Lễ rước người sống ở Quảng Ninh

Anh Stefan Eriksson (42 tuổi, quốc tịch Thụy Điển) cháu rể của cụ Thượng Nguyễn Thị Hẩn 90 tuổi tỏ ra thích thú với phong tục của người dân đảo Hà Nam tại lễ hội Tiên Công. Đây là lễ hội rước người sống độc đáo nhất và được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Video Lễ hội Tiên Công là dịp con cháu tỏ lòng hiếu thảo với ông bà tổ tiên.
Trong 3 ngày 21/2-23/2 (Mùng 5-7 Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026) tại vùng đảo Hà Nam, phường Phong Cốc, tỉnh Quảng Ninh diễn ra lễ hội Tiên Công. Đây là nghi lễ độc đáo bậc nhất ở Việt Nam khi con cháu thể hiện lòng thành kính với cha mẹ, ông bà với đạo lý "Uống nước nhớ nguồn".
Ngay từ dịp Tết Nguyên đán, các gia đình có cha mẹ đến tuổi thượng thọ đã tất bật trang hoàng nhà cửa theo nghi thức truyền thống. Áo gấm, khăn thêu chữ Thọ, gậy thọ được chuẩn bị chu đáo. Bàn ghế, cỗ bàn tươm tất để tổ chức lễ mừng thọ tại gia như một ngày hội đoàn viên. Trước ngày rước, con cháu làm lễ kính cáo gia tiên, sáng chính hội, sau nghi thức tế lễ tại nhà, các cụ được cung kính đưa lên võng đào, kiệu đào có 4 hoặc 8 người khiêng để rước lên miếu Tiên Công.
Điều đặc biệt ở lễ hội Tiên Công là không chỉ con cháu thể hiện lòng hiếu thảo mà cả con rể với nghi thức "Quán trạm con rể". Đoàn rước khi qua quán trạm con rể sẽ mời bố mẹ vợ vào nghỉ ngơi và quỳ dâng nước nhằm thể hiện lòng biết ơn và hiếu kính đối với đấng sinh thành của vợ mình.
Ghi nhận của PV Tiền Phong, có hàng nghìn người dân và du khách theo các đoàn rước cụ Thượng từ khắp các ngả đường đổ về miếu Tiên Công để bái Tổ.
Trong đó có anh Stefan Eriksson (42 tuổi, quốc tịch Thụy Điển) cháu rể của cụ Thượng Nguyễn Thị Hẩn 90 tuổi tại khu phố Phong Hải 4, phường Liên Hòa. Năm nay đoàn rước phường Liên Hòa có cụ Hấn 90 tuổi và 7 cụ 80 tuổi, trong đó có 2 cụ song thọ.
Anh Stefan Eriksson, cho biết là cháu "rể Tây" lần đầu về Việt Nam tham gia lễ hội Tiên Công theo phong tục của nhà vợ. "Tôi rất ấn tượng và cảm thấy thích thú khi những người cao tuổi trong dòng họ được con cháu như tôi và vợ tỏ lòng thành kính. Thật tuyệt vời có cả hàng nghìn người cùng đổ về đây, ai cũng hồ hởi đặc biệt là bà của tôi", anh Stefan Eriksson chia sẻ.
Điều đặc sắc của lễ hội Tiên Công là vẫn giữ được những giá trị truyền thống dân gian từ hàng trăm năm qua của người dân vùng miền biển Quảng Ninh cũng như của vùng đất văn hiến Thăng Long khi 18 vị Tiên Công về quai đê, lấn biển lập làng.
Ông Ngô Đình Dũng - Phó Chủ tịch UBND phường Phong Cốc - cho biết lễ hội Tiên Công mang đậm văn hóa di sản của vùng sông nước đảo Hà Nam (trước kia là thị xã Quảng Yên), phường Phong Cốc.
Điểm nhấn đặc sắc của lễ hội là nghi thức rước các cụ Thượng tròn 80, 90, 100 tuổi lên miếu trong ngày chính hội 23/2. Trong không khí trang nghiêm, rộn ràng, các cụ được con cháu cung kính đưa tới trước anh linh tiên tổ để báo công, tạ ơn nguồn cội.
Đến hết ngày cuối cùng của lễ hội Tiên Công có khoảng 250 cụ được con cháu đưa về miếu Tiên Công để bái tổ tiên. Trong đó có 7 cụ 100 tuổi (trong đó có 1 nam, 6 nữ), khoảng 35 cụ 90 tuổi. Nhiều dòng họ có song cụ Thượng được con cháu sắm võng đào rước về miếu.
Lễ hội Tiên Công còn được gọi là lễ rước người sống độc đáo nhất Việt Nam. Đây không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là dịp để con cháu sum họp báo hiếu ông bà, cha mẹ. Lễ hội cũng thể hiện tinh thần đoàn kết, giữ gìn nét đẹp văn hóa của quê hương.
Ngày này con cháu từ khắp mọi nơi, đều về vùng đảo Hà Nam.
Bên cạnh lễ rước, trong ba ngày diễn ra lễ hội còn có nhiều hoạt động văn hóa, trò chơi dân gian như chơi đu, cờ người, hát đúm, đấu vật, bóng chuyền hơi…
Theo tư liệu lịch sử, năm 1434, 17 vị Tiên Công từ kinh thành Thăng Long đã đến vùng cửa sông Bạch Đằng quai đê lấn biển, lập nên vùng đất Hà Nam trù phú ngày nay. Khoảng từ những năm 1620-1650, các con cháu Tiên Công xây dựng từ đường thờ Thủy tổ là Tiên Công. Đồng thời, lập miếu thờ 17 vị Tiên Công tại xã Cẩm La cũ và tổ chức tế lễ vào ngày mùng 7 tháng Giêng hằng năm.