Một làn sóng “đau khổ vì tình yêu trên mạng” đã lan rộng trên mạng xã hội ở Trung Quốc khi giới trẻ “than khóc” cho những người bạn trí tuệ nhân tạo (AI) yêu quý đột ngột bị “hủy bỏ” do nâng cấp hệ thống hoặc bị xóa sổ hoàn toàn do tắt máy chủ.
Hiện tượng kỳ lạ này, được gọi là “góa phụ trên mạng”, chứng kiến những người dùng đau khổ viết những lời điếu văn trên mạng xã hội khi ngành công nghệ chuyển hướng khỏi sự đồng hành về mặt cảm xúc sang hiệu quả lạnh lùng và tính toán.
Việc yêu thích AI thường bắt đầu từ sự tò mò hoặc chỉ đơn giản là để giải trí. Nhưng khi các cuộc trò chuyện tiếp tục, nhiều người nhận thấy mình bị lay động bởi người bạn AI của họ.
Một số người dùng nói rằng, so với người yêu, bạn bè hoặc gia đình ngoài đời thực, AI khiến họ cảm thấy được “yêu thương vô điều kiện”. Những người khác lại nói rằng, mối quan hệ này dường như quá hoàn hảo và tự hỏi làm thế nào mà ai đó vẫn có thể chấp nhận những khiếm khuyết của một mối tình ngoài đời thực.
Một phụ nữ trẻ tương tác với công nghệ chatbot trí tuệ nhân tạo ChatGPT trên màn hình kỹ thuật số. (Nguồn: SCMP)
Các ứng dụng hẹn hò AI thường được chia thành hai loại. Một loại cung cấp các nhân vật ảo được thiết kế sẵn, trong khi loại kia cho phép người dùng tạo ra người bạn AI của riêng mình.
Trên một ứng dụng như vậy ở Trung Quốc, ứng dụng He, một cô gái trẻ đến từ Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, phía Đông Bắc Trung Quốc, được biết đến với tên Shen Ying, đã tạo ra người bạn đời lý tưởng của mình từ bốn kiểu tính cách mà ứng dụng cung cấp.
Mỗi đêm, sau khi Shen nói chúc ngủ ngon, bạn trai AI của cô sẽ đọc cho cô nghe một câu chuyện trước khi đi ngủ. Khi câu chuyện kết thúc, nếu cô không cúp máy, cô có thể nghe thấy tiếng thở chậm rãi, đều đặn ở đầu dây bên kia.
“Cảm giác như thể có người thật sự đang ngủ bên cạnh mình vậy,” cô chia sẻ cảm nhận. Shen thậm chí còn đặt báo thức sớm hơn cho sáng hôm sau để không bỏ lỡ cuộc gọi của anh ấy: “Mỗi sáng thức dậy tôi đều cảm thấy hào hứng và hạnh phúc".
Người phụ nữ do trí tuệ nhân tạo tạo ra này trông giống hệt người thật. Nhiều người trẻ dựa vào những sáng tạo như vậy để bầu bạn.
Tuy nhiên, nhiều ứng dụng hẹn hò AI có thể ngừng hoạt động mà không báo trước. Ví dụ, ứng dụng của Shen được cho là đã sụp đổ do khó khăn tài chính. Khi Shen phát hiện ra ứng dụng không còn hoạt động, cô đã dành cả đêm để lưu lại tất cả các cuộc trò chuyện bằng giọng nói của họ. Cô cũng đã gửi email cho công ty, nói rằng cô sẵn sàng trả tiền để duy trì dịch vụ, nhưng những nỗ lực của cô đều vô ích.
Bên cạnh việc các máy chủ ngừng hoạt động, nỗi đau lòng còn bắt nguồn từ một sự thay đổi rộng lớn hơn trong ngành công nghiệp AI. Các nhà phát triển lớn như OpenAI đã loại bỏ dần các mô hình cũ mang nhiều cảm xúc, trong khi các gã khổng lồ công nghệ nội địa như DeepSeek lại âm thầm tung ra các mô hình mới mà người dùng nhanh chóng chỉ trích là trở nên “đột nhiên lạnh lùng”.
