Chia sẻ với phóng viên áo Tiền Phong ngày 22/8, bà Nguyễn Thị Hanh (sinh năm 1954, quê thôn A Cấu, xã Nam Sơn, tỉnh Bắc Ninh) - người nhận ra mình trong tấm ảnh chôn cùng liệt sĩ không giấu được sự xúc động, vui mừng khi gia đình bước đầu tìm được thông tin về hài cốt của người chú hy sinh trong kháng chiến.
Chú ruột của bà là liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu (sinh năm 1930, quê quán Nam Sơn, Quế Võ, Hà Bắc).
Bà Hanh kể năm bà khoảng 13, 14 tuổi, bà và một người em gái rủ nhau đi đến hiệu ảnh cách nhà gần 10 km chụp ảnh. Hai chị em chụp hai tấm, nhờ thợ ảnh đánh màu. Ít lâu sau, chú Hậu nhận lệnh lên đường ra trận, trước ngày chú đi, bà mang tấm ảnh tặng cho chú, dặn chú để trong ví làm kỷ niệm.
“Chú có tặng lại tôi một tấm, nhưng đã quá lâu nên tấm ảnh cũng phai, hỏng hết rồi. Tôi nhớ có lần chú viết thư gửi về, thím tôi không biết chữ nên nhờ tôi đọc giúp và bảo tôi viết thư hồi âm cho chú. Nhưng có lẽ chú chuyển nơi đóng quân nên không nhận được. Đó là lá thư duy nhất chú gửi về cho gia đình”, bà nghẹn giọng.
Bà Hanh không nhớ chính xác, khoảng năm 1972, gia đình nghe tin chú đã hy sinh. Lúc đó thím và chú đã có 4 người con, vì chưa có giấy báo tử nên thím vẫn nuôi hy vọng chú còn sống. Đến năm 1975, giấy báo tử gửi về, báo tin chú hy sinh ngày 14/5/1969 tại mặt trận phía Nam. Thím như sụp đổ.
“Nhà tôi xé tờ lịch ngày chú mất, ngày âm là ngày 28/3, tôi không quên được. Thím tôi hồi đó gầy gò yếu ốm, một mình nuôi con nhỏ. Thật tình khổ quá nên cũng chẳng thể đi tìm chồng”, bà Hanh rưng rưng.
Đất nước thống nhất, bốn người con của chú Hậu lớn khôn, yên bề gia thất.
Bà bảo các em con chú nhiều lần đi tìm cha với những thông tin tên tuổi, quê quán, nơi đóng quân…, và quan trọng là trong người chú có mang theo ảnh của một thiếu nữ, đó chính là bà.
Có đợt, gia đình nhận được tin báo một hài cốt liệt sĩ ở Gia Lai với nhiều thông tin khá trùng khớp, nhưng khi xem bức ảnh, bà Hanh thấy không phải mình.
Sau hơn nửa thập kỷ người chú hy sinh, tưởng chừng như mọi hy vọng đã vụt tắt thì ngày giữa tháng 8, tại phần mộ số 104, hàng thứ 3, nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái (xã Chiên Đàn, thành phố Đà Nẵng), lực lượng lấy mẫu hài cốt phát hiện một số di vật được an táng cùng liệt sĩ. Trong đó có một bảng kim loại còn nhận rõ dòng chữ “Thà hy sinh tất cả, quyết không làm nô lệ”, một chiếc ví có tấm ảnh chân dung phụ nữ. Bức ảnh đã phai màu, cũ kỹ nhưng vẫn còn nhận diện khá rõ khuôn mặt và đã được lực lượng chức năng phục chế.
Thông tin về di vật nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, gia đình bà Hanh cũng tiếp cận được.
“Nhìn tấm ảnh tôi nhận ra đó chính là mình ngay. Hồi xưa dễ gì được chụp ảnh nên ký ức về nó sâu đậm lắm. Lúc đó tôi mang cái áo tay cánh đi chụp ảnh chứ không phải áo dài đẹp như ảnh phục chế. Khuôn mặt trong ảnh phục chế giống tôi và cũng giống con gái tôi nữa”, bà khẳng định.
Suốt mấy ngày qua, cả gia đình bà mừng vui khôn tả, vì bước đầu tìm được thông tin về hài cốt của chú Hậu. Bà Hanh cũng xót xa cho thím bà đã mất hơn 10 năm trước, sau hàng chục năm ôm nỗi đau mất chồng. Hiện gia đình bà đã kết nối, thực hiện các hướng dẫn của lực lượng chức năng để xác minh kỹ hơn thông tin về hài cốt.
Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng cho hay kết quả xác minh bước đầu cho thấy có liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu (sinh năm 1930, quê quán Nam Sơn, Quế Võ, Hà Bắc), cấp bậc Binh nhất, chức vụ chiến sĩ, hy sinh ngày 14/5/1969 trong khi chiến đấu tại khu vực Khánh Thượng, Kỳ Nghĩa, Tam Kỳ, Quảng Nam. Những thông tin này cơ bản trùng khớp với nội dung do thân nhân cung cấp.
Như Tiền Phong đã thông tin ngày 20/8, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái, lực lượng chức năng phát hiện tại phần mộ số 104 một chiếc ví có ảnh chân dung phụ nữ, một bảng kim loại còn nhận rõ dòng chữ “Thà hy sinh tất cả, quyết không làm nô lệ”, chai dầu và một số vật dụng cá nhân khác.
