Axios dẫn nguồn tin từ quan chức cấp cao Mỹ cho biết, sau 3 tuần giao tranh, chính quyền Tổng thống Mỹ Trump đã bắt đầu các cuộc thảo luận ban đầu về giai đoạn tiếp theo cũng như khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hoà bình với Iran.
Phát biểu hôm thứ Sáu (20/3), ông Trump cho biết đang cân nhắc giảm dần quy mô xung đột, dù trước đó các quan chức Mỹ dự báo chiến sự có thể kéo dài thêm 2-3 tuần. Trong khi đó, các cố vấn của ông đã thúc đẩy việc sớm đặt nền tảng cho các nỗ lực ngoại giao.
Theo các nguồn tin, các đặc phái viên của Tổng thống Trump, ông Jared Kushner và Steve Witkoff đang tham gia vào các cuộc thảo luận về khả năng ngoại giao.
Một thỏa thuận chấm dứt xung đột, nếu đạt được, được cho là sẽ bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz, xử lý kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran, đồng thời thiết lập một khuôn khổ dài hạn đối với chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo và các hoạt động hỗ trợ lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Theo một quan chức Mỹ và hai nguồn tin khác am hiểu vấn đề, trong những ngày gần đây chưa có liên lạc trực tiếp nào giữa Mỹ và Iran, mặc dù Ai Cập, Qatar và Anh đều đã chuyển các thông điệp giữa hai bên. Ai Cập và Qatar đã thông báo với Mỹ và Israel rằng Iran quan tâm đến đàm phán, nhưng với những điều kiện rất khắt khe.
Những yêu cầu của Iran bao gồm lệnh ngừng bắn, đảm bảo không tái diễn chiến tranh và bồi thường thiệt hại.
Về phía Mỹ, một quan chức cho biết Washington muốn Iran đưa ra sáu cam kết chính, bao gồm: Thứ nhất, dừng chương trình tên lửa trong 5 năm; Thứ hai, không làm giàu uranium; Thứ ba, tháo dỡ các cơ sở hạt nhân Natanz, Isfahan và Fordow; Thứ tư, tuân thủ các quy trình giám sát nghiêm ngặt đối với việc chế tạo và sử dụng máy ly tâm và các thiết bị liên quan có thể thúc đẩy chương trình vũ khí hạt nhân; Thứ năm, tham gia hiệp ước kiểm soát vũ khí với các quốc gia trong khu vực bao gồm giới hạn số lượng tên lửa không quá 1.000 quả; Thứ sáu, ngừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah, Houthi và Hamas.
Tuy nhiên, Tehran đã nhiều lần bác bỏ một số yêu cầu này trong quá khứ, đồng thời tỏ ra hoài nghi về khả năng đàm phán.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm thứ Bảy (21/3) cho biết, việc bình thường hóa tình hình tại eo biển Hormuz chỉ có thể đạt được nếu Mỹ và Israel ngừng tấn công và cam kết không tái diễn trong tương lai.
Về phần mình, ông Trump khẳng định không phản đối đàm phán, nhưng hiện chưa quan tâm đến việc đáp ứng yêu cầu ngừng bắn của Iran.
Hiện nhóm cố vấn của Tổng thống Trump đang tập trung vào hai câu hỏi then chốt: ai là đối tác phù hợp để đàm phán phía Iran, và quốc gia nào có thể đóng vai trò trung gian hiệu quả.
Dù ông Araghchi từng là nhân vật chủ chốt trong các vòng đàm phán trước đây, một số cố vấn Mỹ cho rằng ông chỉ đóng vai trò truyền đạt thông điệp, không phải người có quyền quyết định cuối cùng.
Các quan chức Mỹ cũng cho biết đang nỗ lực xác định ai thực sự nắm quyền quyết định tại Iran và cách thiết lập kênh liên lạc hiệu quả với những nhân vật này.
Hai nguồn tin cho biết, phía Qatar sẵn sàng hỗ trợ phía sau hậu trường, nhưng không muốn đóng vai trò là trung gian chính thức.
Các nguồn tin cho biết các cố vấn của ông Trump muốn chuẩn bị sẵn sàng nếu các cuộc đàm phán với Iran diễn ra trong tương lai gần. Theo đó, các điều khoản mà đặc phái viên Witkoff và Kushner đưa ra sẽ tương tự như những điều khoản họ đã trình bày tại Geneva hai ngày trước khi xung đột nổ ra.