Tầm nhìn của ông Trump về sự can dự của Mỹ tại Venezuela - được đưa ra trong cuộc họp báo trưa 3/1 - để ngỏ khả năng Mỹ tiếp tục hành động quân sự, can dự lâu dài vào chính trị và ngành dầu mỏ của quốc gia này, cũng như việc triển khai “quân đội trên thực địa”. Cụm từ này gợi ý việc triển khai binh lính, điều mà các tổng thống thường né tránh vì lo ngại phản ứng chính trị trong nước.
“Chúng tôi sẽ điều hành đất nước (Venezuela) cho đến khi có thể tiến hành một quá trình chuyển tiếp an toàn, đúng đắn và thận trọng”, ông Trump nói tại cuộc họp báo.
Tổng thống Mỹ chưa nói rõ sẵn sàng đi xa đến mức nào để quyền kiểm soát Venezuela, nơi những người thân cận với Tổng thống Maduro vẫn nắm quyền.
Trong lễ nhậm chức nhiệm kỳ hai vào tháng 1/2025, ông Trump nói với những người ủng hộ: “Chúng ta sẽ đo lường thành công không chỉ bằng những trận chiến giành thắng lợi, mà còn bằng những cuộc chiến mà chúng ta chấm dứt, và có lẽ quan trọng nhất, bằng những cuộc chiến mà chúng ta không bao giờ bước vào”.
Nhưng kể từ đó, ông Trump đã cho phép ném bom các mục tiêu ở Syria, Iraq, Iran, Nigeria, Yemen và Somalia; đánh chìm hàng chục tàu mà Mỹ cáo buộc chở ma túy trên vùng biển Caribe và Thái Bình Dương; đồng thời đưa ra những lời đe dọa mập mờ về việc xâm lược Greenland và Panama.
Cuộc tấn công vào Venezuela vừa qua là hành động quân sự quyết liệt nhất từ trước đến nay của ông Trump, tấn công vào thủ đô Caracas và nhiều khu vực khác, bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro cùng phu nhân để đưa sang New York xét xử.
Những diễn biến này đi ngược lại kỳ vọng của một bộ phận trong đảng Cộng hòa rằng vị tổng thống mà họ ủng hộ sẽ tập trung hơn vào các vấn đề trong nước, như chi phí sinh hoạt, y tế và kinh tế.
Tổng thống Trump nói tại cuộc họp báo, rằng việc can thiệp vào Venezuela phù hợp với chính sách “Nước Mỹ trên hết”.
“Chúng tôi muốn xung quanh mình là những láng giềng tốt. Chúng tôi muốn xung quanh mình là sự ổn định. Chúng tôi muốn xung quanh mình là năng lượng”, ông nói, ngụ ý về trữ lượng dầu mỏ của Venezuela.
Tuy nhiên, những rủi ro chính trị thể hiện rõ qua bài đăng trên mạng xã hội của Hạ nghị sĩ Mỹ Marjorie Taylor Greene, thành viên đảng Cộng hòa bang Georgia. Bà tuyên bố sẽ từ chức khỏi Quốc hội vào tuần tới. “Đây chính là điều mà nhiều người trong phong trào MAGA nghĩ rằng họ đã bỏ phiếu để chấm dứt. Thật là chúng ta đã nhầm”, bà viết.
Nguy cơ sa lầy
Những quyết định này của ông Trump giúp đảng Dân chủ mài dũa thêm lý lẽ trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, khi quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội nhiều khả năng sẽ được quyết định chỉ bởi một vài cuộc đua sít sao trên toàn nước Mỹ. Hiện, đảng Cộng hòa đang kiểm soát cả hai viện với chênh lệch nhỏ.
Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer vừa phát biểu với báo chí rằng việc phát động “hành động quân sự mà không có sự cho phép của Quốc hội, không có một kế hoạch liên bang cho giai đoạn tiếp theo, là bước đi liều lĩnh”.
Ông Trump đã nỗ lực chấm dứt một số xung đột như ở Ukraine và Dải Gaza. Nhưng các hành động quân sự của Mỹ gây chú ý nhiều hơn. Các cuộc thăm dò trước cuộc tấn công cho thấy, chỉ khoảng 1/5 người Mỹ ủng hộ việc dùng sức mạnh để lật đổ Tổng thống Maduro.
Ngoại trưởng kiêm Cố vấn an ninh quốc gia Marco Rubio đã gọi điện cho một số nghị sĩ Quốc hội vào sáng sớm 3/1 để xoa dịu.
Theo các nhà quan sát, chính sách đối ngoại của ông Trump đang thể hiện những điểm tương đồng với các chính quyền trước đây.
Năm 1983, dưới thời cựu Tổng thống Ronald Reagan, Mỹ xâm lược Grenada, với lập luận rằng chính quyền khi đó không hợp pháp, giống như lý lẽ mà ông Trump sử dụng đối với Tổng thống Maduro.
Năm 1989, cựu Tổng thống George H.W. Bush xâm lược Panama để lật đổ nhà lãnh đạo Manuel Noriega, người cũng bị Mỹ truy nã vì cáo buộc buôn bán ma túy.
Elliott Abrams - đặc phái viên về Venezuela trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump, cho rằng ông Trump “còn nhiều dư địa chừng nào binh sĩ Mỹ không thiệt mạng”.
Tuy vậy, ông thừa nhận: “Tôi không biết ‘điều hành Venezuela’ nghĩa là gì”, ông Abrams nói.
“Vấn đề là liệu ông ấy có làm đúng với việc ủng hộ dân chủ ở Venezuela hay không. Tôi không thấy có phiên bản ngắn gọn nào của câu chuyện này”, ông Brett Bruen, cựu cố vấn đối ngoại trong chính quyền Barack Obama nói. Theo cựu quan chức này, Mỹ có thể bị hút vào việc giám sát một quá trình chuyển tiếp phức tạp ở Venezuela trong thời gian tới.
