Vào ngày 1/3 (giờ địa phương), Đại hội Di động Thế giới (Mobile World Congress - MWC) chính thức khai mạc tại Barcelona, Tây Ban Nha. Tại sự kiện này, hầu hết các bài thuyết trình đều xoay quanh trí tuệ nhân tạo (AI). Đặc biệt, các nhà sản xuất điện thoại thông minh đã nổi bật với các "mô hình phía thiết bị", "các tác nhân AI" và "suy luận cục bộ" trên các slide PowerPoint của họ, nhằm tìm kiếm động lực tăng trưởng mới cho thị trường điện thoại thông minh đã bão hòa. Tuy nhiên, đằng sau hậu trường, điều thực sự làm thay đổi biên lợi nhuận của ngành không phải là các thông số kỹ thuật của mô hình, mà là bảng giá của các chip nhớ.
Theo First Financial Daily, đợt tăng giá điện thoại di động đầu tiên trong năm nay có thể sẽ diễn ra trong vòng một tuần: "Giá khởi điểm của nhiều mẫu điện thoại mới sắp ra mắt nhìn chung sẽ tăng từ 600 - 1.000 nhân dân tệ (khoảng 2,3 đến 3,8 triệu đồng), với các mẫu điện thoại cao cấp tầm trung có thể tăng 2.000 - 3.000 nhân dân tệ (khoảng hơn 7 triệu đồng đến 10 triệu đồng). Việc điều chỉnh giá không chỉ giới hạn ở các sản phẩm mới, một số mẫu cũ hơn cũng sẽ tăng giá.
Nguồn tin nêu trên cho rằng, nếu giá bộ nhớ vẫn ở mức cao, thị trường điện thoại di động có thể chứng kiến nhiều đợt điều chỉnh giá trong năm 2026. Nguồn cung các mẫu điện thoại phổ biến, đặc biệt là những mẫu có bộ nhớ lớn, hiện đang khan hiếm, và các nhà sản xuất sẽ ưu tiên các cấu hình có biên lợi nhuận cao hơn.
Sự tăng giá bắt đầu từ khâu sản xuất.
Một báo cáo do công ty nghiên cứu thị trường bên thứ ba Counterpoint công bố, có tiêu đề "Báo cáo theo dõi giá bộ nhớ tháng Hai", cho thấy giá bộ nhớ đã tăng 80% - 90% vào quý đầu tiên năm 2026, so với quý IV năm 2025, với DRAM, NAND và HBM đều đạt mức cao kỷ lục.
Báo cáo đề cập rằng, động lực chính của sự tăng giá này là sự tăng mạnh giá DRAM máy chủ đa năng. Hơn nữa, bộ nhớ flash NAND, vốn hoạt động tương đối ổn định trong quý IV, cũng chứng kiến sự tăng đồng thời 80% - 90% trong quý đầu tiên. Kết hợp với giá tăng của một số sản phẩm HBM3e, thị trường đang trải qua sự tăng giá toàn diện và nhanh chóng trên tất cả các danh mục và lĩnh vực.
Jeongku Choi, nhà phân tích cấp cao tại Counterpoint, nhận định: "Đây là một cú sốc kép đối với các nhà sản xuất thiết bị. Chi phí linh kiện tăng cao kết hợp với sức mua của người tiêu dùng suy yếu, đồng nghĩa với việc nhu cầu có khả năng sẽ chậm lại trong quý này. Điều này đòi hỏi các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) phải thay đổi mô hình mua sắm hoặc tập trung vào các mẫu sản phẩm cao cấp, mang lại nhiều giá trị hơn cho người tiêu dùng để hỗ trợ mức giá sản phẩm cao hơn".
Xét từ góc độ cấu trúc lợi nhuận, các nhà sản xuất thiết bị lưu trữ hiện đang ở đỉnh điểm của chu kỳ. Trong quý IV năm 2025, biên lợi nhuận hoạt động của DRAM đa dụng đã đạt mức 60%, đánh dấu lần đầu tiên biên lợi nhuận của nó vượt qua HBM. Biên lợi nhuận dự kiến sẽ đạt mức cao kỷ lục mới trong quý I năm 2026. Nói cách khác, khả năng sinh lời của các sản phẩm lưu trữ đa dụng trong chu kỳ này đã vượt qua khả năng sinh lời của lưu trữ băng thông cao, vốn trước đây được thúc đẩy bởi sức mạnh tính toán AI. Đối với các nhà sản xuất điện thoại di động, điều này sẽ làm giảm đáng kể sức mạnh đàm phán của họ: “Mức giá này hoặc sẽ trở thành mức bình thường mới, hoặc sẽ thiết lập một chuẩn mực cực kỳ cao. Hiện tại có vẻ ổn định, nhưng một khi chu kỳ giảm giá tiếp theo bắt đầu (nếu có), hiệu suất thị trường có thể còn tồi tệ hơn nữa,” Jeongku Choi nhận định.
