TPO - Sáng 9/3 (21 tháng Giêng), lễ hội Thổ Hà thu hút sự chú ý với màn rước truyền thống mang đậm nét văn hóa dân gian. Điểm nhấn của đoàn rước là những nhân vật vẽ mặt tuồng rực rỡ, tái hiện sống động hình ảnh Tam đa Phúc - Lộc - Thọ cùng dàn Tiên đồng, Ngọc nữ.
VIDEO: Về làng cổ Thổ Hà xem Tiên đồng, Ngọc nữ, ba vị Tam đa và múa sinh tiền.Theo các tư liệu lịch sử và văn bia Hán Nôm còn lưu giữ, đình Thổ Hà được xây dựng từ năm 1692 thời Lê Trung Hưng, chùa Thổ Hà có dấu tích kiến trúc từ thế kỷ XVII, từ chỉ được dựng thờ các bậc tiên hiền và khuyến khích tinh thần hiếu học của làng. Trải qua nhiều thế kỷ hình thành và phát triển, quần thể di tích gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng làng cổ Thổ Hà bên dòng sông Cầu, phản ánh sinh động lịch sử, văn hóa và truyền thống của cư dân vùng Kinh Bắc. Quần thể di tích nổi bật về kiến trúc, nghệ thuật, khoa học và đời sống văn hóa - xã hội, với nhiều hiện vật, tư liệu quý, đặc biệt là hệ thống kiến trúc cổ, các mảng chạm khắc tinh xảo và kho tượng Phật có giá trị.Theo thông lệ lễ hội Thổ Hà được tổ chức từ ngày 20-22 tháng Giêng hàng năm. Lễ hội được tổ chức lớn vào 2 năm một lần vào những năm chẵn. Lễ hội Thổ Hà cũng là dịp để người dân trong làng tỏ lòng biết ơn đối với vị sư tổ nghề Đào Trí Tiến người đã có công truyền nghề gốm cho nhân dân trong làng vào thế kỷ thứ XII. Lễ hội Thổ Hà cho đến nay vẫn duy trì, bảo tồn nguyên vẹn những giá trị di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của lễ hội truyền thống xứ Bắc.Lễ rước là điểm nổi bật nhất của lễ hội Thổ Hà với hàng trăm người mặc những trang phục trang trọng, rực rỡ.Đặc biệt tham gia vào đoàn rước có bộ Tam đa Phúc - Lộc - Thọ, tượng trưng cho may mắn, thịnh vượng, và sức khỏe, tuổi thọ.Cặp tiên đồng, ngọc nữ do dân làng tuyển chọn từ hàng trăm em 8-10 tuổi.
Bước theo sau 3 vị Tam đa là Tổng cờ và Tổng kiếm, đội chấp kích đi theo sau uy nghiêm đi rước kiệu. Kèm dọc hai bên, các quan hộ vệ mang chấp kích hộ tống.Lễ rước chỉ đi từ các xóm đến đình làng vài trăm mét, nhưng phải mất vài giờ đồng hồ do nhiều nghi lễ kèm theo.Các tiết mục nhảy múa tạo không khí sôi động trên đường rước lễ từ miếu tới đình làng.Đoàn rước tiến vào đình trong sự háo hức của người dân và du khách.Đội bát nhã đủ cả kèn, trống, nhị, thanh la.Rất nhiều lễ vật được các xóm, dòng họ, gia đình dâng lên thánh.Múa sinh tiền, một nét văn hóa độc đáo của làng Thổ Hà thu hút người dân và du khách chiêm ngưỡng.
Tổng kiếm được hóa trang theo phong cách tuồng cổ, chân đi chữ Đinh vững chắc và vô cùng oai vệ.Kiệu Mẫu đi phía sau kiệu Thánh được các chị em, phụ nữ trong làng thay nhau kề vai rước.
Lễ vật dâng gồm một con bò thui được phủ kín bằng lụa đào, gà ngậm hoa hồng và heo sữa.
Người dân và du khách vây kín sân đình, tường cao, thậm chí trèo cây để xem đoàn rước.
Sau lễ rước, người dân vào đình để chiêm bái.
Dân ca quan họ tình tứ, da diết của các liền anh, liền chị trên bến sông Cầu.Cũng trong sáng 9/3, tại đình Thổ Hà, phường Vân Hà (tỉnh Bắc Ninh) tổ chức Lễ công bố Quyết định và đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà.