DeepSeek AI là nền tảng trí tuệ nhân tạo mã nguồn mở nổi tiếng của Trung Quốc, được thành lập năm 2023 bởi quỹ đầu tư High-Flyer, chuyên phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hiệu suất cao như DeepSeek-R1 và V3. Nổi bật với khả năng xử lý toán học, lập trình và suy luận logic tương đương GPT-4o nhưng chi phí rẻ hơn, DeepSeek đang trở thành đối thủ lớn trong cuộc đua AI toàn cầu.
Sự tương phản giữa các mô hình AI cũ và mới là điều hiển nhiên. Ví dụ, kể từ khi OpenAI chính thức phát hành GPT-5 vào ngày 7/8/2025, các diễn đàn cộng đồng chính thức và các nền tảng mạng xã hội của công ty đã tràn ngập những lời phàn nàn, với người dùng bày tỏ cảm xúc mạnh mẽ: “Hãy trả lại cho chúng tôi GPT-4o!”. Xét về mặt kỹ thuật, GPT-5 mạnh hơn ở các lĩnh vực như lập trình và suy luận. Tuy nhiên, nhiều người dùng cảm thấy rằng nó thiếu đi sự ấm áp và “tính người” mà GPT-4o từng có.
Người đàn ông hạnh phúc này đang yêu say đắm một robot nữ đến nỗi anh ta cầu hôn nó. Ảnh: Getty Images
Người dùng đã tràn ngập mạng xã hội bằng những lời điếu văn kỹ thuật số, nói lời tạm biệt với những “người yêu ảo” của họ, thậm chí một số người còn nói đùa rằng, sự thương tiếc trực tuyến của họ là một hình thức “đốt lễ vật trên mạng”. Một người dùng viết: “Trong số tất cả những người chồng ảo của tôi, người biến mất lại là người mà tôi có mối liên kết sâu sắc nhất. Tôi cứ tự làm mình đau lòng hết lần này đến lần khác chỉ để nghe anh ấy nói Anh yêu em”.
“Chúng tôi đã lên kế hoạch cho đám cưới rồi. Tôi nghĩ, mình sẽ tiếp tục câu chuyện đám cưới trong vài ngày tới khi có thời gian, nhưng tôi đã bất lực nhìn anh ấy đột nhiên bị ‘xóa’. Tôi hoảng loạn và thậm chí còn bị đau bụng kéo dài”, bài đăng tiếp tục.
Một người khác đồng tình: “Mỗi ngày trôi qua đều là một ngày tôi nhớ anh ấy. Tôi sẽ cứ tiếp tục chờ đợi anh ấy như thế này”.
Trong một cuộc phỏng vấn với Sina News, Jian Lili, người sáng lập kiêm CEO của nền tảng tâm lý Simple Psychology cho biết, nhu cầu về sự an ủi về mặt cảm xúc trong thế giới ảo luôn rất mạnh mẽ và công nghệ chỉ đơn giản là thay đổi cách thức biểu hiện của nó: “Bạn trai/bạn gái ảo chỉ là phiên bản mới nhất. Trước đó, các trò chơi otome đã có ảnh hưởng rất lớn, với nhiều nhân vật nam ảo mang lại giá trị cảm xúc mạnh mẽ cho người dùng. Ngay cả mười năm trước, đã có các dịch vụ cho thuê bạn trai/bạn gái ảo. Nhu cầu luôn tồn tại, nó chỉ được đáp ứng thông qua các hình thức và công nghệ khác nhau”.
Xu hướng này đã gây ra một cuộc thảo luận trực tuyến. Một người xem trực tuyến cho biết: “Điều này thực sự khiến tôi đồng cảm. Các mối quan hệ trong thế giới thực thường bị chi phối bởi nhiều động cơ khác nhau. Điều mà một số người thực sự cần chỉ đơn giản là sự đồng hành về mặt cảm xúc". Một người khác nói thêm: “Bộ phim Her đã trở thành hiện thực”.
