểm nhất của uốn ván là co thắt khí quản khiến bệnh nhân không thể thở, dẫn đến suy hô hấp và tử vong. Ngoài ra, các cơn gồng giật kéo dài còn có thể gây tổn thương cơ vân, suy đa cơ quan. Việc ông T. được đưa đến bệnh viện kịp thời đã giúp tránh được những biến chứng chết người này.
Từ ca bệnh trên, bác sĩ cảnh báo uốn ván vẫn âm thầm rình rập qua những vết thương hở ngoài da tưởng chừng rất nhỏ. Bệnh không lây từ người sang người nhưng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nếu không được tiêm phòng đầy đủ.
Một ca uốn ván không biến chứng cũng cần ít nhất 2–3 tuần điều trị, trường hợp nặng có thể phải nằm viện 1–2 tháng với chi phí cao và nguy cơ tử vong luôn hiện hữu.
Trong khi đó, chỉ cần tiêm đủ ba mũi vắc xin, cơ thể sẽ được bảo vệ khoảng 5 năm với chi phí thấp. Đáng lưu ý, mắc uốn ván không tạo miễn dịch bền vững, vì vậy ngay cả người từng mắc bệnh vẫn phải tiêm phòng đầy đủ sau khi hồi phục.
Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Clostridium tetani gây ra, đã được y học mô tả từ thời cổ đại. Vi khuẩn tồn tại phổ biến trong đất, bụi bẩn, phân động vật và xâm nhập vào cơ thể qua các vết thương hở. Khi vào cơ thể, vi khuẩn tiết độc tố tetanospasmin tác động lên hệ thần kinh trung ương, gây cứng hàm, co cứng cơ và co giật toàn thân. Bệnh không lây từ người sang người nhưng có tỷ lệ tử vong cao nếu không điều trị kịp thời.