Một buổi sáng cuối tháng 12, đoàn giáo viên hơn 20 người từ tỉnh Cao Bằng đã dự các tiết dạy ứng dụng AI tại Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) để học hỏi kinh nghiệm.
Tại lớp 6A4, các thầy cô từ Cao Bằng đã dự giờ học tiếng Anh do cô Trần Kiều Anh giảng dạy. Một tiết học được cô trò mở rộng theo hướng liên hệ toàn cầu, giúp học sinh tìm hiểu về một chủ đề một cách sinh động, hiện đại. Không chỉ học ngôn ngữ, các em còn được kể câu chuyện văn hóa bằng tiếng Anh và tự tin thể hiện bản thân thông qua công nghệ.
Các em được khởi động giờ học bằng âm nhạc, khám phá phong tục đón năm mới của nhiều quốc gia qua giai điệu vui tươi, dễ nhớ. Trong suốt giờ học, học sinh được sử dụng điện thoại, Ipad để thực hiện nhiệm vụ thiết kế poster cùng ChatGPT, tìm hiểu một quốc gia và trình bày sản phẩm đầy màu sắc. Nhóm học sinh được hướng dẫn dùng ứng dụng Gen AI tạo video, giới thiệu phong tục đón năm mới và gửi lời chúc ý nghĩa.
Tiết học tiếng Anh đọng lại trong mỗi học sinh không chỉ là các từ vựng mới mà còn cho thấy AI không còn là điều gì đó xa vời. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh đã dám thử, dám sáng tạo thành những sản phẩm độc đáo, sáng tạo trong sự hào hứng, “phi truyền thống” kiểu thầy đọc - trò chép như trước đây.
“Các em về nhà có thể đặt câu hỏi, tìm kiếm thông tin bằng các ứng dụng để hiểu sâu, kỹ hơn các vấn đề. Nhưng cũng đặt ra cảnh báo, tình trạng học sinh sử dụng AI một cách vô tri sẽ rất độc hại” - Thầy Lê Quang Nhân, Tổ trưởng Tổ Toán - Tin, Trường THPT Chuyên Nguyễn Du
Cô giáo Trần Kim Phượng, giáo viên phụ trách AI và Robotics của Trường THCS Cầu Giấy cho biết, ngoài lồng ghép AI trong các môn học, ở trường còn có CLB STEM AI theo hình thức tự chọn. CLB là nơi quy tụ học sinh có niềm đam mê sáng tạo khoa học công nghệ và thầy cô đóng vai trò là người “dẫn đường”. Qua đó, học sinh được hướng dẫn sử dụng AI, Chat GPT cũng như các ứng dụng để phục vụ học tập, sáng tạo robot. Học sinh được vào phòng STEM, học kiến thức thực tế dưới sự hỗ trợ của AI nên hào hứng, say sưa sáng tạo.
Cô Phượng kể, tháng 5/2025, nhà trường được Tổng Bí thư Tô Lâm tới thăm và tặng phòng STEM. Ngay trong hè, một tổ giáo viên được cử đi học để vận hành phòng STEM và ứng dụng AI trong dạy học. “Các em học sinh ngày nay nhanh nhạy, học công nghệ rất nhanh nếu thầy cô không đi trước, không nắm chắc, không đủ giỏi sẽ khó định hướng, hỗ trợ học sinh. Chính vì thế, thầy cô cũng rất nỗ lực khi tiếp cận công nghệ và áp dụng trong thực tế”, cô Phượng nói.
AI như người đồng hành
Cô Phượng cũng chia sẻ, với mô hình CLB robotics, AI, chỉ trong ít tháng vận hành phòng STEM, thầy trò đã hái “quả ngọt” khi có nhiều sản phẩm sáng tạo robot dự thi và lọt vào Vòng Chung kết Quốc gia VEX Robotics 2026. “Tuy nhiên, có tình trạng học sinh thụ động, không sáng tạo, ỉ lại AI hỗ trợ thực hiện các nhiệm vụ học tập ở nhà. Có em không nhớ bài tập thầy cô giao, sát giờ nộp vội vàng sử dụng AI và nộp một sản phẩm hoàn chỉnh nhưng bị thầy cô phát hiện, trả lại”, cô Phượng nói.
Quá trình dạy học, thầy cô luôn hướng học sinh có thể sử dụng AI để hỗ trợ tìm kiếm thông tin nhưng chắt lọc kiến thức, thể hiện sản phẩm phải từ trí tuệ của chính các em. Những học sinh bê nguyên kiến thức tra cứu cho vào bài hoặc có tâm lí “làm cho xong” sẽ được yêu cầu làm lại. “Việc dạy học dù ứng dụng công nghệ cũng đều hướng tới đảm bảo chất lượng thực chất để làm sao các em tích lũy kiến thức”, cô Phượng trăn trở.
Ở bậc THPT, thầy Lê Quang Nhân, Tổ trưởng Tổ Toán - Tin, Trường THPT Chuyên Nguyễn Du (Đắk Lắk) chia sẻ câu chuyện về lòng tin của người thầy khi học trò sử dụng AI. “Có những em học trên lớp chưa ổn nhưng bài tập về nhà thầy giao khó mấy cũng giải quyết được hết. Khi đó, bắt buộc thầy giáo phải nghi ngờ các em có sử dụng AI hay không bằng cách mời lên bảng làm lại. Tất nhiên, học sinh phải thừa nhận sử dụng công nghệ vì không làm được bài ngay trên lớp học”, thầy Nhân kể.
Cũng theo thầy Nhân, lớp học ngày nay khác trước đây rất nhiều. Giáo viên hướng dẫn học sinh tiếp cận các ứng dụng, cách đặt câu lệnh. Trước đây, học sinh học thầy, học bạn và ngày nay có thêm AI như người thầy thứ hai hỗ trợ việc học mọi nơi, mọi lúc.
Thầy Nhân nói rằng, trong thời đại công nghệ số, giáo dục cũng thay đổi nhanh chóng. Việc ứng dụng AI trong dạy học giúp thầy và trò thuận lợi hơn rất nhiều, kể cả hỏi ý tưởng, hướng dẫn cách thực hiện dự án. AI trở thành người thầy thực thụ của cả người dạy lẫn người học. AI cũng dần dần thay thế một phần vai trò của người thầy ngoài đời thực, đòi hỏi thầy phải nỗ lực hơn, học hỏi liên tục để nắm bắt công nghệ để dạy học sinh.
“Tuy nhiên, AI vẫn không thể thay thế vai trò người thầy vì dạy học là nghề đặc biệt, ở đó người thầy dẫn dắt học sinh bằng trí tuệ, cảm xúc và giám sát hành trình các em trưởng thành, điều mà AI không thể làm được”, thầy Nhân nói.
Bà Đào Thị Cúc, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Đống Đa (Hà Nội) cho rằng, học sinh có xu hướng sử dụng AI để tìm đáp án nhanh, thậm chí sao chép kết quả mà chưa thực sự hiểu bản chất vấn đề. Đây là một vấn đề nan giải đối với giáo viên, bởi nếu không được định hướng đúng, việc sử dụng AI có thể làm giảm khả năng tư duy độc lập, phân tích và sáng tạo của học sinh.
Trước thực tế đó, nhà trường yêu cầu giáo viên chủ động xác định vai trò dẫn dắt và định hướng, hướng dẫn học sinh sử dụng AI một cách hợp lí, an toàn và có mục đích, giúp các em hiểu rõ rằng AI chỉ là công cụ hỗ trợ học tập, không phải là người làm thay, suy nghĩ thay.
