Trong khoảng giao thoa giữa nhu cầu thực tế và áp lực xã hội, việc học IELTS ngày càng bị đẩy xa khỏi mục tiêu nâng cao năng lực ngoại ngữ, trở thành một thị trường nhiều biến động, tiềm ẩn không ít rủi ro đối với người học.
Thị trường luyện thi – ‘vàng thau lẫn lộn’
Nhu cầu tăng cao khiến luyện thi IELTS trở thành lĩnh vực thu hút đông đảo cơ sở đào tạo tham gia. Trên không gian mạng, các thông điệp quảng bá xuất hiện dày đặc với những lời cam kết hấp dẫn như giáo viên bản ngữ, đầu ra đảm bảo, hoàn học phí nếu không đạt mục tiêu. Một số nơi còn đưa ra khái niệm “đào tạo trọn đời”, tạo kỳ vọng lớn cho người học.
Theo ghi nhận thực tế, tại không ít trung tâm, mô hình đào tạo được vận hành theo hướng tối ưu doanh thu. Các lớp học với diện tích hạn chế nhưng số lượng học viên đông, học phí dao động từ hàng chục triệu đồng mỗi khóa. Trong khi đó, chất lượng giảng dạy giữa các cơ sở có sự chênh lệch đáng kể, tạo nên một thị trường “vàng thau lẫn lộn”, nơi ranh giới giữa giáo dục và kinh doanh trở nên mong manh.
Nhiều ý kiến cho rằng, khi hoạt động tuyển sinh chủ yếu dựa vào tâm lý lo lắng, kỳ vọng điểm số nhanh, thay vì tư vấn đúng năng lực và nhu cầu học tập, thì mục tiêu giáo dục rất dễ bị lệch hướng.
Phan Mạnh Cường, sinh viên năm cuối Trường Đại học Giao thông Vận tải, cho biết đã đăng ký một khóa học luyện thi tại Hà Nội với mong muốn hoàn thiện điều kiện tốt nghiệp. Theo tư vấn ban đầu, học viên được hứa hẹn các buổi kèm riêng để củng cố kiến thức. Tuy nhiên, trên thực tế, thời lượng hỗ trợ hạn chế và chất lượng giảng dạy không như kỳ vọng. “Nhiều nội dung chỉ được hướng dẫn qua loa, khi gặp câu hỏi khó thì giáo viên lúng túng”, Cường chia sẻ.
Tương tự, Phạm Minh Thư (SN 2005, Hà Nội) từng theo học một khóa luyện thi có học phí trên 35 triệu đồng. Theo Thư, bên cạnh một số giáo viên có năng lực, vẫn có không ít người chỉ sở hữu chứng chỉ IELTS nhưng thiếu kỹ năng sư phạm, cách chữa bài thiếu hệ thống. Giáo trình được quảng bá là “độc quyền” song nội dung rời rạc, không có lộ trình rõ ràng. Khi học viên phản ánh, phản hồi từ trung tâm không rõ ràng, khiến niềm tin bị suy giảm.
Thực tế cho thấy, việc quảng bá đội ngũ giảng viên, giáo trình hay thành tích học viên ở một số nơi chưa phản ánh đầy đủ chất lượng đào tạo. Khoảng cách giữa kỳ vọng được tạo dựng và trải nghiệm thực tế khiến người học dễ rơi vào thế bị động.
Ảo tưởng về “đề thi sát thực tế”
Một hiện tượng được nhiều học viên phản ánh là việc quảng bá các bộ tài liệu được giới thiệu là “sát đề thi thật”. Trong quá trình tìm hiểu, phóng viên ghi nhận những lời mời chào tham gia nhóm luyện đề trọng điểm, kèm theo khẳng định giúp học viên làm quen cấu trúc đề.
Ánh Vy, sinh viên tại Hà Nội, cho biết từng tập trung ôn luyện theo các dạng bài được giới thiệu là bám sát đề. Tuy nhiên, khi bước vào phòng thi, cấu trúc thực tế có nhiều khác biệt, khiến kết quả không đạt như kỳ vọng. Việc phải thi lại kéo theo chi phí và áp lực gia tăng.
Theo một giáo viên luyện thi lâu năm, việc học quá phụ thuộc vào dạng đề có thể khiến học viên gặp khó khăn khi đề thi thay đổi. “Điểm số có thể đạt được trong một lần thi, nhưng năng lực sử dụng tiếng Anh bền vững mới là yếu tố quyết định cho học tập và công việc sau này”, giáo viên này nhận định.
Đại diện giới chuyên môn cũng cho biết, đề thi IELTS được quản lý theo quy trình bảo mật nghiêm ngặt trên phạm vi toàn cầu; các hành vi vi phạm quy định bảo mật, nếu bị phát hiện, có thể dẫn đến những chế tài nghiêm khắc theo quy định hiện hành.
Cần nhìn lại mục tiêu học tập
Nguyễn Văn Sang (SN 2002, Hải Phòng) dành dụm số tiền lớn để theo học một khóa luyện thi với kỳ vọng cải thiện điểm số. Tuy nhiên, sau khóa học, kết quả không thay đổi đáng kể. Khi đề nghị áp dụng chính sách hoàn học phí, Sang mới nhận ra các điều kiện ràng buộc trong hợp đồng rất chặt chẽ, yêu cầu học viên đáp ứng đầy đủ tiêu chí về thời lượng, kiểm tra tiến độ. “Chỉ cần không đạt một bài kiểm tra, quyền lợi cam kết gần như không còn”, Sang chia sẻ.
Những điều khoản mang tính kỹ thuật này, theo nhiều ý kiến, đang trở thành rào cản khiến người học khó bảo vệ quyền lợi khi kết quả không như mong muốn.
Trước thực trạng trên, các chuyên gia giáo dục cho rằng, phụ huynh và học viên cần thận trọng khi lựa chọn trung tâm luyện thi, tìm hiểu kỹ đội ngũ giảng dạy, phương pháp đào tạo và các điều khoản cam kết. Quan trọng hơn, việc học IELTS cần được đặt trong lộ trình phát triển năng lực ngoại ngữ dài hạn, phù hợp với mục tiêu cá nhân.
Bởi sau cùng, chứng chỉ chỉ là công cụ đánh giá, còn năng lực thực chất mới là giá trị bền vững đối với người học trong học tập và cuộc sống.
Chiều 28/1, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố dự thảo quy chế tuyển sinh đại học 2026. Theo đó, thí sinh sở hữu chứng chỉ IELTS chỉ được cộng tối đa 1,5 điểm, thấp hơn đáng kể so với mức 2–3 điểm mà nhiều trường đang áp dụng trong những năm gần đây.
