Vòng lặp an toàn
Với lịch phát sóng dày đặc và đặc thù sản xuất cuốn chiếu, phim truyền hình Việt có xu hướng ưu tiên những gương mặt đã quen thuộc với khán giả, có khả năng đảm bảo tiến độ, diễn xuất ổn định và độ nhận diện cao.
Ở góc độ nhà sản xuất, đây là lựa chọn hợp lý. Khán giả có xu hướng dễ dàng tiếp nhận một bộ phim khi họ đã có sẵn thiện cảm với diễn viên. Điều này đặc biệt đúng với khung giờ vàng - nơi mà lượng người xem đại chúng vẫn đóng vai trò quyết định.
Tuy nhiên, chiến lược an toàn lại tạo ra vòng lặp dễ gây nhàm chán. Vài năm trở lại đây, nhóm diễn viên như Mạnh Trường, Quỳnh Kool, Anh Đào, Quách Thu Phương xuất hiện dày đặc trong các dự án phim giờ vàng.
Từ năm 2024 đến nay, Quỳnh Kool đóng Chúng ta của 8 năm sau, Gió ngang khoảng trời xanh, Bước chân vào đời. Mạnh Trường trong 3 năm qua cũng tham gia 4 phim Không thời gian, Chúng ta của 8 năm sau, Lằn ranh, Bước chân vào đời. Khoảng cách lên sóng giữa các phim có khi chỉ vài tháng. Trong số này, chỉ hai phim Mạnh Trường để lại dấu ấn lớn là Không thời gian (vai bộ đội) và Lằn ranh (vai Chánh văn phòng mưu mô, thâm trầm).
Những diễn viên như Bình An, Huyền Lizzie, Lương Thu Trang, Duy Hưng cũng quá quen mặt với khán giả, chủ yếu trong những phim về đề tài gia đình.
Khi bị đóng khung trong dạng vai an toàn, diễn viên khó có điều kiện khám phá những giới hạn mới của bản thân. Tần suất đóng phim liên tục cũng khó tạo khoảng thở để nghệ sĩ tái tạo năng lượng. Mặt khác, những vai gai góc, dị biệt, nặng tâm lý - vốn là đất để diễn viên khẳng định thực lực - lại hiếm khi xuất hiện trong các kịch bản truyền hình giờ vàng.
Dịp ra mắt phim mới cuối năm 2024, khi được hỏi về việc liên tục đóng phim tình cảm, vào vai soái ca nhiều tiền, có địa vị xã hội, Mạnh Trường nói diễn viên có quyền lựa chọn kịch bản nhưng không thể tạo ra một vai theo ý muốn. Anh thích dạng vai gai góc, phản diện nhưng 5-6 năm nay chưa có cơ hội.
"Nếu cứ chờ đợi thì 5-6 năm tôi phải nghỉ đóng phim. Tôi không thể để mình nghỉ quá lâu vì khi trở lại sẽ lóng ngóng, lỡ nhịp. Tôi hiểu tình thế và lựa chọn của mình nên đón nhận mọi bình luận của khán giả rất bình thường. Đến khi vào dự án mới, khán giả lại nhận xét theo chiều hướng khác", Mạnh Trường nói.
Sự ổn định về thu nhập, tần suất xuất hiện và độ phủ sóng vẫn là lợi thế khó thay thế của màn ảnh nhỏ. Vì thế, không phải ai cũng sẵn sàng rời bỏ hoặc tạm nghỉ xuất hiện trên truyền hình.
Ai chọn mạo hiểm?
Trong khi nhiều diễn viên truyền hình giờ vàng vẫn loay hoay tìm một vai diễn bứt phá, một số gương mặt khác đã chủ động tìm kiếm cơ hội ở địa hạt điện ảnh. Thanh Sơn, Doãn Quốc Đam hay Thanh Hương, Vân Dung là những ví dụ tiêu biểu cho xu hướng này. Dấu ấn họ để lại ở phòng vé hai năm qua không hề nhỏ, ở cả năng lực diễn xuất lẫn thành tích thương mại.
Doãn Quốc Đam là trường hợp gây bất ngờ khi quyết tâm chuyển hướng điện ảnh. Không phải gương mặt mới hay xuất hiện dày đặc trên màn ảnh lớn, nhưng chỉ với 4 dự án điện ảnh, anh có tới 3 phim vượt mốc doanh thu 100 tỷ đồng. Tỷ lệ này khiến nhiều diễn viên có kinh nghiệm đóng điện ảnh cũng phải ao ước. Phim tiếp theo có Doãn Quốc Đam ra rạp là Trùm Sò của đạo diễn Đức Thịnh.
Trong cuộc phỏng vấn với báo Tiền Phong, nam diễn viên khẳng định bản thân chọn cách đi chậm và kín tiếng. Nhu cầu phải đóng vai chính hay xuất hiện nhiều trên phim không phải mong muốn mãnh liệt nhất của Doãn Quốc Đam.
