ThS.BS Phạm Thanh Bằng cho biết, bệnh nhân đầu tiên là nam thanh niên 19 tuổi, trú tại Nghệ An, nhập viện trong tình trạng cứng hàm, co cứng cơ toàn thân. Trước đó, người bệnh ngã khi đi bộ, chống tay xuống đường khiến lòng bàn tay phải trầy xước, đất đá găm vào vết thương. Sau tai nạn, bệnh nhân chỉ tự rửa tại nhà và sinh hoạt bình thường.
Khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, người bệnh bắt đầu có biểu hiện há miệng khó, cứng cơ hàm, sau đó xuất hiện co cứng tay chân và cơ bụng. Tại cơ sở y tế địa phương, bệnh nhân được xử trí lại vết thương, tiêm phòng uốn ván và chuyển tuyến khẩn cấp.
Khi vào viện, bệnh nhân tỉnh táo, tự thở khí phòng, song tăng trương lực cơ rõ rệt ở tứ chi và cơ bụng, miệng chỉ há được 2–3 cm. Vết thương lòng bàn tay dài khoảng 2 cm, đã sạch, không còn dị vật. Theo BS Bằng, uốn ván chủ yếu được chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng điển hình như cứng hàm, co cứng cơ lan tỏa, tăng phản xạ cơ. Nguyên nhân do độc tố tetanospasmin của vi khuẩn Clostridium tetani gây rối loạn dẫn truyền thần kinh.
Người bệnh được điều trị tích cực theo phác đồ: sử dụng thuốc an thần liều cao để kiểm soát co cứng, kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn, huyết thanh trung hòa độc tố, đặt catheter tĩnh mạch trung tâm để truyền thuốc kéo dài và chủ động mở khí quản nhằm bảo vệ đường thở, phòng ngừa co thắt cơ hô hấp – biến chứng có thể dẫn tới tử vong. Sau gần một tháng điều trị, bệnh nhân hồi phục tốt, tự thở, ăn uống được, tình trạng co cứng giảm rõ rệt.
Trường hợp thứ hai là cụ bà 76 tuổi ở Hải Phòng. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng co cứng cơ toàn thân nhưng không xác định rõ vết thương ban đầu. Giai đoạn đầu, triệu chứng giống đột quỵ nên được điều trị theo hướng bệnh lý thần kinh. Khi xuất hiện cứng hàm, co cứng lan rộng và suy hô hấp tiến triển, bệnh nhân phải mở khí quản cấp cứu trước khi chuyển tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Theo BS Bằng, ở người cao tuổi, quá trình đáp ứng thuốc an thần và đào thải độc tố thường chậm hơn do thay đổi sinh lý và hiện tượng tích lũy thuốc trong mô mỡ. Vì vậy, dù áp dụng cùng phác đồ, thời gian hồi phục thường kéo dài hơn so với người trẻ. Sau điều trị tích cực, bệnh nhân đã qua giai đoạn nguy hiểm, tự thở được song sự hồi phục về ý thức và vận động còn chậm.
Từ các ca bệnh trên, các bác sĩ cảnh báo uốn ván là bệnh nhiễm trùng cấp tính do vi khuẩn tồn tại phổ biến trong đất, bụi và phân động vật. Tác nhân gây bệnh xâm nhập qua các vết thương hở, kể cả những tổn thương nhỏ hoặc đã lành bề mặt. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần, khiến nhiều người chủ quan, bỏ sót dấu hiệu ban đầu.
Khi có biểu hiện như cứng hàm, khó há miệng, co cứng cơ sau chấn thương, người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Các chuyên gia nhấn mạnh, tiêm phòng đầy đủ và tiêm nhắc lại định kỳ là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất, bởi kháng thể kháng uốn ván không duy trì lâu dài trong cơ thể. Đặc biệt, những người thường xuyên lao động chân tay, dễ bị xây xát, chấn thương cần chủ động tiêm dự phòng, thay vì chờ đến khi xảy ra tai nạn mới tìm cách xử trí.