Ngày 29/3, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cùng các vụ cục liên quan đã có buổi khảo sát thực tế về tình hình dịch tay chân miệng tại TPHCM và làm việc trực tuyến với các tỉnh tại khu vực phía Nam. Báo cáo của Sở Y tế tỉnh Đồng Nai – một trong những địa phương ghi nhận số ca mắc tay chân miệng tăng trở lại trong thời gian gần đây cho thấy, chỉ trong 1–2 tuần gần đây, số ca mắc có xu hướng tăng nhanh trở lại sau giai đoạn giảm đầu năm. Hiện nay, 100% ca bệnh ghi nhận là trẻ dưới 11 tuổi, trong đó hơn 90% là trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt nhóm dưới 3 tuổi chiếm tỷ lệ rất cao.
Theo đơn vị này, dù tỷ lệ ca nặng chưa quá cao, nhưng vẫn ghi nhận các trường hợp diễn tiến nặng cần can thiệp hồi sức. Trong bối cảnh đó, bài toán thuốc điều trị trở thành áp lực lớn. “Nguồn thuốc, đặc biệt là globulin miễn dịch, vẫn là vấn đề cần được đảm bảo ổn định, vì đây là thuốc quan trọng trong điều trị ca nặng” - đại diện địa phương cho biết.
Không chỉ Đồng Nai, các tỉnh như Cần Thơ, Lâm Đồng và một số địa phương phía Nam cũng chia sẻ khó khăn tương tự. Theo phản ánh từ tuyến tỉnh, việc tiếp cận thuốc điều trị bệnh tay chân miệng, nhất là IVIG, còn nhiều hạn chế do vướng mắc trong đấu thầu và nguồn cung. Điều này khiến nhiều trường hợp buộc phải chuyển tuyến, làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng do mất “thời gian vàng” điều trị. Có những trường hợp chuyển viện trong tình trạng sốc, tim mạch suy nặng. Nếu có đủ thuốc và xử trí kịp thời tại chỗ, khả năng cứu sống sẽ cao hơn.
Áp lực này càng rõ khi các bệnh viện tuyến cuối tại TP.HCM ghi nhận lượng lớn bệnh nhân từ tỉnh chuyển lên. BS Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) cho biết, khoảng 2/3 số ca nặng tại đây là bệnh nhân từ các địa phương. “Một trong những lý do chính khiến bệnh nhân chuyển lên là do tuyến dưới thiếu thuốc, đặc biệt là globulin miễn dịch” – BS Minh Tiến nói.
Theo các chuyên gia, tay chân miệng có thể diễn tiến rất nhanh, nhất là khi liên quan đến virus EV71 – tác nhân gây bệnh tay chân miệng có độc lực cao đang quay trở lại. “Bệnh có thể chuyển nặng trong thời gian rất ngắn, nếu chậm trễ vài giờ cũng có thể làm mất cơ hội cứu sống” – BS Minh Tiến chia sẻ.
Bên cạnh thiếu thuốc, nhiều địa phương cũng thừa nhận khó khăn về nhân lực và năng lực điều trị. Việc thay đổi, luân chuyển cán bộ sau sắp xếp tổ chức khiến đội ngũ phòng chống dịch tại một số nơi thiếu kinh nghiệm, ảnh hưởng đến khả năng phát hiện sớm ca bệnh nặng. Đồng thời, trang thiết bị hồi sức và kỹ năng xử trí tại chỗ chưa đồng đều giữa các tuyến.
Trước những khó khăn này, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đã thẳng thắn đặt vấn đề về hiệu quả các biện pháp phòng chống dịch hiện nay. “Năm nào chúng ta cũng triển khai nhiều giải pháp, nhưng số ca vẫn tăng, vậy nguyên nhân nằm ở đâu và giải pháp năm nay có gì khác?” - Thứ trưởng nêu câu hỏi.
Bà cũng yêu cầu các địa phương cần làm rõ nguyên nhân dịch gia tăng tại một số khu vực, đặc biệt là những nơi có mật độ dân cư cao, điều kiện sinh hoạt hạn chế. Đồng thời, nhấn mạnh việc không thể duy trì cách làm cũ nếu không mang lại hiệu quả.
Liên quan đến khó khăn về thuốc, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị phải chủ động hơn trong công tác dự trù, đấu thầu và đảm bảo nguồn cung. “Nếu không giải quyết được vấn đề thuốc, đặc biệt là thuốc điều trị ca nặng, thì nguy cơ gia tăng tử vong là rất rõ” - bà nhấn mạnh.
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh dịch tay chân miệng đang bước vào chu kỳ gia tăng, việc đảm bảo thuốc, nâng cao năng lực tuyến dưới và phát hiện sớm ca nặng là yếu tố then chốt để giảm thiểu biến chứng và tử vong. Nếu những “điểm nghẽn” này không sớm được tháo gỡ, nguy cơ dịch tiếp tục lan rộng và gây áp lực lớn lên hệ thống y tế là điều khó tránh khỏi.