Theo Doãn Quốc Đam, quyết định Nam tiến không phải vì tiền bạc hay danh tiếng. Anh nhìn nhận mỗi môi trường đều có điểm hay riêng, và làm việc với nhiều ê-kíp, nhiều phong cách khác nhau là cơ hội để học hỏi. Anh cũng thẳng thắn thừa nhận diễn viên phía Nam có thế mạnh về truyền thông - điều mà anh cần cải thiện nếu muốn phát triển lâu dài.
Cách đây vài năm, Doãn Quốc Đam cũng thẳng thắn chia sẻ việc anh không có thế mạnh về ngoại hình nên chọn cách đi lên từ dạng vai phụ nhưng có cá tính.
"Khi mới bước chân vào nghề, tôi đã có suy nghĩ chọn con đường riêng. Tôi biết mình không đẹp trai như diễn viên Mạnh Trường, không có khí chất như diễn viên Việt Anh. Tôi phải đi con đường mà hai đàn anh không đi được. Đó là những vai phụ, vai ngắn", Doãn Quốc Đam nói. Anh thừa nhận khó đóng những vai soái ca trên màn ảnh.
Những vai càng cổ quái, nhân vật càng dị biệt càng hấp dẫn nam diễn viên. Doãn Quốc Đam nói không cần nhân vật của mình có tạo hình đẹp, rất sợ đóng vai nam chính. "Vai chính quá mệt. Tôi không có thời gian để tái tạo, suy nghĩ và chuẩn bị kỹ lưỡng cho từng cảnh quay", anh bày tỏ. Điều này khiến diễn viên dễ rơi vào tình trạng bí ý tưởng.
Ở thị trường phía Nam, Doãn Quốc Đam gần như phải làm lại từ đầu để chinh phục công chúng, nhưng nước đi mạo hiểm giúp nam diễn viên đi trên con đường mới với khởi đầu tương đối thuận lợi.
Thanh Sơn sau màn tái xuất không mấy ấn tượng ở Yêu nhầm bạn thân cũng có cú bứt phá ngoạn mục với vai cảnh vệ Bình trong Tử chiến trên không - tác phẩm đạt doanh thu hơn 250 tỷ đồng. Bình là một cảnh vệ tham gia trong chuyến bay bị không tặc tấn công, đòi hỏi diễn viên phải thuần thục những pha hành động, vừa lột tả được sự mưu trí, sắc bén của nhân vật "anh hùng" cứu cả trăm hành khách khỏi thảm kịch.
Không dừng lại ở bộ phim có doanh thu trăm tỷ, Thanh Sơn tiếp tục giữ nhịp đóng phim điện ảnh với Hẹn em ngày nhật thực dù thời lượng vai ngắn, ít cảnh gây chú ý.
Thanh Hương dù chưa có vai thực sự ấn tượng nhưng cũng tạo độ phủ sóng nhất định khi tham gia hai bộ phim Thiên đường máu, Mùi phở - cùng ra mắt đầu năm 2026. Trong đó, một phim vượt doanh thu 100 tỷ đồng, một phim có hiệu ứng truyền thông tốt.
Diễn viên Vân Dung- tưởng chừng cả đời gắn với vai hài - cũng đã có trong tay 3 phim điện ảnh doanh thu cao là Quỷ cẩu, Quỷ nhập tràng 1, 2. Tuy các nhân vật của Vân Dung đều thuộc tuyến phụ, nhưng mỗi phân cảnh nữ nghệ sĩ xuất hiện đều để lại ấn tượng với khán giả. Trong cuộc trò chuyện với PV Tiền Phong vào tháng 3, Vân Dung nói không ngại vào Nam ra Bắc, không ngại vai ngắn hay dài, miễn là có cơ hội làm nghề. Sự xông xáo và màu sắc riêng trong diễn xuất giúp nữ nghệ sĩ liên tục được các đạo diễn phim kinh dị tin tưởng.
Doanh thu phòng vé tăng trưởng, sự đa dạng về thể loại và cách tiếp cận khán giả trẻ đã tạo ra một hệ sinh thái mới, nơi diễn viên có thể vừa khẳng định chuyên môn, vừa xây dựng thương hiệu cá nhân.
Bài toán chấp nhận bước ra khỏi vùng an toàn hay loay hoay ghi dấu ấn ở thị trường cũ cũng phụ thuộc vào sự dịch chuyển đồng bộ của thị trường. Nhà sản xuất cần mạnh dạn trao cơ hội cho những gương mặt mới hoặc đặt diễn viên quen thuộc vào những vai diễn khác biệt. Biên kịch cần xây dựng những nhân vật có chiều sâu, vượt ra khỏi các mô-típ quen thuộc. Bản thân diễn viên cũng chủ động hơn trong việc lựa chọn kịch bản, thay vì chỉ tìm kiếm sự an toàn.
Khán giả, ở một góc độ nào đó, cũng đóng vai trò quan trọng. Khi công chúng sẵn sàng đón nhận những thử nghiệm mới, thị trường sẽ có động lực để thay đổi.
