Về khu phố Mỹ Thạnh (phường Bến Cát, TPHCM) vào một ngày đầu tháng 3, chúng tôi tìm đến thăm nhà cựu chiến binh Nguyễn Tiến Bình (68 tuổi). Căn nhà của ông nằm trên đường TC2, trông cũng bình thường song bí ẩn bên trong lại khiến chúng tôi ngỡ ngàng.
Ông dẫn chúng tôi vào một căn phòng mà khi mở cửa ra, ai nhìn cũng những tưởng đó là “bảo tàng” lịch sử. Ở đó có những thứ không ít người chưa từng được nhìn thấy dù chỉ một lần.
Trên bốn bức tường của căn phòng được phủ kín các bài báo, tem phiếu, sổ mua lương thực, tiền cổ xưa. Trong bộ sưu tập của ông Bình, một số thứ thu hút chúng tôi nhất lúc này, là những tờ báo, thẻ cử tri của cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên năm 1946 của nước ta, sau khi Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và kỳ bầu cử Quốc hội đầu tiên năm 1976, sau khi chúng ta đã giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Chia sẻ với chúng tôi, ông Bình nói, ngay từ khi còn là thanh niên, đã quan tâm đến các loại giấy tờ hành chính và báo in cũ. Khi đó, ông Bình đã ý thức, thẻ cử tri chính là biểu tượng của quyền công dân, thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa Nhà nước và Nhân dân trong từng giai đoạn. Suốt hàng chục năm, ông kiên trì tìm kiếm, sưu tầm những thứ liên quan đến bầu cử Quốc hội, trong đó có các thẻ cử tri, những bài báo xưa.
Chia sẻ về các tờ báo phát hành trước và sau Tổng tuyển cử, ông Bình nói do chất liệu in từ giấy dó nên dù đã ngả màu theo thời gian song không bị rách mục. Trong các tác phẩm báo chí phản ánh trước, trong và ngày bầu cử, có bài viết đăng ngày 5/1/1946 với lời kêu gọi mọi người dân thực hiện quyền dân chủ của mình có tiêu đề: “Ngày mai 6/1/1946”. Ngoài ra, còn có tác phẩm tường thuật diễn biến trong ngày bầu cử: “Đúng 7 giờ 12 phút, ngày 6.1.1946, Hồ Chủ Tịch tới bỏ phiếu tại trụ sở UBND Phố Hàng Tre thuộc địa bàn Phố Hàng Vôi…”.
Chúng tôi ngắm nhìn kỹ tờ phiếu đi bầu năm 1946 và thấy rõ từng câu chữ ghi trên đó: “Tổng tuyển cử ngày 23/12/1945 để bầu cử Quốc dân Đại hội”.
Thắc mắc về thông tin thời gian ghi trên phiếu bầu, chúng tôi được ông Bình giải thích: “Lúc bấy giờ, Bác Hồ cùng Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa dự tính bầu cử ngày 23/12/1945 và đã cho các tỉnh in phiếu bầu cử. Sau đó, Chính phủ họp bàn, tăng thời gian để chuẩn bị chu đáo hơn và cho các ứng cử viên có thời gian nộp đơn, vận động nên dời lại ngày 6/1/1946. Tuy nhiên, một số tỉnh vùng xa, người dân đã đi bầu từ ngày 23/12/1945 đúng thời gian in trên phiếu.
Chia sẻ với chúng tôi, ông Bình nói rằng, việc sưu tầm lưu giữ các chứng tích lịch sử, góp phần nhắc nhớ về ý nghĩa của lá phiếu, quyền và trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân.
Ngoài các tài liệu cổ xưa về các kỳ bầu cử Quốc hội, ông Nguyễn Tiến Bình còn sưu tầm rất nhiều loại truyền đơn cách mạng, tiền Cụ Hồ thời kháng chiến, báo chí cách mạng thời kỳ đầu, các điều lệ Đảng, Đoàn, Hội... thời kháng chiến. Để có được bộ sưu tập quý hiếm như bây giờ, ông Bình đã dành không ít tâm huyết và thời gian.