(Ảnh: AP)
Các quan chức Mỹ và vùng Vịnh cho biết, vẫn chưa rõ liệu những người Iran nhận được thông điệp được chuyển qua Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ có thực sự nắm thẩm quyền tối cao để phê chuẩn, chứ chưa nói đến việc thực thi bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào.
Cho đến nay, Tổng thống Trump dường như sẵn sàng “thử nghiệm” quyền lực của các đối tác đàm phán mới của phía Iran, những người mà Washington vẫn chưa công khai danh tính. Kể cả khi Tehran tuyên bố đề xuất 15 điểm của Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh là “phi thực tế”, và khi quân đội Mỹ đang tăng cường lực lượng trong khu vực, ông Trump vẫn khẳng định tiến trình đàm phán đang diễn ra tốt đẹp và mô tả các nhà đàm phán mới là “hợp lý hơn”.
Tuy nhiên, chưa rõ liệu những trao đổi gián tiếp này có khiến Iran chấp nhận nhượng bộ những điều mà họ từ chối trước chiến tranh hay không. Một số thành viên trong chính quyền Iran vẫn không tin tưởng Mỹ sau khi tiến trình đàm phán trước đây đổ bể vì chiến dịch tấn công của Mỹ, CNN dẫn nguồn tin am hiểu tình hình cho biết.
Trong bối cảnh phần lớn bộ máy lãnh đạo Iran đã bị suy yếu, vẫn chưa rõ ai là người đưa ra quyết định cuối cùng cho bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt chiến tranh.
“Hiện nay không ai có thể khẳng định người xuất hiện ở Islamabad có quyền đại diện cho chính quyền Iran”, một nguồn tin khu vực nói về khả năng diễn ra đối thoại tại thủ đô của Pakistan.
Các nguồn tin Mỹ và khu vực cho biết, chính quyền Tổng thống Trump đang gián tiếp trao đổi thông điệp với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf. Ông Ghalibaf được coi là người - có thể là duy nhất - có ảnh hưởng với Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei hiện nay.
Tuy nhiên, do chưa rõ ai thực sự đưa ra quyết định trong hệ thống quyền lực Iran hiện nay, chính quyền Mỹ vẫn mở rộng tiếp xúc với nhiều quan chức khác nhau, 4 nguồn tin khu vực tiết lộ.
Sau khi quan chức an ninh cấp cao Ali Larijani thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel cách đây khoảng 2 tuần, những nghi vấn về người nắm quyền cao nhất ở Tehran càng tăng lên. Các quan chức Mỹ và khu vực trước đó coi ông Larijani là người thuộc “vòng trong”, có thể là đại diện đáng tin cậy cho nhóm ra quyết định của Iran.
Cấu trúc mờ mịt
Đội ngũ lãnh đạo cao nhất của chính quyền Iran đã bị suy giảm nghiêm trọng đến mức ngay cả các phương án nhân sự dự phòng cho nhiều vị trí cũng không còn.
“Một lớp lãnh đạo đã bị xóa sổ, tất cả đều đã chết. Lớp tiếp theo cũng gần như vậy”, Tổng thống Trump phát biểu hôm 29/3, trên chuyên cơ Air Force One. Ông cho biết Iran hiện đã chuyển sang “lớp lãnh đạo thứ ba” mà Mỹ đang gián tiếp đàm phán, gọi đây là “một nhóm hoàn toàn khác”.
Tình hình càng phức tạp khi tình trạng của Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei vẫn chưa rõ ràng. Một số quan chức cấp cao Mỹ công khai cho rằng ông có thể bị thương hoặc thậm chí đã thiệt mạng, trong khi Iran khẳng định ông vẫn còn sống và đang điều hành. Kể từ khi lên nắm quyền sau cái chết của cha mình, ông chưa xuất hiện công khai và chỉ đưa ra các tuyên bố bằng văn bản.
“Không ai nhìn thấy ông ấy. Không ai nghe tin từ ông ấy”, Ngoại trưởng Marco Rubio phát biểu trên Al Jazeera ngày 30/3. Ông cho rằng cấu trúc quyền lực tại Iran hiện “rất mờ mịt” và “không rõ các quyết định được đưa ra như thế nào”.
Các bên trung gian từ Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ cũng gặp khó khăn trong việc liên lạc với giới chức Iran, do họ thường phải tránh xa điện thoại và thiết bị liên lạc trong thời gian dài để đảm bảo an toàn.
“Không dễ để nhận được phản hồi nhanh chóng từ quốc gia đó, vì vậy cần thêm thời gian để có thể đối thoại”, một nguồn tin cho biết.
Những trở ngại này càng làm gia tăng nghi ngờ trong nội bộ Mỹ về việc ai thực sự có quyền lực tại Tehran. Tuy vậy, giới chức Mỹ vẫn khẳng định các cuộc đàm phán là có thật, dù mới ở giai đoạn sơ bộ, và ông Trump vẫn hy vọng đạt được thỏa thuận.
“Cuối cùng, chúng ta phải xem liệu những người này có thực sự nắm quyền và có khả năng thực thi hay không. Chúng ta sẽ kiểm chứng điều đó”, ông Rubio nói trong một cuộc phỏng vấn khác với ABC News.
Ngoại trưởng Mỹ cũng đã chia sẻ những điều này với các đối tác tại cuộc họp G7 ở Pháp tuần trước.
Hiện tại, cả hai bên đều đang nghiêm túc với việc tiếp xúc, dù một cuộc gặp trực tiếp trong tuần này khó có khả năng diễn ra. Hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đang dẫn dắt nỗ lực ngoại giao của Mỹ, và Phó Tổng thống JD Vance có thể là trưởng đoàn nếu đàm phán trực tiếp diễn ra.