Sự tăng vọt chưa từng có của giá bộ nhớ đang đẩy ngành công nghiệp di động vào một giai đoạn thử thách thực tế hơn. Hiện tại, các chiến lược mà các nhà sản xuất điện thoại di động áp dụng rõ ràng là mang tính phòng thủ. Một số thương hiệu điện thoại di động đã bắt đầu giảm dung lượng DRAM trên mỗi đơn vị, bù đắp cho sự thay đổi cấu hình thông qua tối ưu hóa phần mềm, trong khi một số mẫu máy đang sử dụng các giải pháp bộ nhớ flash QLC giá rẻ hơn, thay vì ổ cứng SSD TLC. Các đơn đặt hàng LPDDR4 trước đây khan hiếm đã giảm, trong khi việc ra mắt các chip cấp thấp mới hỗ trợ chuẩn DRAM mới nhất đã thúc đẩy sự tăng trưởng liên tục trong các đơn đặt hàng LPDDR5.
Tuy nhiên, một số nhà sản xuất điện thoại di động đã trở thành những “nạn nhân” đầu tiên của đợt tăng giá bộ nhớ này.
Trước đó, dự báo kết quả hoạt động năm 2025 của Transsion Holdings cho thấy, công ty dự kiến đạt doanh thu khoảng 65,568 tỷ nhân dân tệ, giảm khoảng 4,58% so với năm trước, lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ dự kiến đạt khoảng 2,546 tỷ nhân dân tệ, giảm khoảng 54,11% so với năm trước: "Do ảnh hưởng của chi phí chuỗi cung ứng, giá các linh kiện như bộ nhớ đã tăng đáng kể, điều này đã tác động nhất định đến chi phí sản phẩm và tỷ suất lợi nhuận gộp của công ty, dẫn đến sự sụt giảm tỷ suất lợi nhuận gộp chung của công ty trong kỳ báo cáo".
Một nhà sản xuất điện thoại di động khác, Meizu (một thương hiệu công nghệ Trung Quốc thành lập năm 2003), nổi tiếng với các dòng điện thoại thông minh chạy Flyme OS, thiết bị âm thanh và hệ sinh thái AI, gần đây đã thông báo tạm dừng các dự án phần cứng tự phát triển cho các sản phẩm điện thoại di động nội địa mới. Trong thông báo của mình, Meizu cho biết, như đã biết, sự cạnh tranh trên thị trường điện thoại di động trong nước những năm gần đây khốc liệt hơn dự kiến. Nhiều thương hiệu đã chọn cách thu hẹp quy mô chiến lược. Mặc dù gặp nhiều khó khăn, Meizu vẫn đang nỗ lực duy trì việc sản xuất các mẫu điện thoại của mình. Tuy nhiên, sự tăng vọt gần đây của giá bộ nhớ đã khiến việc thương mại hóa bình thường các sản phẩm mới trở nên bất khả thi.
Các nhà sản xuất vừa và nhỏ, trước đây dựa vào quy mô và hiệu quả kênh phân phối để duy trì lợi nhuận khiêm tốn, đang chứng kiến biên lợi nhuận của họ bị bào mòn nhanh chóng do biến động giá cả của các linh kiện chính. Ngay cả các nhà sản xuất hàng đầu cũng đang gặp khó khăn trong việc bù đắp hoàn toàn áp lực chi phí.
Hu Xinxin, quản lý sản phẩm của Redmi, thuộc Xiaomi, đã mô tả việc giá bộ nhớ tăng cao trên mạng xã hội như một loạt "câu chuyện ma": "Giá tăng ở thượng nguồn dẫn đến việc giá bán lẻ tăng theo, làm giảm nhu cầu. Sự sụt giảm nhu cầu này tiếp tục làm tăng chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm, cuối cùng, tạo ra một vòng xoáy tiêu cực. Đối với các thương hiệu có điểm bán hàng cốt lõi là hiệu quả chi phí, vòng xoáy này đồng nghĩa với việc không gian chiến lược của họ bị thu hẹp".
Trong thập kỷ qua, điện thoại giá rẻ là trụ cột quan trọng trong sự mở rộng của thị trường điện thoại di động Trung Quốc. Chúng đánh đổi biên lợi nhuận thấp để có được khối lượng xuất xưởng cao, hỗ trợ phạm vi kênh phân phối và sự thâm nhập thị trường của các nhà sản xuất. Tuy nhiên, với giá bộ nhớ vẫn ở mức cao, biên lợi nhuận của các mẫu điện thoại giá rẻ đang bị thu hẹp nhanh chóng. Các chuyên gia trong ngành dự đoán rằng, một số sản phẩm giá rẻ có thể dần bị loại bỏ, trọng tâm sản phẩm sẽ chuyển sang các mẫu tầm trung đến cao cấp, làm tăng thêm sự tập trung trong ngành. "Khi nào điều này kết thúc phụ thuộc vào thời điểm đầu tư vào sức mạnh tính toán giảm xuống," một giám đốc điều hành của một nhà sản xuất điện thoại di động thẳng thắn nói với các phóng viên. Ông nói thêm rằng, mối quan hệ cung cầu đối với bộ nhớ đa năng có thể chỉ được cải thiện nếu chi tiêu vốn liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) chậm lại.
Dưới ánh đèn sân khấu của MWC, ngành công nghiệp điện thoại di động đang cố gắng kể một câu chuyện mới, được thúc đẩy bởi AI. Nhưng từ chuỗi cung ứng đến các kênh phân phối, điều thực sự quyết định xu hướng thị trường năm 2026 có thể không phải là những nâng cấp chức năng, mà là quỹ đạo của đường cong chi phí.
