Cứ 10 trẻ thì có 9 trẻ từng mắc RSV
Theo các chuyên gia tại Hội thảo: "Bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ dưới 1 tuổi", do Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương (Bộ Y tế) tổ chức ngày 22/8 tại TPHCM, ước tính cứ 10 trẻ thì có 9 trẻ từng mắc RSV trong 2 năm đầu đời.
RSV là tác nhân phổ biến gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ nhũ nhi. Trên toàn cầu, virus này khiến khoảng 2,2 triệu trẻ dưới 1 tuổi nhập viện mỗi năm và liên quan đến khoảng 66.300 ca tử vong ở trẻ nhỏ.
Điều đáng lưu ý, nguy cơ trở nặng không chỉ xảy ra ở trẻ sinh non, có bệnh tim bẩm sinh hoặc bệnh nền. Trẻ sinh đủ tháng, khỏe mạnh cũng có thể diễn tiến nặng, thậm chí phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực hoặc hỗ trợ thở máy.
BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TPHCM, cho biết không chỉ gây nguy hiểm trong giai đoạn mắc bệnh, RSV còn có thể để lại những ảnh hưởng lâu dài. Trẻ từng mắc RSV nặng trong năm đầu đời có nguy cơ xuất hiện các đợt khò khè tái diễn, hen suyễn, giảm chức năng phổi và phải đi khám, điều trị nhiều hơn.
Một sai lầm của phụ huynh được BS Trương Hữu Khanh chỉ ra là khi thấy trẻ nghẹt mũi, nhiều phụ huynh tự sử dụng dụng cụ hút mũi, đưa dụng cụ vào sâu trong mũi để lấy dịch. Việc này có thể gây sang chấn niêm mạc đường thở của trẻ. Một số gia đình cũng tự ý cho trẻ khí dung tại nhà khi chưa có chỉ định phù hợp.
Ngoài ra, nhiều phụ huynh có tâm lý chủ quan, đánh giá thấp những triệu chứng ban đầu của RSV. Trẻ ho, sổ mũi có thể khiến cha mẹ nghĩ rằng chỉ mắc bệnh hô hấp thông thường và chờ bệnh tự khỏi. Khi trẻ bắt đầu khó thở, nếu gia đình vẫn chần chừ, tình trạng thiếu oxy có thể đã xuất hiện.
"Phụ huynh cần theo dõi sát nhịp thở, khả năng bú, ăn uống và tình trạng của trẻ, đặc biệt trong năm đầu đời. Khi trẻ có biểu hiện bất thường hoặc khó thở, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá", bác sĩ Khanh nói.
Trẻ lớn đi học, nguy cơ lây RSV về nhà
Một vấn đề khác được chuyên gia lưu ý là nguy cơ lây RSV từ trẻ lớn sang trẻ nhỏ trong gia đình, nhất là khi học sinh bắt đầu quay trở lại trường.
Theo BS Trương Hữu Khanh, sau kỳ nghỉ hè, việc trẻ tập trung trở lại trường học có thể làm gia tăng nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm.
“Đứa nhỏ ở nhà thì ít tiếp xúc với bạn. Nhưng đứa lớn đi học, có thể nhiễm nhẹ hoặc không có triệu chứng, sau đó về chơi với em và cuối cùng em bị lây”, chuyên gia đưa ra ví dụ.
Do đó, việc phòng RSV không chỉ dành cho trẻ sơ sinh mà cần được thực hiện với cả những thành viên khác trong gia đình, đặc biệt là trẻ đang đi học. Các biện pháp cơ bản gồm rửa tay thường xuyên, nhất là sau khi trẻ từ trường về nhà, hạn chế tiếp xúc gần với trẻ sơ sinh khi đang có triệu chứng hô hấp và đeo khẩu trang khi đến nơi đông người.
Trước gánh nặng bệnh tật do RSV, PGS.TS.BS Phạm Quang Thái - Phó trưởng Khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương (NIHE), trưởng Văn phòng Tiêm chủng mở rộng khu vực miền Bắc, cho rằng cần chủ động phòng ngừa thay vì chỉ chờ trẻ mắc bệnh rồi điều trị.
Vị chuyên gia ví von, nếu vắc xin giống như “người huấn luyện”, giúp hệ miễn dịch học cách chống lại virus, thì kháng thể đơn dòng giống như “người bảo vệ có sẵn”, giúp trẻ được bảo vệ trực tiếp và nhanh chóng.
Hiện có các giải pháp dự phòng RSV như tiêm vắc xin cho phụ nữ mang thai để tạo sự bảo vệ gián tiếp cho trẻ và sử dụng kháng thể đơn dòng để bảo vệ trực tiếp trẻ nhỏ. Kháng thể đơn dòng có thể được sử dụng ngay sau khi trẻ chào đời và tạo sự bảo vệ sớm mà không cần chờ hệ miễn dịch của trẻ tự tạo kháng thể.
Đưa đưa bệnh do RSV vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B
Ông Vũ Mạnh Cường - Giám đốc Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương (Bộ Y tế), cho rằng chủ động phòng ngừa RSV không chỉ giúp giảm nguy cơ bệnh nặng, nhập viện và chi phí điều trị mà còn giảm gánh nặng chăm sóc cho gia đình.
Từ ngày 1/7, Bộ Y tế đã đưa bệnh do RSV vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B phải giám sát và báo cáo. Việc này được kỳ vọng giúp ngành y tế có thêm dữ liệu về tình hình lưu hành, đánh giá đầy đủ hơn gánh nặng bệnh tật và xây dựng các giải pháp phòng bệnh phù hợp.
